مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2014.54512 فرهنگی خوانش نسلی زنان از فیلم سینمایی دو زن خوانش نسلی زنان از فیلم سینمایی دو زن رستگار یاسر استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه هرمزگان آقابابایی احسان استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه اصفهان 23 09 2014 6 3 297 312 12 01 2015 13 06 2015 Copyright © 2014, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2014 https://jwica.ut.ac.ir/article_54512.html

امروزه نقش مخاطب در تفسیر کالاها و محصولات فرهنگی، از جمله فیلم‏های سینمایی، بسیار اساسی است. از‌این‌رو، کشف شیوة معنادهی و خوانش مخاطبان می‌تواند ما را به جهان اجتماعی در پس این تفسیرها نزدیک کند. زنان از جمله مخاطبانی‌اند که با داشتن پیشینه‌ها و تجربه‌های فرهنگی و نسلی مختلف می‌توانند خوانش متفاوتی از فیلم‏ها داشته باشند. مقالة حاضر نیز، مبتنی بر پارادایم تفسیری، قصد دارد بدین سؤال پاسخ دهد که مخاطبان زن در دو نسل متفاوت به چه شیوه‌ای فیلم دو زن را معنا می‌کنند. روش‌شناسی به‌کار‌رفته در این پژوهش با رویکرد تفسیری و مبتنی بر روش مصاحبۀ گروهی بوده است. برای اجرای این کار، دو گروه از زنان در دو نسل 20ـ30 ساله و 45ـ55 ساله به شیوه‌ای هدفمند انتخاب شدند و با آنان در قالب دو گروه مجزا مصاحبه به عمل آمد. تحلیل تفسیری داده‌ها حکایت از خوانش متفاوت دو نسل زنان مطالعه‌شده دربارۀ ویژگی‌های شخصیتی و سرنوشت شخصیت‌های فیلم در سطح متنی و همچنین در باب مفاهیمی چون مردسالاری و همذات‌پنداری در سطح فرامتنی داشته‌ است.شباهت میان دو نسل مذکور نیز به معنادهی بر مبنای تقابل سنت و مدرنیته و فهم رخدادها بر اساس این دوگانه، مربوط می‌شود.

 تفسیر مخاطب خوانش نسلی زنان سینمای ایران فیلم دو زن [1] آزاد ارمکی، تقی؛ غفاری، غلامرضا (1383). جامعه‌شناسی نسلی در ایران، تهران: پژوهشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی. [2] ابروین، رابرت (1373). راهنمای نظریه‌ و نقادی فیلم، ترجمة فؤاد نجف‌زاده، تهران: انتشارات بنیاد سینمایی فارابی. [3] استریناتی، دومینک (1384). مقدمه‏ای بر نظریه‏های فرهنگ عامه، ترجمة ثریا پاک‌نظر، تهران: گام نو. [4] استم، رابرت (1383). مقدمه‌ای بر نظریۀ فیلم، ترجمۀ گروه مترجمان، به کوشش احسان نوروزی، تهران: سورۀ مهر. [5] استوری، جان (1386). مطالعات فرهنگی دربارة فرهنگ عامه، ترجمة حسین پاینده، تهران: آگه. [6] اسون، پل لوران (1386). واژگان فروید، ترجمۀ کرامت موللی، تهران: نی. [7] اینگلهارت، رونالد (1373). تحول فرهنگی در جوامع پیشرفته، ترجمۀ مریم وتر، تهران: کویر. [8] بالس، کریستوفر (1380). «ذهنیت نسلی»، ترجمۀ حسین پاینده، فصلنامۀ ارغنون، ش19. [9] تیلر، لیزا (1391). از فمنیسم روان‏کاوانه تا فمنیسم عامه‌پسند، درهالووز، جوان و یانکوویچ، مارک (ویراستارن)نظریة فیلم عامه‌پسند، ترجمة پرویز اجلالی. تهران: ثالث. [10] سفیری، خدیجه (1387). روش تحقیق کیفی، تهران: پویش. [11] فیلیپس، ویلیام اچ (1388). پیش‌درآمدی بر فیلم، ترجمۀ فتاح محمدی، تهران: بنیاد سینمایی فارابی. [12] لیتوسلیتی، لیا (1392). کاربرد گروه‌های کانونی در پژوهش، ترجمة عادل ابراهیمی لویه و فریبا حقیقی ایرانی، تهران: علم. [13] مالوی، لورا (1382). «لذت بصری و سینمای روایی»، ترجمۀ فتاح محمدی، ارغنون، ش23. [14] نیومن، ویلیام لاورنس (1389). شیوه‏های پژوهش: رویکردهای کیفی و کمّی (ج