مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2021.323615.1593 مقاله پژوهشی تحلیل بازنمایی زن شاغل در فیلم‌های سینمای ایران پس از انقلاب تحلیل بازنمایی زن شاغل در فیلم‌های سینمای ایران پس از انقلاب راودراد اعظم استاد دانشکدة علوم اجتماعی دانشگاه تهران مجدی زاده زهرا دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی 21 03 2021 13 1 1 34 19 02 2021 24 05 2021 Copyright © 2021, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2021 https://jwica.ut.ac.ir/article_82277.html

نحوة بازنمایی زنان شاغل در رسانه‏ها‏ از عوامل فرهنگی اجتماعی تأثیرگذار بر رد یا تأیید کلیشه‏های جنسیتی سنتی مربوط به زنان و اشتغال آن‏ها به شمار می‏رود و می‏تواند در تغییر باورهای فرهنگی مربوط به اشتغال زنان مؤثر واقع شود. هدف این مقاله، مطالعة بازنمایی زنان شاغل در سینمای ایران پس از انقلاب است. در بخش نظری تحقیق، از نظریة بازنمایی هال استفاده شده است. روش تحقیق نیز برمبنای الگوی نشانه‏شناسی جان فیسک بوده است. نتایج حاصل از مطالعة بازنمایی زنان شاغل در سینمای ایران نشان می‏دهد که زنان شاغل مدرن، برخلاف کلیشة زن سنتی، دارای قدرت،‏ توانمندی و استقلال بیشتری در زندگی خود بوده و تابع مردان نیستند. در بیشتر آثار‏ ساخته‏شده با محوریت زنان شاغل، سعی شده است ضمن نقد ایدئولوژی مردسالاری، از برابری‌طلبی و شایسته‏سالاری در اشتغال دفاع شود. به‌رغم تلاش برای دوری از نگاه مردسالارانه،‏ شاهد طبیعی‌سازی نقش خانه‏داری برای زنان هستیم.

 اشتغال زنان ایدئولوژی بازنمایی کلیشه ‏های جنسیتی نشانه‏ شناسی ]1] آزاد ارمکی، تقی؛ امیر، آرمین (1388). «بررسی کارکردهای سینما در ایران (ارزیابی سینمای سال‏های 1374 تا 1385 بر‌اساس توزیع کارکردی فیلم‏ها)»، نشریة جامعه‏شناسی هنر و ادبیات، ش2، ص 99ـ130. ]2] بیچرانلو، عبدالله (1391). بازنمایی ایران و اسلام در هالیوود، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات. ]3] توسلی، غلامعباس (1382). «آیا می‏توان بین کار زن در خانه و کار بیرون آشتی برقرار کرد»، نشریة مطالعات اجتماعی روان‏شناختی زنان (مطالعات زنان)، ش2، ص 3ـ26. ]4] چندلر، دانیل (1387). مبانی نشانه‏شناسی، ترجمة مهدی پارسا، تهران: سورة مهر. ]5] حبیب‏پور، کرم؛ طالبی، سحر؛ آهنگران، محمد (1392). «بازنمایی اشتغال زنان و نقش آن در ساختار خانواده (مطالعة موردی: سریال‏های دلنوازان و همسایه‏ها)»، فصل‌نامة مطالعات سبک زندگی، ش 3، ص 69ـ104. ]6] راجر دی، ویمر؛ جوزف آر، دمینیک (1384). تحقیق در رسانه‏های جمعی، ترجمة کاووس سیدامامی، تهران: سروش. ]7] راودراد، اعظم؛ زندی، مسعود (1385). «تغییرات نقش زن در سینمای ایران»، مجلة جهانی رسانه، دورة اول، ش2، ص 1ـ27. ]8] ربیعی، علی؛ احمدزاده نامور، فرناز (1387). «نظریة بازنمایی رسانه‏ای و تحلیل افکار عمومی متقابل آمریکایی‏ها و ایرانی‏ها»، نشریة دانش سیاسی، ش2، ص 37ـ62. ]9] سروی زرگر، محمد؛ گیویان، عبدالله (1388). «بازنمایی ایران در سینمای هالیوود»، فصل‌نامة تحقیقات فرهنگی ایران، دورة2، ش پیاپی8، ص147ـ177. ]10] سفیری، خدیجه؛ ایمانیان، سارا (1388). جامعه‏شناسی جنسیت، تهران: جامعه‌شناسان. ]11] سلبی، کیت؛ کاودری، رن (1380). راهنمای بررسی تلویزیون، ترجمة علی عامری مهابادی، چ اول، تهران: سروش. ]12] سلطانی گردفرامرزی، مهدی؛ رحمتی، محمدمهدی (1386). «شیوه‏های بازنمایی جنسیت در سینمای ایران»، نشریة مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دورة 3، ش10، ص 79ـ98. ]13] صادقی فسایی، سهیلا؛ بدری‌منش، اعظم (1394). «مطالعة تفسیری نقش خانه‏داری»، فصل‌نامة فرهنگی‌ـ تربیتی زنان و خانواده، دورة10، ش 31، ص 59ـ87. ]14] عباس‌زاده، محمد (1391). «تأملی بر اعتبار و پایایی در تحقیقات کیفی»، نشریة جامعه‏شناسی کاربردی (مجلةپژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، دورة 23، ش پیاپی 45، ص 19ـ34. ]15] علاسوند، فریبا (1390). زن در اسلام، قم: هاجر. ]16] فروتن، یعقوب (1390). «بازنمایی الگوهای اشتغال زنان در متون درسی ایران»، مجلة زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، دورة 9، ش پیاپی 33، ص 39ـ78. ]17] فیسک، جان (1376). «فرانوگرایی و تلویزیون»، ترجمة حسام‏الدین آشنا، فصل‌نامة رسانه، س8، ش پیاپی 31، ص 8ـ14. ]18] فیسک، جان (1380). «فرهنگ تلویزیون»، ترجمة مژگان برومند، فصل‌نامة ارغنون، ش19، ص 125ـ142. ]19] قاسمی، وحید؛ آقابابایی، احسان؛ صمیم، رضا (1387). «بررسی نقش و پایگاه اجتماعی زن و مرد در فیلم‏های دهة 1370 سینمای ایران»، نشریة هنرهای زیبا، ش 35، ص 125ـ134. ]20] کاظمی، عباس؛ جوادی یگانه، محمدرضا (1385). «معرفی پژوهش، تحلیل محتوای فیلم‏های سینمایی پس از انقلاب اسلامی دربارة نگرش نسبت به زنان»، کتاب زنان، س8، ش32، ص202ـ208. ]21] لیندلف، تامس آر؛ تیلور، برایان سی (1392). روش‏های تحقیق کیفی در علوم ارتباطات، ترجمة عبدالله گیویان، چ2، تهران: همشهری. ]22] معینی‌فر، حشمت‌السادات؛ محمدخانی، نجمه (1390). «بازنمایی الگوی مصرف یک خانوادة امریکایی: سیمسون‏ها در اوقات فراغت»، فصل‌نامة تحقیقات فرهنگی، دورة 4، ش اول، ص 105ـ128. ]23] ملک‏زاده، فهیمه (1392). تأثیر جنسیت بر اشتغال زنان، تهران: جامعه‌شناسان. ]24] مهدی‏زاده، سیدمحمد (1387). رسانه‏ها و بازنمایی، تهران: دفتر مطالعات و توسعة رسانه‏ها. ]25] ندری ابیانه، فرشته (1385). «خانه‏داری، اشتغال و زنان ایرانی». مجلة بانوان شیعه، ش 9، ص 89ـ122. ]26] هال، استوارت (1393). معنا، فرهنگ و زندگی اجتماعی، ترجمة احمد گل محمدی، چ2، تهران: نی. [27] Hall, S. (2003). Representation: Cultural Representations and Signifying Practices,London: Sage Publication. [28] Hall, S. &Jhally, S. (2007). Representation & the Media, Northampton, MA: MediaEducation Foundation._||_
