ادبیات
زهرا محققیان
چکیده
تحلیل پیوند میان جنسیت و استعمار، از محورهای بنیادین در مطالعات انتقادی گفتمان استعماری به شمار میرود. واکاوی ماهیت این ارتباط، نه تنها قلمرو مطالعات استعمارپژوهی را گسترش میدهد، بلکه ابعاد پیچیدهی موضوع جنسیت و نقشهای چندگانهی زنان را در دلِ پدیدهای چون استعمار بازنمایی میکند. سارا میلز، به عنوان نظریهپرداز و فمینیست ...
بیشتر
تحلیل پیوند میان جنسیت و استعمار، از محورهای بنیادین در مطالعات انتقادی گفتمان استعماری به شمار میرود. واکاوی ماهیت این ارتباط، نه تنها قلمرو مطالعات استعمارپژوهی را گسترش میدهد، بلکه ابعاد پیچیدهی موضوع جنسیت و نقشهای چندگانهی زنان را در دلِ پدیدهای چون استعمار بازنمایی میکند. سارا میلز، به عنوان نظریهپرداز و فمینیست ادبی معاصر، با رویکردی انتقادی و جنسیتی تبیین میکند که متون زننوشت، برخلاف غفلتِ رایج در جریان استعمارپژوهی، نقشی کلیدی در بسط و تداومِ ساختار استعماری ایفا کرده و واجد «عاملیتی فعالانه» هستند. با توجه به خلأ تئوریک در ادبیات فارسیِ این حوزه، نوشتار حاضر بر آن است تا ضمن بررسیِ مبانی نظری میلز و دستاوردهای آن، با تحلیل یکی از نمونههای موردی وی، زوایای عملیِ این دیدگاه را واکاوی کند. در پایان نیز، قوتها و کاستیهای این نظریه با هدف جریانسازی در فضای فکری فارسیزبانان و کنشگران حقوق زنان مورد ارزیابی قرار میگیرد. یافتههای این پژوهش بیانگر آن است که میلز با استراتژی «استعمارزدایی از درون»، درصدد فراهم آوردن زمینههای رهایی از استعمار بیرونی است. از این منظر، تلاش او بیش از آنکه نقدی بر عملکرد زنان باشد، کنشی فمینیستی جهت اعتباربخشی به نوشتار زنانه و اثبات توانمندی و خلاقیت آنان در تولید آثار ادبی و هنری، حتی در بسترهای صلبِ تاریخی است.