اول)، ترجمۀ حسن دانایی‏فرد و سید حسین کاظمی، تهران: مهربان نشر. [15] وایت، پاتریشیا (1388). فمنیسم و فیلم، در هیل، جان و گیبسن، پاملا چرچ (ویراست) رویکردهای انتقادی در مطالعات فیلم، تهران: سورۀ مهر. [16] ویلیس، اندی (1391). مطالعات فرهنگی و فیلم عامه‌پسند، درهالووز، جوان و یانکوویچ، مارک (ویراستارن) نظریة فیلم عامه‌پسند، ترجمة پرویز اجلالی. تهران: ثالث [17] هیوارد، سوزان (1388). مفاهیم کلیدی در مطالعات سینمایی، ترجمۀ فتاح محمدی، زنجان: هزارۀ سوم. [18] یوسفی، نریمان (1383). شکاف بین نسل‌ها بررسی تجربی و نظری، تهران: پژوهشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی. [19] Cannon, Sh & Boswell, C (2007)Introduction to Nursing Research, Incorporating Evidence-Based Practice, Boston: Jones and Bartlett. [20] Cohen, S. Z., Gans, B. M.(1978). The Other Generation Gap: The Middle-Aged and their Aging Parents. Chicago: Follett. [21] De lauretis, T.(1984). Alice Doesn’t : Feminism, Semiotics, Cinema. Bloomington. Indiana University Press. [22] Doan, M.A. (1987). the Desire to Desire: the woman’s Film of the 1940’s. Bloomington. Indiana University Press. [23] Doan, M.A. (1991). ‘Film and the Masquerade: Theorizing the Femal Spactator’ in Femme Fatales: Feminism, Film Theory, Psychoanalys, New York: Routledge. [24] Du Gay,P., Hall,S., Janes,L., Mackay, H. & Negus,K. (1997). Doing Cultural Studies: the Story of the Sony Walkman. London: Sage Pub. [25] Fabe , M. (2004). Closley Watched Films: an Introduction to the Art of Narrative Film Technique. Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press [26] Franzblau ,N.(1971).The Middle Generation .Holt, Rinehart Winston. [27] Gibson, William and Brown, Andrew (2009) Working with Qualitative Data, Sage Publications. [28] Hall, J., & Neitz, M. J., & Battani, M. (2003). Sociology on Culture. London: Routledge. [29] Hollinger, K.(2012). Feminist Film Studies. London: Routledge. [30] Johnston, K. (1973) ‘Women’s Cinema as Counter-Cinema’, in E. Ann Kaplan (ed.) Feminism and Film, Oxford: Oxford University Press. [31] Jones, L .Y.(1980) Great Expectations: American and the Baby Boom Generation. NY: Coward, Mc Cann & Geoghegan. [32] Kitzinger, Jenny(1994)” the Methodology of Focus Groups: the Importance of Interaction Between Research Participants”, Sociology of Health and Illness, Vol.16,No.1,pp: pp 103-121. [33] Kuhn, A. (1999). Women’s Genres: Meloderama, Soap Opera and Theory. In Thomham, S.(Ed). Feminist Film Theory. Edinburg University Press. [34] Kuhn, A.(1994). Women's Pictures: Feminism and Cinema, New York:Verso. [35] Puchta, Claudia & Potter, Jonathan (2004) Focus Group Practice, London:Sage. [36] Rocchio, V.F. (2000). Reel Racism: Confronting Hollywood’s Construction of Afro- American Culture, Boulder, CO: Westview Press. [37] Rubin,H.J (1995). Qualitative Interviewing: the Art of Hearing Data. Thousand Oaks, CA: Sage. [38] Smith, J. (1992). “Interpretive inquiry: A practical and moral activity”, Theory Into Practice, 31(2), pp 100–106.