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2021.322199.1576 مقاله پژوهشی برساخت تصویر «زن» در نشریات تخصصی هنری در دورۀ اصلاحات (1376 تا 1384) برساخت تصویر «زن» در نشریات تخصصی هنری در دورۀ اصلاحات (1376 تا 1384) یاسینی سیده راضیه دانشیار پژوهش هنر، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات 21 03 2021 13 1 35 63 02 03 2021 22 05 2021 Copyright © 2021, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2021 https://jwica.ut.ac.ir/article_82278.html

رسانه‏های مکتوب، از جمله نشریات تخصصی هنری یا هنری‌ـ ادبی، می‏توانند از واقعیت‏های اجتماعی تصویری برساخته را عرضه کنند که در فهم مخاطبان آن‌ها از جامعه بسیار تأثیرگذار است، پژوهش در این مقاله با پرسش از اینکه؛ چه برساختی از زنان در نشریات تخصصی هنری یا هنری‌ـ ادبی در دورۀ اصلاحات (1376ـ1384) صورت گرفته است، بر آن است تا رویکرد هر‌یک از نشریات مورد مطالعه را در پرداختن به زنان و مسائل آنان دریابد. بدین منظور با بهره‏گیری از نظریۀ بازنمایی استوارت هال و با استفاده از تحلیل مضمون (تحلیل تماتیک)، 27 نشریۀ هنری یا هنری‌ـ ادبی منتشره در دورۀ مزبور مطالعه شده است. نتایج پژوهش نشان می‏دهد که نشریات مورد نظر، در سه گروه، رویکردهای متفاوتی به موضوع داشته‏اند؛ در یک دسته از نشریات، تصویر زن یا به غیبت رفته یا از آن احتراز شده است. در دستۀ دوم، تصویر زن در حاشیه قرار داده شده و در دستۀ سوم، به‏طور برجسته‏ای، برساخت گفتمانی از زن صورت گرفته است. تحلیل مضامین این نشریات نشان داد که تصویر بازنمایی‏شده از زنان، بسته به رویکردهای گاه تجاری برخی نشریات، به‏ویژه نشریات سینمایی، الزاماً با هدف تقویت گفتمان اصلاحات برساخته نشده، اما متأثر از نگاه مشارکت‏جوی زنان در گفتمان اصلاحات بوده است.

 اصلاحات بازنمایی برساخت زن نشریات تخصصی هنری [1] استوری، جان (1389). مطالعات فرهنگی دربارۀ فرهنگ عامه، ترجمۀ حسین پاینده، تهران: آگه. [2] بارکر، کریس (1387). مطالعات فرهنگی؛ نظریه و عملکرد، ترجمۀ مهدی فرجی و نفیسه حمیدی، تهران: پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی. [3] باغدار دلگشا، علی (1394). «زن ایرانی در نشریات مشروطه، بررسی نامه‏نگاری زنان در روزنامة ایران نو با تأکید بر نگرش بافت موقعیت کلمات»، پژوهش در تاریخ، س4، ش ۱۶، ص 63ـ77. [4] باغدار دلگشا، علی؛ زنجانی‏زاده، هما (1397). «نقد نابرابری‏های جنسیتی در اشعار زن‏نگار مندرج در روزنامۀ نامۀ بانوان (1299ـ1300)»، زن در فرهنگ و هنر، دورة 10، ش 3، ص415ـ434. [5] بهشتی‏سرشت، محسن؛ پرویش، محسن (1394). «بررسی مطالبات اجتماعی و فرهنگی زنان در مطبوعات عصر قاجار (با تأکید بر نشریة نامة بانوان)»، زن در فرهنگ و هنر (پژوهش زنان)، س7، ش ۳، ص 327ـ341. [6] ترابی فارسانی، سهیلا (1393و 1394). «زن و تحول امر روزمره با تکیه بر نشریات زنان عصر قاجار»، تاریخ ایران، س8، ش اول، پیاپی ۷۵، ص89ـ107. [7] ترابی فارسانی، سهیلا (1395). «زن و تحول گفتمان از خلال نشریه‏های زنان (از مشروطه تا پهلوی)»، تاریخ اسلام و ایران، س26، ش ۳۰، ص69ـ92. [8] حضرتی، حسن؛ روشن، افسانه (1389). «تحولات اجتماعی زنان در روزنامه‏های ایرانی از آغاز تا پایان مشروطة دوم»، مطالعات تاریخ فرهنگی، پیاپی ۶، ص ۴۳. [9] راودراد، اعظم (1382). نظریه‏های جامعه‏شناسی هنر و ادبیات، تهران: دانشگاه تهران. [10] شفیعی، سمیه‏سادات؛ حسینی‏فر، سیده زهرا (1397). «نقش‏های اجتماعی مرجح زنان در آغاز پهلوی دوم؛ کاووشی جامعه‏شناختی در ماهنامة زبان زنان»، علوم اجتماعی، پیاپی ۸۲، ص157ـ187. [11] شفیعی، فاطمه؛ شفیعی، سمیه‏سادات (1398). «مسئلة زنان و نسبت آن با ترقی ایران در مشروطة دوم؛ تحلیلی بر نشریة نامة بانوان»، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، پیاپی ۵۷، ص169ـ188. [12] عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخ‏زاده، محمد (1390). «تحلیل مضمون و شبکة مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‏های کیفی»، اندیشۀ مدیریت راهبردی، س5، ش2، پاییز و زمستان، ش 10، ص51ـ198. [13] عطارزاده، مجتبی (1394). «بازخوانی کارکرد مطبوعات اسلامی قبل از انقلاب در تبیین جایگاه زن مسلمان؛ مطالعة موردی ماهنامة درس‏هایی از مکتب اسلام»، مطالعات رسانه و امت، پیاپی ۳، ص ۵۷. [14] کشیشیان سیرکی، گارینه؛ آقاعلی، خدیجه (1399). «تحول مفهومی زن و سیاست در روزنامه‏های جمهوری اسلامی و کیهان پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، مطالعات سیاسی، ش 48، ص23ـ42. [15] مهدی‏زاده، سیدمحمد (1387). رسانه‏ها و بازنمایی، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‏ها. [16] هال، استوارت (1393). معنا، فرهنگ و زندگی اجتماعی، ترجمۀ احمد گل‏محمدی، چ2، تهران: نی. [17] یاسینی، سیده راضیه (1399). زیبایی‏شناسی پوشاک زنان، پس از انقلاب اسلامی ایران، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات. [18] یوسفی‏فر، شهرام؛ جنگجو، شهناز (1395). «چگونگی بازنمایی زن و زنانگی در آگهی‏های تجاری روزنامة اطلاعات (1304ـ1320)»، پژوهش‏نامة تاریخ اجتماعی و اقتصادی، ص109ـ129. [19] یوسفی‏فر، شهرام؛ جنگجو، شهناز (1398). «مسئلة زن و زنانگی در روزنامة اطلاعات در دورة پهلوی اول (1304ـ1320)»، پژوهش‏نامة زنان، س10، ش 2، ص231ـ254. [20] Casey, B. et al. (2008). ‘Television Studies: The Key Concepts’, (2 nd edition). cultural studies, London and New York, Routledge: 116. فهرست [S1] مجلات هنری ادبی تحلیل‌شده [21] آدینه، 1376، ش 116 و 117، فروردین. [22] --------، ش 124. اسفند. [23] تندیس، 1381، ش 1، بهمن. [24] ----، 1383، ش 38، آذر. [25] دنیای تصویر، 1377، ش 59، مرداد. [26] -------------، ش 60، شهریور. [27] -------------، ش 61. [28] -------------، ش 65. [29] ---------، 1378، ش 67. [30] --------------، ش 70. [31] ----------، 1379، ش 80، اردیبهشت [32] ---------------، ش 87، آذر. [33] -----------، 1380، ش 94، مرداد. [34] ----------------، ش 97، آذر. [35] -----------، 1381، ش 107، مهر. [36] ----------------، ش 112، زمستان [37] -----------، 1382، ش 115، اردیبهشت. [38] ----------------، ش 123، آبان. [39] دنیای سخن، 1378، ش 86، تیر و مرداد. [40] ----------------، 1378 و 1379، ش 90، اسفند و فروردین. [41] سینما تئاتر، 1376، ش 