تاریخی
محسن پرویش
چکیده
سفرنامهها بهعنوان یکی از مهمترین اسناد تاریخی و فرهنگی، نقشی کلیدی در شکلدهی به تصورات یک ملت از ملتی دیگر دارند.این مساله در میان سفرنامه های غربی بیشتر دیده می شود. سفرنامههای غربی دربارۀ ایران بهویژه در قرون اخیر تصویری خاص و غالباً کلیشهای از زنان ایرانی ارائه دادهاند که این بازنماییها صرفاً در متون باقی نمانده ...
بیشتر
سفرنامهها بهعنوان یکی از مهمترین اسناد تاریخی و فرهنگی، نقشی کلیدی در شکلدهی به تصورات یک ملت از ملتی دیگر دارند.این مساله در میان سفرنامه های غربی بیشتر دیده می شود. سفرنامههای غربی دربارۀ ایران بهویژه در قرون اخیر تصویری خاص و غالباً کلیشهای از زنان ایرانی ارائه دادهاند که این بازنماییها صرفاً در متون باقی نمانده و تأثیرات عمیقی بر واقعیت زیسته، امنیت و چگونگی حضور اجتماعی زنان ایرانی در فضاهای عمومی گذاشته است. این مقاله به تحلیل انتقادی بازنمایی وضعیت زنان ایرانی در سفرنامههای غربی میپردازد و نشان میدهد این متون فراتر از اسناد تاریخی، ابزارهایی برای شکلدهی به یک دیگری شرقی بودهاند. پژوهش حاضر با اتکا بر چارچوب نظری شرقشناسی ادوارد سعید و مفهوم نگاه خیرۀ مالوی نشان میدهد چگونه تصویر کلیشهای زن ایرانی بهعنوان موجودی منزوی و محصور در فضای خصوصی در این سفرنامهها ساخته و تثبیت شده است. این مقاله با فراتررفتن از تحلیل متنی صرف، پیامدهای ملموس این بازنماییها را بر واقعیت زیستۀ زنان ایرانی بررسی میکند. مطابق نتایج، این تصویرسازیها نهتنها تصورات مخاطبان غربی را شکل داده، بلکه با نفوذ در گفتمانهای داخلی بر امنیت روانی و فیزیکی زنان و همچنین کیفیت و چگونگی حضور اجتماعی آنان در فضاهای عمومی تأثیرات عمیق و ماندگاری بر جای گذاشته است.