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2014.54513 فرهنگی بررسی جریان های فکری فرهنگی موثر بر مطالبات حقوقی زنان در ایران پس از انقلاب اسلامی بررسی جریان های فکری فرهنگی موثر بر مطالبات حقوقی زنان در ایران پس از انقلاب اسلامی باقری شهلا دانشیار جامعه‌شناسی دانشگاه خوارزمی سلیمی ناهید دانشجوی دکتری حقوق زن در اسلام، دانشگاه تربیت مدرس 23 09 2014 6 3 313 326 01 10 2014 04 03 2015 Copyright © 2014, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2014 https://jwica.ut.ac.ir/article_54513.html

مقالۀ حاضر با بررسی مبانی اندیشه‌ای جریان‌های فکری فرهنگی ایران پس از انقلاب اسلامی، به تبیین رابطۀ هریک با حقوق زن پرداخته است. سؤال اصلی آن است که با کدامین معیار می‌توان تصویری از فضای نظری جامعۀ ایران به دست داد و همبستگی میان جریان‌های اجتماعی با حوزه‌های حقوقی را بیان کرد. در بخش نظری، رابطۀ جریان‌های اجتماعی با مطالبات حقوقی، نظریه‌های مکتب «واقع‌گرایی اجتماعی» ملاک قرار گرفته است که به همبستگی تحولات اجتماعی با تحولات حقوقی اعتقاد دارد و اینکه این همبستگی اثرپذیریِ قواعد حقوقی از افکار و اعتقادات افراد دخیل در آن و پویایی حقوق را نشان می‌دهد. در بخش جریان‌شناسی نیز، چرایی و چگونگی تقسیم‌بندی جریان‌ها، برحسب دین‌محوری و رابطۀ آن‌ها با سنت و مدرنیته است. این پژوهش مبتنی بر روش تحلیلی‌ـ استدلالی و نتایج یافته‌ها حاکی از آن است که در نظام اسلامی ایران، که حقوق از شریعت دینی استنباط می‌شود، موضع‌گیری در برابر این امر، دو رویکرد کلی «دینی» را که حقوق اسلامی را به حق می‌دانند و «غیردینی» که اساس تبعیض در حقوق را دینی‌بودن آن می‌داند به وجود می‌آورد. در گام بعدی، موضع‌گیری‌ها در زیرمجموعۀ این دو ‌رویکرد به سنت و مدرنیته، خرده‌جریان‌های سنت‌گرا، تمدن‌گرا، و روشنفکری دینی را در بخش دینی و روشنفکری سکولار و معاند را در بخش غیردینی ایجاد می‌کند، که عملکرد هریک در برابر تحولات اجتماعی و زمینۀ اعتقادی جامعه، حقوق متفاوتی را برای زنان طلب می‌کند.