20، فروردین. [42] ---------------، 1378، ش 37. [43] عروس هنر، 1380، ش اول، اردیبهشت. [44] ------------------، ش 2، خرداد و تیر. [45] ----------------------، ش 3، مرداد. [46] ----------------------، ش 5، مهر. [47] ----------------------، ش 6، آبان. [48] ----------------------، ش 9، اسفند. [49] -------------، 1381‏، ش 10، فروردین. [50] ------------------، ش 11، شهریور. [51] ------------------، ش 12، مهر. [52] ------------------، ش 14، دی. [53] ------------------، ش 15، بهمن. [54] -------------، 1381‏ و 1382، ش 16 و 17، اسفند و فروردین. [55] -------------، 1382‏، ش 18 و 19، اردیبهشت و خرداد. [56] -------------------، ش 21، مرداد. [57] -------------------، ش 23 و 24، مهر و آبان [58] -------------------، ش 25، آذر. [59] -----------------، ش 26، دی. [60] -----------------، ش 27، بهمن. [61] -----------------، ش 28، اسفند. [62] -----------، 1383، ش 29 و 30، فروردین و اردیبهشت. [63] فارابی، 1376، ش 27، زمستان. [64] ----، 1377، ش 30، پاییز. [65] ---------، ش 31، زمستان. [66] ----، 1378، ش 32 و 33، بهار و تابستان. [67] ----، 1379، ش 39، زمستان. [68] ----، 1380، ش 42 و 43، پاییز و زمستان. [69] ----------، ش 41، تابستان. [70] فرهنگ و سینما، 1376، ش 71، دی. [71] ---------------، 1377، ش 77، تیر. [72] -------------------، ش 80، آبان. [73] -------------------، ش 81، دی. [74] ---------------، 1378، ش 85، اردیبهشت. [75] --------------------، ش 88، مرداد [76] ---------------، 1380، ش 114، مهر. ‏[77] --------------------، ش 116، آذر. [78] ---------------، 1381، ش 122، فروردین. [79] -------------------، ش 125، مرداد. [80] -------------------، ش 126، شهریور. [81] -------------------، ش 132، بهمن. [82] ---------------، 1383، ش 154، آذر. [83] --------------------، ش 156، بهمن. [84] --------------------، ش 157، اسفند. [85] فیلم، 1378، ش 244، آذر. [86] -------، ش 247، بهمن. [87] ---، 1380، ش 268، اردیبهشت. [88] -------، ش 271، تیر. [89] -------، ش 272، مرداد. [90] -------، ش 273، شهریور. [91] -------، ش 274، شهریور. [92] -------، ش 276، آبان. [93] -------، ش 279، دی. [94] -------، ش 280، بهمن. [95] -------، ش 282، اسفند. [96] ---، 1381، ش 284، اردیبهشت. [97] -------، ش 285، ویژۀ بهار. [98] -------، ش 289، شهریور. [99] -------، ش 291، آبان. [100] -------، 1382، ش 298، نوروز. [101] -------، 1383، ش 316، اردیبهشت. [102] ------------، ش 318، تیر. [103] کِلک، 1376، ش 85 و 86، فروردین و تیر. [104] --------، ش 89 تا 93، مرداد تا آذر. [105] ----، 1377، ش 95، تیر. [106] --------، ش 100، آذر [107] کیهان فرهنگی، 1376، ش 140، اسفند. [108] گزارش‏فیلم‏، 1377، ش 107، 15 تیر. [109] -------------، ش 108، مرداد. [110] -------، 1377، ش 112، مهر. [111] -------، 1380، ش 179، مهر. [112] ------------، ش 181، آبان. [113] ------------، ش 185، دی. [114] ------------، ش 186، 15 دی. [115] گلستانه، 1377، ش اول، مهر. [116] -----، 1377و 1378، ش 3 و 4 اسفند و فروردین. [117] -----، 1378، ش 5 و 6 اردیبهشت و خرداد. [118] ------1378 و 1379، ش 14 و 15، اسفند و فروردین. [119] -----، 1379، ش 16 اردیبهشت. [120] -----، 1380، ش 32 مهر. [121] ------، 1383، ش 61 دی. [122] موسیقی ماهور، 1377، ش 1، پاییز. [123]  مقام موسیقایی، 1378 ش 6، زمستان. [124] ---------، 1379، ش 8، پاییز. [125] ---------،1380، ش 15، اسفند. [126] ---------، 1382، ش 23، شهریور و مهر و آبان. ‏[127] ---------، 1383، ش 31، مهر. [128] ---------، 1377، ش 79، اردیبهشت و خرداد. [129] -------------، ش 83، دی و بهمن. [130] -------------، ش 84، اسفند. [131] مطالعات هنرهای تجسمی، 1379، ش 8، بهار. [132] نقد سینما، 1380، ش 24. خرداد. [133] ------، 1381، ش 134. مهر. [134] هنر، 1376، ش 34. زمستان
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2021.321321.1565 مقاله پژوهشی زنان تأثیرگذار اینستاگرامی؛ زنانگی بازنمایی‌شده در صفحات زنان اینفلوئنسر ایرانی زنان تأثیرگذار اینستاگرامی؛ زنانگی بازنمایی‌شده در صفحات زنان اینفلوئنسر ایرانی اردکانی فرد زهرا دانشجوی دکتری ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی رضوی زاده سید نورالدین عضو هیئت‌علمی دانشکدة ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی 21 03 2021 13 1 65 90 01 04 2021 15 05 2021 Copyright © 2021, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2021 https://jwica.ut.ac.ir/article_82279.html

اینفلوئنسرها از طریق پست‌های خود در شبکه‏های اجتماعی رهبران افکار آنلاینی هستند که بر رفتار و روند تصمیم‏گیری توده‏ها تأثیر می‏گذارند. در حال حاضر، بسیاری از اینفلوئنسرهای اینستاگرامی را زنان تشکیل می‏دهند. تصویری که آن‌ها از زندگی‏شان به‌عنوان زن ارائه می‏کنند تصویری تأثیرگذار دربارة زن‌بودگی و زنانگی است. این تحقیق به دنبال بررسی و تحلیل زنانگی نمایش داده شده در اینستاگرام است. برای این منظور، صفحات چهار نفر از زنان اینفلوئنسر ایرانی به‌عنوان نمونه انتخاب شده و پست‏های این صفحات با استفادة نشانه‌شناسی اجتماعی تصویر کرس و ون لیوون تحلیل شده است. نتایج تحقیق نشان می‏دهد که چهار نوع بازنمایی زنانگی در این صفحات دیده می‏شود که «زنانگی بدنمند مدرن»، «زنانگی سنتی با فرمی نو»، «ضد زنانگی مسلط» و «زنانگی در خدمت فضای عمومی» نام‌گذاری شده است. این انواع در عین تفاوت‏های روشنی که با یکدیگر دارند دارای اشتراکاتی نیز هستند. آن‌ها به دو مقولة «بدن زنانه» و «نقش‏های زنانه» توجه دارند. بدن زنانه و نقش‏های زنانه تحت‌تأثیر دو فرایند تجاری‏شدن و اجتماعی‏شدن قرار می‏گیرند که یکی تحت‌تأثیر گفتمان سرمایه‏داری حاکم بر شبکة اینستاگرام و دیگری متأثر از گفتمان فمنیستی است. همچنین، در همة انواع زنانگی‏های نمایش‌داده‌شده، گفتمان دینی یا کاملاً طرد می‏شود یا نادیده گرفته می‏شود.