 جامعه‌شناسی حقوق جریان‌های فکری‌ـ فرهنگی حقوق زن‏ واقع‌گرایی اجتماعی احمدی خراسانی، نوشین (1380). فمینیسم اسلامی در نگاهی به روزنامۀ زن و مجلۀ زنان، زنان در زیر سایه پدر خوانده‌ها، توسعه، تهران. السید، رضوان (1383). اسلام سیاسی معاصر در کشاکش هویت و تجدد، ترجمۀ مجید مرادی، نشر باز، تهران. امام خمینی (1362). صحیفه نور، جلد 18 ، ایازی، محمد علی (1391). حقوق زنان در گفتگو با محمد علی ایازی   http://www.ayazi.net بازرگان، مهدی (1364). بازگشت به قرآن، نشر قلم، تهران. باقری، شهلا (1388). خانواده و راهبردهای کاربردی؛ رهنمودی برای دستگاه‌های فرهنگی، مقالات برگزیده دومین همایش جهانی زن؛ ویژۀ اساتید. معاونت فرهنگی نهاد رهبری، تهران. بانکی پور فرد، امیرحسین و احمد عبدالرضایی، (1381)، آیینه زن، مجموعه موضوعی سخنان مقام معظم رهبری، قم، کتاب طه. بیات، آصف (1391). شریعتی و مارکس: نقدی بر نقدی «اسلامی» بر مارکسیسم، نشریۀ اندیشۀ پویا، شمارۀ اول. توحیدی، نیره (1966). فمینیسم، دموکراسی، اسلام‌گرایی، چاپ اول، لس‌آنجلس. جوادی آملی، عبدالله (1391). زن در آیینه جلا و جمال، اسراء، چاپ بیست و سوم، قم. جلالی، محمود(1383)."حقوق بشر زنان در حقوق بین‌الملل"، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی.تهران. خسروپناه، عبدالحسین (1384). جریان‌های فکری ایران معاصر، نشر وثوق، چاپ اول، قم. خسروپناه، عبدالحسین (1391). جریان‌شناسی فکری ایران معاصر، تعلیم و تربیت اسلامی ”مؤسسۀ فرهنگی حکمت نوین اسلامی“، چاپ چهارم. دباغ، سروش (1391). دین در آئینه اخلاق، گفتگو با نشریۀ جامعه و دانشگاه امام صادق‏، قابل دسترس در لینک: http://www.begin.soroushdabagh.com/pdf/87.pdf ساروخانی،باقر،(1383). روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی. پژوهشگاه علوم انسانی.چاپ 7 ،جلد 1.تهران سروش، عبدالکریم (1382). اندر باب اجتهاد: دربارۀ کارآمدی فقه اسلامی در دنیای امروز، جستارهایی از عبدالکریم سروش، حسینعلی منتظری... و دیگران، طرح نو، تهران. شریعتی، علی، مجموعه آثار 1، با مخاطبان آشنا، نامه‌ی اول «با پدر، استاد و مردم و همسر و فرزند» شعبانی سارویی، رمضان (1391). مقدمه‌ای بر طراحی مدل جریان‌شناسی فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران، ماهنامه بصیرت صالحین، سال اول، شمارۀ چهارم. شفیعی سروستانی، ابراهیم (1386). جریان شناسی دفاع از حقوق زنان در ایران، کتاب طه، قم. شمس‌الدین، محمد مهدی (1995). شایستگی زنان برای قضاوت، ترجمۀ سید ضیا مرتضوی، مجله حکومت اسلامی، شمارۀ 6. صادقی، فاطمه (2011). «زنان، قدرت و مقاومت در ایران پس از انقلاب»، نشر زنان و قوانین در جوامع مسلمان، بریتانیا. صانع پور، مریم (1380). نقدی بر مبانی معرفت‌شناسی اومانیستی، مؤسسۀ فرهنگی دانش و اندیشۀ معاصر، چاپ اول، تهران. صدر، سید محمدباقر (1359). همراه با تحول اجتهاد، دانشگاه ملی ایران، تهران. فاتحی، ابوالقاسم، ابراهیم اخلاصی (1391). گفتمان‌های اجتماعی زنان در پارادایم سنت و نوگرایی؛ مطالعة زنان هجده تا چهل سال شهر شیراز، فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی، سال سوم، شماه سوم، قم. فاکس جلووف، الیزابت ( 1381). «زنان و آینده خانواده - بررسی بنیادهای جنبش فمینیستی»،ترجمۀ اصغر افتخاری و محمد تراهی، فصل نامه ی کتاب زنان، شورای فرهنگی و اجتماعی زنان، شمارۀ ی شانزدهم، تهران. عبادی، شیرین (1375). آوای زن، سال ششم، ش26 و 27. علاسوند، فریبا (1382). «زنان و حقوق برابر: نقد و بررسی کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان و سند پکن»، تهران، شورای فرهنگی اجتماعی زنان. علامه طباطبایی، محمدحسین (1374). تفسیر المیزان، ترجمۀ محمد باقر موسوی، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. علوی تبار، علیرضا، مسئله زنان در ایران، نشریۀ زنان، ش 65. علیزاده، عبدالرضا (1389). مبانی رویکرد اجتماعی به حقوق، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، سمت، چاپ دوم، قم. کار، مهرانگیز (1376). امنیت قضایی زنان در ایران، ایران نامه، سال پانزدهم،شمارۀ 3. کدیور، محسن (1392). مسئلۀ حجاب زنان، سایت رسمی محسن کدیور. کم‌گویان، اعظم (1997). اسلام، زنان، مصاف‌ها و چشم‌اندازها. گنجی، اکبر، (1388). مانیفست جمهوری‌خواهی، جمهوری‌خواهی در برابر مشروطه‌خواهی، مدلی برای خروج از بن‌بست سیاسی، زندان اوین. محمدی، مجید (1377). روشنفکران دینی و خشونت، ماهنامۀ کیان، شمارۀ 45. محمدی اصل، عباس (1381). جنسیت و مشارکت، روشنگران، تهران. مطهری، مرتضی (1369). نظام حقوق زن در اسلام، صدرا، چاپ نهم، تهران. مهرپور، حسین (1379). مباحثی از حقوق زن، اطلاعات، چاپ اول، تهران. مهریزی، مهدی (1386). شخصیت و حقوق زن در اسلام، شرکت انتشارات علمی فرهنگی، چاپ دوم، تهران. Humam right:Discrimination Against Woman, the convention and the committee,Fact sheet No.22 in : http://www.unhchr.ch/htm1/menu6/2/fs22.htm. The Oslo Coalition on Freedom of Religion or Belief. Norwegian Center for Human Rights، )Mey 2013(
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2014.54514 فرهنگی مطالعهۀ کیفی تغییرات در سبک زندگی و صورت بندی هویت‏ی زنان در کردستان ایران (مطالعۀ موردی: شهر مریوان) مطالعهۀ کیفی تغییرات در سبک زندگی و صورت بندی هویت‏ی زنان در کردستان ایران (مطالعۀ موردی: شهر مریوان) محمدپور احمد استادیار گروه انسان‏ شناسی، دانشگاه واندربیلت امریکا رضایی مهدی استادیار جمعیت‏ شناسی، دانشگاه پیام نور، آذربایجان غربی برنا گلاله کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه الزهرا 23 09 2014 6 3 327 344 30 08 2014 30 05 2015 Copyright © 2014, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2014 https://jwica.ut.ac.ir/article_54514.html

این مقاله به بررسی کیفی تغییرات سبک زندگی در کردستان ایران‌ـ شهر مریوان‌ـ و پیوند آن با صورت‌بندی هویتی در میان زنان آن شهر می‏پردازد. مناطق مرزی شهرستان مریوان به دلیل موقعیت جغرافیایی و سیاسی‌ـ اقتصادی خاص درگیر رشد اقتصادی فزاینده و بحران‏های فرهنگی خاص ناشی از آن شده است؛ به‌گونه‏ای که شکل جدیدی از سبک زندگی و صورت‌بندی هویتی در این شهر آغاز شده و پیوسته در حال گسترش است. مطالعة حاضر درصدد است به منابع، مجاری، فرایند، و