 اینستاگرام اینفلوئنسر زنان اینفلوئنسر زنانگی نشانه‌شناسی اجتماعی [1] افشانی، سید علیرضا؛ جواهرچیان، ندا؛ حقیقتیان، منصور (1398). «پروبلماتیک خود‌رهایی‌بخشی در فضای مجازی؛ کاوشی کیفی از چگونگی ابراز خود در میان میکرواینفلوئنسرهای اینستاگرامی شهر یزد»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورة 8، ش اول،  ص115-143. [2] اکبرزاده جهرمی، سید جمال‌الدین؛ تقی‌آبادی، مسعود (1398). «ستاره‌های خرد ایرانی در قاب سلفی: مطالعه نشانه شناختی شهرت خرد در اینستاگرام»، مطالعات فرهنگ ارتباطات، س20، ش 46، ص113-155 [3] امیرمظاهری، امیرمسعود؛ ایرانشاهی، اعظم (1388). «فرصت‌های فضای مجازی برای تعامل اجتماعی زنان ایرانی از دید زنان فعال در فضای مجازی»، فصل‌نامة علمی و پژوهشی علوم اجتماعی، س 5، ش2 ، ص 19-38. [4] ایبانز، کریستینا آلفونسو (۱۳۸۳) «زنان در فضای مجازی: یک مدینة فاضله جدید؟»، زن فرزانه (فصل‌نامة مؤسسة مطالعات و تحقیقات زنان)، س اول، ش اول، ص32-60. [5] ایگلتون، تری (1381). نظریة ادبی، ترجمة عباس مخبر، تهران: مرکز. [6] بصیریان جهرمی، حسین؛ نحوی نظام‌آبادی، مرضیه (1395). «نشانه‌شناسی عناصر بازنمایی هویت آنلاین (مطالعة کاربران پرطرفدار ایرانی در اینستاگرام)»، رسانه، س27، ش 4 ، ص5-28. [7] بودریار، ژان (1397). جامعة مصرفی، ترجمة پیروز ایزدی، تهران: ثالث. [8] بهرامی برومند، مرضیه (1399). از زنان پرده‌نشین تا بدن‌های رام، تهران: لوگوس. [9] بهار، مهری؛ فروغی، مریم (1398). «مطالعة جنسیت از خلال فعالیت‌های خیریة زنان در فضای مجازی (مورد خاص اینستاگرام)»، فصل‌نامة انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، س15، ش 5، ص141-168 [10] پاینده، حسین (1395). نقد ادبی و مطالعات فرهنگی: قرائتی نقادانه از آگهی‌های تجاری، تهران: سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران مؤسسة نشر. [11] چینی، نفیسه؛ هاشمیان‌فر، سید علی؛ محمدی کنگرانی، حنانه (1397). «برساخت‌های اجتماعی زنان از زنانگی ریزوماتیک در بستر مراکز ورزشی، آرایشی و زیبایی»، فصل‌نامة علمی‌ـ پژوهشی زن و جامعه، س9، ش 3 ، ص 85-115 [12] حسینی، مریم؛ ساسانی، فرهاد؛ نظردنیوی، سارا (1392). تحلیل نشانه شناسی اجتماعی فیلمنامه آژانس شیشه ای. زبان پژوهی، سال 8، شماره 18. [13] حمزوی عابدی، فاطمه؛ باقریان، فاطمه؛ مظاهری، محمدعلی (1394). «بررسی ادراک زنان جوان ایرانی از هنجارهای زنانگی»، شناخت اجتماعی، س4، ش اول. [14] خبرگزاری ایسنا (1399). آمارهای جدید و جالب دربارة اینستاگرام. https://b2n.ir/a39752. [15] ریتزر، جورج (1382). نظریه‌های جامعه‌شناسی دوران معاصر، ترجمة محسن ثلاثی، تهران: علمی. [16] شادی‌طلب، ژاله (1382). «مشارکت اجتماعی زنان»، فصلنامه پژوهش زنان، ش 7، ص 21- 33 [17] عباسی، عاطفه؛ جعفری، علی (1399). «تأثیر کنش‌های اینستاگرامی سلبریتی‌ها بر سبک زندگی کاربران ایرانی»، پژوهش‌های ارتباطی، س27، ش اول، ص33-54 [18] علیخواه، فردین؛ کوهستانی، سمانه؛ واقعه دشتی، طاهره (1396). «نقش شبکه‌های اجتماعی موبایلی در زندگی زنان»، زن در فرهنگ و هنر، دورة 9، ش 4. [19] فیض، داود؛ عارفی، امین؛ کهیاری حقیقت، امین (1395). «تأثیر جذابیت افراد مشهور و اثربخشی تبلیغات»، کاوش‌های مدیریت بازرگانی، س 8، ش 16، ص 185-209 [20] فوکو، میشل (1397). اراده به دانستن، ترجمة نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نی. [21] گرت، استفانی (1380). جامعه‌شناسی جنسیت، ترجمة کتایون بقایی، تهران: دیگر. [22] گیدنز، آنتونی (1386). جامعه‌شناسی. ترجمة حسن چاوشیان، تهران: نی. [23] محمدی، نریمان؛ کیانپور، مسعود؛ آقابابایی، احسان (1397). «فضای مجازی و بازتعریف نقش‌های جنسیتی برساخت تعارض‌های زنانگی در فیسبوک کردی»، زن در فرهنگ و هنر، دورة 10، ش اول، ، ص 47-73. [24] موسوی، منصوره (1398). زنانگی و بدن، تهران: فیروزه. [25] مهرپرور، سمانه (1398). «بازنمود زندگی روزمره در صفحات میکروسلبریتی‌های زن اینستاگرام»، مطالعات رسانه‌های جدید، س5، ش 4، ص 71-116 [26] مهدیزاده، سید محمد (1391). نظریه‌های رسانة اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران: همشهری. [27] یعقوبی، علی (1393). نظریه‌های مردانگی با تأکید بر رویکردهای جامعه‌شناختی. تهـران: پژواک. [28] یعقوبی، علی؛ مقدس‌یزدی، هانیه (1395). دختران دانشجو و سنخ‌شناسی زنانگی (مطالعة موردی دانشجویان دانشگاه گیلان)، زن در توسعه و سیاست، دورة 14، ش 4، ص 513-533 [29] Burt, R. S. (1999). “The social capital of opinion leaders”, Annals of the American Academy of Political and Social Science, 566, PP 37-54. [30] Ferris, Kerry O. (2007). “The Sociology of Celebrity”, Sociology Compass 1 (1), PP 371–384. [31] Freberg, K., Graham, K., McGaughey, K., & Freberg L. (2011). “Who are the social media influencers? A study of public perceptions of personality”, Public Relations Review, 37, PP 90-92. [32] Gamson, J. (2011). “The unwatched life is not worth living: The elevation of the ordinary in celebrity culture”, MPLA, 126(4), PP 1061–1069. [33] Jenkins, H. (2016). Cesur Yeni Medya: Teknolojiler ve Hayran Kültürü. Nihal Yeğengil (Çev), İstanbul: İletişim Yayınları. [34] Katz, E. (1957). “The two-step flow of communication: An up-to-date report on a hypothesis”, Public Opinion Quarterly, 21 , PP 61-78. [35] Keller, J.M. (2012). “Virtual feminisms: Girls/ blogging communities, feminist activism, and participatory politics”, Information, Communication &Society, 15(3), PP 429-44. [36] Khamis , Susie. Ang, Lawrence. Welling, Raymond (2017). “Self-branding, ‘micro-celebrity’ and the rise of Social Media Influencers”, Celebrity Studies, 8:2, PP 191-208. [37] Kress, G. R., & Van Leeuwen, T. (1996). Reading images: The grammar of visual design. Psychology Press. [38] Lazarseld, P., Berelson, B., & Gaudet, H. (1944). The people’s choice. How the voter makes up his mind in a presidential campaign. In R. Schmitt-Beck (Eds.), Presidential Campaign, New York/London. 13-18. [39] Lerner, G. (1986). The creation of patriarchy. Oxford: Oxford University Press. [40] Marwick, A. (2015). Instafame: Luxury Selfies in the Attention Economy .Copyright 2015 by Duke University Press, Public Culture journal. [41] Nouri, M. (2018). The power of influence: traditional celebrity vs social media influencer. [42] Organ, J. (2020). Social Media Mothering on Instagram: A Visual Analysis (Doctoral dissertation, Nova Southeastern University). [43] Patowary, H. (2014). “A portrayal of Women in Indian Mass Media: An Investigation”, Journal of Education and Social Policy,1(1). [44] Senft, T. M. (2008). Camgirls: Celebrity and community in the age of social networks. New York, NY: Peter Lang. [45] Solomon, M. R. (1983). “The role of products as social stimuli: A symbolic interactionism perspective”, Journal of Consumer Research, 10, PP 319- 329. [46] Sorgatz, R. (2008). The microfame game and the new rules of Internet celebrity. New York Magazine. Retrieved on July 1, 2019. [47] Statista .(2021). Instagram: distribution of global audiences 2021, by gender. https://www.statista.com/statistics/802776/distribution-of-users-on-instagram-worldwide-gender [48] Tanz, J. (2008). Internet famous: julia Allison and the secrets of self-promotion. Wired. Condé Nast Digital, 15. [49] Tuchman, Gaye. (1978). Introduction: The Symbolic Annihilation of Women by the Mass Media. in Tuchman, Gaye, Kaplan Daniels, Arlene and Benét,James, eds, Hearth and Home: Images of Women in the Mass Media. New York: Oxford University Press. [50] Wood, W. & Hayes, T. (2012). “Social influence on consumer decisions: Motives, modes, and consequences”, Journal ofConsumer Psychology, 22, PP 324-328_||_
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2021.320978.1573 مقاله پژوهشی بازشرقی‌گرایی و نوشرقی‌گرایی در هنر معاصر زنان خاورمیانه مطالعة نمایشگاه شکستن حجاب (2002) و نمایشگاه زنان روایت‌گر (2013) مریدی محمدرضا عضو هیات علمی دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر عبادی فر سهیلا کارشناس ارشد پژوهش هنر دانشکدة هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز 21 03 2021 13 1 91 113 22 03 2021 26 05 2021 Copyright © 2021, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2021 https://jwica.ut.ac.ir/article_82281.html

هنرمندان زنِ برخاسته از جوامع مسلمان و جغرافیای خاورمیانه با کلیشه‏های بصری از «زن‏بودن»، «مسلمان‏بودن» و «خاورمیانه‏ای‏بودن» مواجه‌اند. نمایشگاه‏ها و رویدادهای هنری از آثاری استقبال می‏کنند که به بازتولید کلیشه‏های بازشرقی‏سازی و نوشرقی‏گرایی تصویری می‏پردازند. پس از حادثة یازده سپتامبر 2001، تعداد نمایشگاه‏های هنری با محوریت زنان خاورمیانه افزایش یافت. این فرصتی برای زنان هنرمند بود تا مسائل­شان را در کانون توجه رسانه‏های جهان قرار دهند؛ اما از سوی دیگر آن‏ها با انتظارات و کلیشه‏های پنهانی مواجه شدند که رویدادهای هنری غرب تمایل دارند تجربه‏های هنری آن‏ها را جهت ‏دهند و با کلیشه‏های غرب همسو کنند. در مقالة حاضر با درپیش‏گرفتن رویکرد و روش‏شناسی «مطالعات رویداد» به‌مرور برخی از رویدادهای مهم هنر خاورمیانه می‏پردازیم و بر دو نمایشگاه «شکستن حجاب» (2002، یونان) و «زنان روایت‏گر» (2013، امریکا) تمرکز خواهیم کرد که با هدف بازاندیشی در کلیشه‏های فرهنگی و رد مفهوم ناتوانی زنان خاورمیانه برپا شدند. نتایج پژوهش نشان داد آثار زنان هنرمند خاورمیانه در طیفی دو‌قطبی قرار می‏گیرند؛ تصویر زنان رنجور از جنگ و زیبایی پس‏رانده‏شدة سرزمین‏‏های شرق و مظلومیتی ترحم‏برانگیز از زنان تا تصویر زنان مقاوم و قدرتمند. در این دو سر طیف از زنان منفعل و قربانی تا آشوب‌گران و ستیزه‏جویان در برابر سنت‏ها، آثار متنوعی قرار دارند که مضامین زیادی را دربرمی‏گیرند. هنرمندان زن در جست‌وجوی راهی هستند که هم محدودیت‏های فرهنگ ‏مردسالار را نقد کنند و هم بر انتظارات تقلیل‏گرایانه و اگزوتیک از هنر زنان غلبه یابند. این راه دشوار باید در برابر انتظارات بازار هنر و انتظارات سیاسی از نمایشگاه‏های هنری قرار گیرد.