پیامدهای تغییرات در سبک زندگی و شکل‏بندی هویتی جدید در میان زنان این شهر بپردازد. روش‏شناسی این مطالعه کیفی است و در آن از روش اتنوگرافی و نظریة زمینه‏ای برای گردآوری و تجزیه و تحلیل داده‏ها استفاده شده است. با 53 نفر از زنان و دختران این شهر مصاحبه‏های عمیقی انجام شده است. نمونه‏گیری با روش هدفمندِ اکتشافی و زنجیره‏ای انجام گرفته است. یافته‏های تحقیق حکایت از گسترش فزایندۀ تغییرات در ابعاد گوناگون سبک زندگی و هویتی مشارکت‏کننده‏ها دارد که در اکثر موارد با ساختار فرهنگی عام و سنتی و ارزش‌ها و هنجارهای شهر مریوان در تضادی بنیادین و همه‏جانبه است. بر‌اساس روش نظریة زمینه‏ای با تحلیل داده‏های متنی مصاحبه‏ها و برخی یافته‏های مشاهده‏ای، مجموعه‏ای از مقولات به‌منزلۀ شرایط بسترساز تغییرات سبک زندگی، تعاملات شکل‏گرفته در این بستر و پیامدهای ناشی از آن‌ها استخراج شده‏اند که درنهایت به یک مقولة هسته با عنوان هویت تنش‏زا ختم شده است.

 زنان سبک زندگی شهرستان مریوان صورت‌بندی هویتی نوین نظریة زمینه‏ای هویت تنش‏زا [1] اباذری، یوسف؛ چاوشیان، حسن (1381). «از طبقه تا سبک زندگی رویکردهای نوین در تحلیل جامعه‌شناسی هویت اجتماعی»، نامۀ علوم اجتماعی، س5، ش20، ص3ـ27. [2] ازدست، نادر (1388). «سبک زندگی و مصرف موسیقی، فیلم و کتاب؛ مطالعة جوانان شهر مهاباد»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی و رسانه، دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران. [3] ایراندوست، فهیم (1390). «سنخ‏شناسی سبک‏های زندگی: مطالعۀ موردی: شهر مهاباد»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه کردستان. [4] آزاد ارمکی، تقی؛ شالچی، وحید (1384). «دو جهان ایرانی؛ مسجد و کافی‌شاپ»، فصلنامۀ مطالعات فرهنگیوارتباطات، ش4، پاییز و زمستان، ص163ـ184. [5] برگر، پیتر؛ برگر، برجیت؛ کلنر، هانسفر (1387) «ذهن بی‌خانمان: نوسازی و آگاهی»؛ ترجمۀ محمد ساوجی، تهران: نی، چ2. [6] بودریار، ژان (1390). جامعۀ مصرفی، اسطوره‌ها، و ساختارها، ترجمۀ پیروز ایزدی، تهران: ثالث. [7] بوردیو، پییر (1393). تمایز: نقد اجتماعی و قضاوت‌های ذوقی، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران: ثالث. [8] حمیدی، نفیسه؛ فرجی، مهدی (1387). «سبک زندگی و پوشش زنان در تهران»، فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی، س1 ، ش 1، بهار. [9] رضوی‌زاده، سید نورالدین (1386). «نگرش روستاییان به زندگی شهری و روستایی»، نشریۀ روستا و توسعه، ش3، ص59ـ86. [10] رفعت‏جاه، مریم (1383). «زنان و بازتعریف هویت اجتماعی»، مجلۀ جامعه‏شناسی ایران، دورۀ 5، ش2. [11] سروش، مریم؛ حسینی، مریم (1392). «جهانی‌شدن، هویت مستقل از خانواده و سبک زندگی زنان شهری»، فصلنامۀ زن و جامعه، س4، ش 1، بهار. [12] شفیعی، سمیه (1386). «مطالعات جنسیت و اوقات فراغت: به سوی تبیین سبک زندگی»، مجموعه مقالات مطالعات راهبردی سبک زندگی، پژوهشکدۀ تحقیقات استراتژیک، ص131ـ175. [13] فاضلی، محمد (1382). مصرف و سبک زندگی، صبح صادق. [14] فی، برایان (1383). نظریة اجتماعی و عمل سیاسی، ترجمۀ محمد زارع، تهران: مؤسسه ایران. [15] ـــــــــ (1384). پارادایم‌شناسی علوم انسانی، ترجمۀ علی پایا، تهران: نی. [16] قادری، امید (1390). «بازسازی معنایی پیامدهای فرهنگی تجارت مرزی»، پایان‌نامة کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه کردستان. [17] گیدنز، آنتونی (1378). تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید، ترجمۀ ناصر موفقیان، تهران: نی. [18] گیبینز، جان آر. بوریمر، ب. (۱۳۸۱).