 خاورمیانه زنان مسلمان زنان هنرمند مطالعات رویداد نمایشگاه‏ های هنری هنرمندان عرب [1] آبگرمیان، سحر (1397). «تطور هنر اسلامی در دوران معاصر تحلیل اجمالی چهار نمایشگاه هنرهای اسلامی معاصر»، پیکره، دورة7، پاییز و زمستان، ش 14. [2] پوراکی، اکرم (1379). «معرفی هنرمندان شاخص عرب»، پایان‏نامة کارشناسی ارشد، به راهنمایی مهرانگیز مظاهری، دانشگاه الزهرا. [3] پیشگاهی‌فرد، زهرا؛ زهدی گهرپور، محمد (1389). «بررسی جایگاه و نقش زنان خاورمیانه در مشارکت سیاسی»، فصل‌نامة زن و جامعه (جامعه‌شناسی زنان)، دورة‌ اول، ش‌اول، ص25ـ44. [4] تنهایی، ابوالحسن؛ راودراد، اعظم؛ مریدی، محمدرضا (1389). «تحلیل گفتمان هنر خاورمیانه: بررسی شکل‏گیری قواعد هنری در جامعة نقاشی معاصر ایران»، فصل‌نامة جامعه‏شناسی هنر و ادبیات، س2، ش2، ص7ـ40. [5] راودراد، اعظم؛ هومن، نیلوفر (1397). «تحلیل نشانه‏شناختی بازنمایی تروریسم در سینمای هالیوود در قبل و بعد از 11 سپتامبر»، فصل‌نامة مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورة 7، ش‌اول، ص83ـ105. [6] سلامی، غلامرضا؛ نجم‏آبادی، افسانه (1384). نهضت نسوان شرق، تهران: شیرازه. [7] صفایی، حمیده (1395). «مسئلة هویت هنر منطقه‏ای درآثار زنان هنرمند عرب معاصر»، پایان‏نامة کارشناسی ارشد، به راهنمایی منصور حسامی، دانشگاه الزهرا. [8] کدی، نیکی آر (1395). زنان در خاورمیانه، گذشته تا کنون، ترجمة هما مداح، تهران: شیرازه. [9] مریدی، محمدرضا؛ تقی‏زادگان، معصومه؛ عبداللهی، هادی (1392). «تحلیل گفتمان‏های هنر در ژئوپولیتیک جهان اسلام»، فصل‌نامة مطالعات ملی، ش54، ص73ـ97. [10] Al-Abbas, Mohammed Baker.M. (2020). “Trans-Modern Narratives/Utopian Identities: Arab Women-Art in Gwangju Biennale”, International Journal of Liberal Arts and Social Science, 8(7), PP 123-144. [11] Aydemir, Cigdem (2015). “Image and Voice: Muslim Women in Contemporary Art”, College of the Arts, University of Sydney. [12] Durrant, Jacqui (2008). “Breaking the Veils: Women Artists from the Islamic World at the Shepparton Art Gallery”, Published in Art Monthly Australia, NO. #208, April, PP 33-35. [13] Heinich, N (2000). “What is an artistic event? a new approach to the sociological discourse”, In: Boekmancahier, jrg. 12, nr. 44, PP 159-168. [14] Kerboua, Salim (2016). From Orientalism to neo-Orientalism: Early and contemporary constructions of Islam and the Muslim world, Intellectual Discourse, Vol. 24: N. 1, PP. 7–34. [15] Lau, Lisa & Ana Cristina Mendes (2011). Re-Orientalism and South Asian Identity Politics: The Oriental Other Within, Routledge. [16] Lloyd, Fran (1999). Contemporary Arab Women's Art: Dialogues of the Present, I.B. Tauris. [17] Macnab, Erin (2011) .“Passages Between Cultures: Exhibition Rhetoric, Cultural Transmission and Contemporaneity in Two Exhibitions of Contemporary Middle Eastern Art”, Faculty of Arts and Social Sciences, Carleton University, Ottawa, Canada. [18] Naef, Silvia (2017). “Exhibiting and Writing on Art from the Middle East—Some Recent European and North American Exhibitions and their Catalogues”, RACAR (Canadian Art Review), Vol. 42, No. 1, PP 73-79. [19] Shabout Nada, Sarah Rogers, Anneka Lenssen (2018). Modern Art in the Arab World: Primary Documents, Duke University Press Books.   _||_
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2021.320433.1554 مقاله پژوهشی خط و نمود دیگری در آثار هنرمندان زن مهاجر کشورهای اسلامی خط و نمود دیگری در آثار هنرمندان زن مهاجر کشورهای اسلامی افضل طوسی عفت السادات دانشیار گروه پژوهش هنر، دانشکدة هنر، دانشگاه الزهرا مهاجری مهدیس دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر، دانشکدة هنر، دانشگاه الزهرا 21 03 2021 13 1 115 138 10 03 2021 07 06 2021 Copyright © 2021, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2021 https://jwica.ut.ac.ir/article_82283.html

مهاجرت مسئله‏ای فرهنگی است که تداعی‏گر مفاهیمی مانند هویت، از‌خودبیگانگی، غربت و نوستالژی است. مهاجرت بر اندیشه و آثار هنرمندان تأثیر مستقیم می‏گذارد. آثار هنرمندان مهاجر به واسطة بیان مضامین ویژه در سال‏های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. در این میان، هنرمندان مهاجر کشورهای اسلامی نیز توانسته‏اند با نمایش آثار خود ابعاد گوناگون هنر مهاجران را به تصویر بکشند. یکی از جنبه‏های فرهنگ که در جریان مهاجرت دچار تحول می‏شود، زبان و به دنبال آن خط است. خط بخشی مهم از آثار هنرمندان کشورهای اسلامی است و وابستگی آن به زبان کارکردهای مختلفی را برای آن به وجود آورده است. در میان هنرمندان مهاجر، زنان هنرمند نیز خط را به‌عنوان عنصر مهم کار خود برگزیده‏اند. پرسش اصلی تحقیق این است که نقش خط در آثار هنرمندان زن مهاجر چیست و به چه دلیل از خط و نوشتار در آثار خود بهره برده‏اند؟ این نوشتار که با روش توصیفی‌ـ تحلیلی و اطلاعات گردآوری‌شدة کتابخانه‏ای انجام شده است، بر‌اساس دیدگاه باختین به تحلیل آثار مورد نظر می‏پردازد. میخاییل باختین از اندیشمندان قرن بیستم است که در حوزة انسان‌شناسی نظریة «دیگری» و «دیگربودگی» را مطرح کرده است. او باور دارد انسان همواره به انسان دیگر نیازمند است و از دریچة انسان دیگر به خود نگاه می‏کند و یکی از عومل تأثیرگذار در شکل‏گیری و شناخت موقعیت انسان، دیگری است. با مطالعة آثار هنرمندان زن مهاجر از کشورهای ایران، عراق، فلسطین، الجزایر، مراکش و مصر آثاری از لالا الصعیدی از مراکش، شیرین نشاط از ایران و هیف کهرمان از عراق انتخاب شده است. نتایج بررسی نشان می‏دهد این زنان مهاجر خط را برای بیان هویت و دیگربودگی‏شان به کار برده و در موقعیت دیگری دست به خلق اثر زده‏اند و برآن‏اند تا هویت و دیگربودگی‏شان را نمایش دهند.

 خط کشورهای اسلامی میخاییل باختین مهاجرت هنرمندان زن [1] آروین، شکوفه؛‏ دادور، ابوالقاسم‏؛ حسینی، مریم‏ (1398). رمان جنگ در ایران از منظر حضور دیگری با تکیه بر آرای باختین، متن‌پژوهی ادبی، ش 23، ص 31ـ53.  [2] احمدزاده، شیده (1391). مهاجرت در ادبیات و هنر، مجموعه مقالات نقدهای ادبی و هنری، تهران: سخن.  [3] احمدی، بابک (1389). آن‌که مثل من هست؛ آن‌که مثل من نیست، حرفه هنرمند، ش33، ص138ـ145.  [4] افضل‏طوسی، عفت‌السادات (1388). از خوشنویسی تا تایپوگرافی، تهران: هیرمند. [5] پاکباز، رویین (1389). نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، تهران: زرین و سیمین. [6] تودوروف، تزوتان (1398). منطق گفت‌وگویی میخاییل باختین، ترجمة داریوش کریمی، تهران: مرکز. [7] رابینسون، اندرو (1389). تاریخچة پیدایش خط و نوشتار، ترجمة یلدا بلارک، تهران: سبزان. [8] رامین‌نیا، مریم؛ قبادی، حسینعلی (1392). مفهوم دیگری و دیگربودگی در انسان‏شناسی باختین و انسان‏شناسی عرفانی، نشریة پژوهش‌های ادبی، ش40، ص63ـ88 [9] رضوی‌فرد، حسین (1393). جهانی‌شدن در خوشنویسی؛ تحلیل و بررسی خوشنویسی نوین در ایران با تأکید برنقاشی خط، نقد کتاب هنر، ش1 و 2، ص221ـ240. [10] عظیمی، حسین؛ علیا، مسعود (1393). نسبت متن و دیگری در اندیشة باختین، کیمیای هنر، ش 13، ص 7ـ16. [11] مصباح، گیتا؛ رهبرنیا، زهرا (1395). قدرت و مقاومت در بازنمایی پیکرة زن در آثار اعضای انجمن هنرمندان نقاش ایران، باغ نظر، س 13، ش42، ص89ـ104. [12] میرزائی، طاهره؛ گرجی، مصطفی (1392). بررسی ماهیت و مفهوم درد و رنج در اشعار طاهره صفارزاده، فصل‌نامة پژوهش‌های ادبی و بلاغی، س اول، ش 4، ص10ـ25.  [13] نامور مطلق، بهمن (1394). درآمدی بر بینامتنیت نظریه‌ها و کاربردها، تهران: سخن. [14] Bokharachi Elnaz, (2012). Displacement, Belonging, Photography: Gender and Iranian Identity in Shirin Neshat's The Women of Allah (1993-7) and The Book of Kings, Arizona State University, United States of America. [15] Cichocki, Nina )2004(. Veils, Poems, Guns, and Martyrs: Four Themes of Muslim Women's Experiences in Shirin Neshat's Photographic Work, Thirdspace, volume 4 issue1. Https://journals.sfu.ca/thirdspace/index.php/journal/article/view/cichocki/161 [16] D Mignolo, Walter, (2013). Let the guest be the master: Border thinking and the aesthetic potential of migrant consciousness, https://hayvkahraman.com/2017/01/22/let-the-guest-be-the-master-border-thinking-and-the-aesthetic-potential-of-migrant-consciousness-walter-d-mignolo/. [17] Ennaji, M. (2014). “Recognizing the Berber Language in Morocco: A Step for Democratization”, Georgetown Journal of International Affairs, 15(2), PP 93-99. Retrieved March 6, 2021, from http://www.jstor.org/stable/43773631 [18] Gurevitch, Zali, (2003). “Plurality in Dialogue/ A Comment on Bakhtin”, Michael Gardiner and Mikhail Bakhtin. Vol. 3, No. 3. PP 232-256 [19] Heartney Eleanor, Posner Helaine, Princenthal Nancy, (2013). Sue Scott,After the revolution: women who transformed contemporary art, Shirin Neshat: Living between Cultures, Munich: Prestel. [20] Morris, Natasha (2017). How Iraqi Are you? https://hayvkahraman.com/2017/01/27/how-iraqi-are-you-natasha-morris-2016/ [21] Naef, Silvia, (2019). “Painting in Arabic: Etel Adnan and the Invention of a New Language, Manazir Journal: Journal of the Swiss Platform for the Study of Visual Arts”, Architecture and Heritage in the MENA Region, V1, Issue 1, PP 17-27, DOI: https://doi.org/10.36950/manazir.2019.1.1.2 [22] Simonowitz, David, (2010). A Modern Master of Islamic Calligraphy and Her Peers, Journal of Middle East Women's Studies, Vol. 6, No. 1 (Winter 2010). PP 75-102. [23] T. Brooks, Sarah, (2014). The Photography of Lalla Essaydi: Critiquing and Contextualizing Orientalism, Sawhill Gallery, School of Art, Design and Art History, James Madison University. [24] Vertovec, Steven, (1997). “Three Meanings of Diaspora, Exemplified Among South Asian Religions”, Diaspora: A Journal of Transnational Studies, PP 5-7. [25] Zaya, Octavio, (2015). Are we not all foreigners? https://hayvkahraman.com/2017/01/21/are-we-not-all-foreigners-octavio-zaya/ [26]https://hayvkahraman.com/ [27]https://lallaessaydi.com [28]https://monakamal.com/ [29]https://www.sararahbar.com/ [30] https://www.artsy.net_||_
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2021.319264.1547 مقاله پژوهشی سوپرمام‌ها و مفهوم مادری در فضای اینستاگرام سوپرمام‌ها و مفهوم مادری در فضای اینستاگرام بیگوند مینا کارشناس ارشد علوم ارتباطات اجتماعی دانشگاه سوره کاظمی عباس دانشیار موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم بصیریان جهرمی حسین دکتری علوم ارتباطات دانشگاه علامه ‌طباطبائی 21 03 2021 13 1 139 163 17 02 2021 25 05 2021 Copyright © 2021, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2021 https://jwica.ut.ac.ir/article_82284.html

هدف از انجام این پژوهش دست‌یابی به چهره‌ی ترسیم شده از مادری،  بواسطه نقشی است که توسط سوپرمام‌ها در اینستاگرام اجرا شده و همچنین مطالعه سبک و ابعاد زندگی‌ آنها از دیگر اهداف این پژوهش بوده است. برای رسیدن به این اهداف از روش مردم‌نگاری شبکه‎ایی (نتنوگرافی) استفاده کرده‌ایم.نتایج بدست‎آمده از تحلیل تماتیک، شامل 6 تم اصلی «نمایش مادرانگی کامل»، «زیبایی‎شناختی کردن مادری»، «بازتولید الگوهای سنتی مادرانگی »، «نمایش من ایده‎آل»، «سبک‌مند کردن زندگی روزمره»، «نمایش خانواده خوشبخت و برخورداری از روابط مطلوب» است. سوپرمام‌ها از طریق زیبایی‌شناختی کردن مادری سعی در بازشکل دادن به مادری به عنوان الگویی مطلوب را دارند. تصویر ایده‌آل و دل‎فریب مادرانگی که با ظرافت تمام توسط سوپرمام‌ها در اینستاگرام به نمایش گذاشته می‌شود اگرچه ممکن است برای دیگر مادران دست‌نیافتنی باشد، با این‎ حال چهره تازه‌ا‌ی از مادرانگی را ایجاد کرده است. درصورتیکه ضرورتا مادرانگی سنتی را به چالش نمی‌کشند بلکه این تصویر تداوم الگوی مادرانگی سنتی اما در لباس جدید است. اگرچه مادرانگی همچنان با فداکاری و مهر منسوب به آن معنا می شود و به لحاظ معنایی تفاوت چندانی با دهه‌های پیش از خود نمی‎کند، با این حال مادران اینستاگرامی در تعریف هویت مادری و فردی خود و همچنین راه و روش والدگری و فرزندپروری به شیوه‎ی متفاوت ایفای نقش کرده‌اند.

 مادرانگی هویت مادری سوپرمام اینستاگرام نتنوگرافی الف) منابع فارسی منابع [1] استوری، جان (1395). مطالعات فرهنگی دربارة فرهنگ عامه، ترجمة حسین پاینده، تهران: آگه. [2] فلیک، اووه (1390). درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمة جلیلی هادی. تهران: نی. [3] لیندلف، تیلور (1388). روش‎های تحقیق کیفی در علوم ارتباطات، ترجمة عبدالله گیویان، تهران: همشهری. [4] نادری، آذین (1396). الگوی رفتاری کاربران ایرانی در اینستاگرام، تهران. [5] نیک‎بخش، مرسده (1397). مردم‎نگاری فرهنگ شبکه‎ای کاربران فضای مجازی، مطالعه موردی رفتار کاربران ایرانی اینستاگرام، تهران. ب) منابع انگلیسی [6] Brewer, John (2000). Ethnography. Buckinngham: Open University Press. [7] Chae, Jiyoung. (2015). Am I a Better Mother Than You? Media and 21st-Century Motherhood in the Context of the Social. SAGE, 503-525. [8] Griffin, Kate. (2014). Pinnig motherhood the construction of mothering identities on pinterest (Master Thesis). Orlando, Florida, united satates: Electronic Theses and dissertations: university of central Florida. [9] Hunter, lindsay. (2018). Parenting. Retrieved from Medium. [10] Hays, S. (1996). The cultural contradictions of motherhood. New Haven, CT: Yale University Press. [11] Johnston, D. D., & Swanson, D. H. (2006). Constructing the “good mother”: The experience of mothering ideologies by work status. Sex roles, 54, 509-519. doi:10.1007/s11199-006-9021-3 [12] Johnson, kate Orton. (2017). Mummy Blogs and Representations of Motherhood: Bad Mummies and Their Readers. SAGE, 1-10. [13] kuleshova, anna. (2015). dillemas of modern motherhood: based on research in russia. public opinion monitoring: economic and social changes. [14] Keller, K. (1994). Mothers and work in popular American magazines. Westport, CT: Greenwood [15] Kleinberg, Jay S. 2006. “The No- Win Mom: Motherland in Twentieth- Century America.”Women’s History Review. 8 (2) 387-395. [16] Locatelli, Elisabette. (2017). Image of Breastfeeding on Instagram: Self-Representation, Publicness, and Privacy Managment. Social Media+Society, 1-14. [17] Madge, Clare and Henrietta O’Connor. 2006. “Parenting Gone Wired: Empowerment of New Mothers on the Internet?” Social & Cultural Geography. 7 (2). [18] Morahan- Martin, Janet. 2000. “Women and the Internet: Promis and Perils.” Cyberpsychology & Behavior. 3 (5) 683-691. [19] Rich A (1986) Of Woman Born: Motherhood as Experience and Institution. New York: Norton. [20] Shahghasemi, e. (2020). Pornography of Networked Feminism: The Case of Iranian "Feminist" Instagramers. 2nd international conference on future of SOCIAL SCIENCES and HUMANITIES, 1-13. [21] Tummala-Narra, P. (2009). Contemporary impingements on mothering. The American Journal of Psychoanalysis, 69, 4-21. doi:10.1057/ajp.2008.37Mitra, Ananda. 2001. “Marginal Voice in Cyberspace.” New Media Society.3 (1) 29-48. [22] Viruru, Nasser & Radhika, Ramzi. (2017). Wa'allah, the woman she should go direct to Paradise: Perceptions of motherhood in Qatar. Global Studies of Childhood, 148-158.
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2021.321809.1571 مقاله پژوهشی اناجیل رسمی و زنان با نقش رسولانه: مطالعة موردی اناجیل رسمی و زنان با نقش رسولانه: مطالعة موردی سیاهپوش مریم السادات دانشجوی دکتری رشتة ادیان و عرفان، دانشکدة حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران حاج ابرهیمی طاهره دانشیار گروه ادیان و عرفان، دانشکدة حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران هوشنگی لیلا دانشیار گروه ادیان و عرفان، دانشکدة الهیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 21 03 2021 13 1 165 181 10 04 2021 30 05 2021 Copyright © 2021, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2021 https://jwica.ut.ac.ir/article_82286.html

در مطالعات معاصر، در بحث از نقش زنان در جوامع دینی و تأثیر دین بر چگونگی حضور اجتماعی زنان، دیدگاه‏های مختلفی را می‏توان سراغ گرفت. برخی پژوهش‏گرانْ دین را به‌منزلة ابزاری جهت سرکوبی زنان دانسته‏اند و در مقابل برخی دیگر با لحاظ جمعیت درخور توجه زنان مؤمن، دین را به نوعی عامل احیای جایگاه زنان به شمار آورده‏اند. در رویکرد فمنیستی، با به‌کارگیری روش‏های مطالعاتی نوین به بازخوانی، فهم و تحلیل متون مقدس دینی، به‌ویژه متون مسیحی، پرداخته شده تا تأثیر دین بر جایگاه زنان در پرتو نگاهی نو واکاوی شود. در این پژوهش، کوشش شده نخست به بحث دربارة نقش رسولانه‏ای پرداخته شود که زنان همراه با عیسی مسیح در عهد جدید برعهده داشته‏اند. سپس بر آنیم با بررسی گزارش اناجیل چهارگانه دربارة مریم اهل بیت‏عنیا و مریم مجدلیه، که در سفرها با عیسی همراهی می‏کردند و در عرصه‏های دینی مختلف، چه عملی و چه نظری، در فعالیت‏های گوناگون اجتماعی نقش پویایی برعهده داشته‏اند، در مقام الگویی برای حضور زنان مؤمن به یافته‏های مبتنی بر رویکرد زنانه‏نگر دست یابیم. همچنین، در این پژوهش کوشش می‏شود که به شیوة توصیفی‌ـ تحلیلی به بررسی مؤلفه‏های ایمان زنانه پرداخته شود.

 اناجیل فمنیسم ایمان زنانه مریم اهل بیت‏عنیا مریم مجدلیه [۱] دیوی، گریس (۱۳۹۱). جامعه‌شناسی‌دین: راهنمای دین‌پژوهی: آشنایی با ده رویکرد در مطالعة ‏ادیان، ترجمة محسن زندی و محمد حقانی فضل، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب. [۲] ردلر، شارلوت (۱۳۹۷). عمل و نظر: دربارة عرفان مسیحی، ترجمة محمد صبائی، تهران: ققنوس. [۳] فورشت، اینگر؛ رپستاد، پل (۱۳۹۴). درآمدی بر جامعه‏شناسی دین، ترجمة مجید جعفریان، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب. [۴] کونگ، هانس (۱۳۸۹). زن در مسیحیت، ترجمة طیبه مقدم و حمید بخشنده، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب. [۵] مورگان، سو (۱۳۹۱). رویکردهای فمنیستی: راهنمای دین‏پژوهی: آشنایی با ده رویکرد در مطالعة ادیان، نرجمة محسن زندی و محمد حقانی فضل، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب. [6] Bauckham, Richard (2002). Gospel Women: Studies of the Named Women in the Gospels, Michigan: Grand Rapids. [7] Beirne, Margaret (2003). Women and Men in the Fourth Gospel: A Genuine Disdpleship of Equals, Londen: Sheffield Academic Press, 2003. [8] Bilezikian, Gilbert (2006). Beyond sex roles: what the Bible says about a woman’s place in church and family, Michgan: Baker Academic. [9] Borland, James (1991). Women in the Life and Teachings of Jesus, SOR FacultyPublications and Presentations. [10] Giles, Kevin (1985). “Apostles before and after Paul”, Churchman, Vol: 99, PP 241-256. [11] Kamitsuka, Margaret (2007). Feminist Theology and the Challenge of Difference, Oxford: Oxford University Press. [12] Manson, Thomas (1935). Teaching of Jesus, Cambridge: Cambridge University Press. [13] Merry, Lisa (2012). “Mary Magdalene: Saint Not Sinner”, Verbum, Vol. 9, PP 35-43. [14] Merwe, Van der (1996). “A historical survey and critical evaluation concerning discipleship in the fourth gospel”, Verbum Et Ecclesia. [15] Moloney, Francis (1994). “The Faith of Martha and Mary a Narrative Approach to John 11,17-40”, Biblica, Vol. 75, PP 471-493. [16] O'Collins, Gerald, Kendall, Daniel (1987). “Mary Magdalene as Major Witness to Jesus' Resurrection”, Theological Studies, Vol. 48, PP 631-646. [17] Payne, Philip (2015). Man and Woman, One in Christ : An Exegetical and Theological Study of Paul’s Letters, Michigan: Zondervan. [18] Wall, Robert (1989). “Martha and Mary (Luke 10.38-42) in the Context of a Christian Deuteronomy”, Journal for the Study of the New Testament, Vol. 11, PP 19-35. [19] Witherington, Ben (1984). Women in the ministry of Jesus: a study of Jesus' attitudes to women and their roles as reflected in His earthly life, Cambridge: Cambridge University Press. [20] Witherington, Ben (1990). Women and the Genesis of Christianity, Cambridge: Cambridge University Press._||_