سیاست پست‏مدرنیته، ترجمۀ منصور انصاری، تهران: گام نو. [19] محمدپور، احمد (1389) روش در روش: ساخت معرفت در علوم انسانی، تهران: جامعه‏شناسان. [20] مهدوی کنی، محمدسعید (1386). «مفهوم سبک زندگی و گسترۀ‌ آن در علوم اجتماعی»، فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی، ش 1. [21] وبلن، تورشتاین (1383). «نظریة اقتصادی لباس بانوان»، ترجمۀ محمدرضا طاهری، دو‌ماهنامۀ سورۀ اندیشه، ش۱۳، ص52ـ56. [22] هال، استوارت (1383).«هویت‏های قدیم و جدید: قومیت‏های قدیم و جدید»، ترجمۀ شهریار وقفی‏پور، فصلنامۀ ارغنون، ش24، تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی. [23] Blaxter, M. (2004). Health and Lifestyle, Routledge. [24] Bocock, R. (1992). “Consumption and lifestyles”, In, Robert Bocock & Kenneth Thompson (Eds), Social and Cultural Forms of Modernity, Open University Press. [25] Botha, M.E. (1998), "Theory Development in Perspective: The Role of Conceptual Frameworks and Models in Theory Development", Journal of Advanced Nursing 14(1), pp 49–55. [26] Brooks, A. and Wee, L. (2008). “Reflexivity and Transformatuon of Gender Identity: Reviewing the Potential for Change in a Cosmopolitan City”, Sociology, Vol. 42, No.3, pp 503- 521. [27] Charmaz, K. (2006), Grounding Grounded Theory: A Practical Guide through Qualitative Analysis, London: Sage Publications Ltd. [28] Corbin, J., & Anselm S. (2008), Basics of Qualitative Research. Third Edition, London: Sage Publications. [29] Donoghoe, M. C. et al (1992). “Life-style Factors and Social Circumstances of Syringe Sharing in Injecting Drug Users”, British Journal of Addiction, No. 87 (7): pp 993-1003 [30] Evanse, D., & Tim J. (2007). Towards a Sociology of Sustainable Lifestyles, University of Surrey. [31] Featherstone, Mike (1995). Undoing Culture, London, Sage. [32] Giddens, A. (1976). New Rules of Sociological Methods. London: Hutchinson. [33] Giddens, A. (1994). Beyond Left and Right; the Future of Radical Politics. Cambridge: Polity Press [34] Moghadas, A. A. & Khajenoori, B. (2006). “Globalization and Women Identity Change”, Women Studies. Vol. 3, No. 7, pp 5-32. [35] Orrange, R. M. (2003). “The Emerging Mutable Self: Gender Dynamics and Creative Adaptation in Defining Work, Family and Future” Social Forces, Vol. 82, No. 1, pp 1-34. [36] Parnell, J., Spillan, E., Singh, N. (2006). Strategy through the Eyes of the Consumer: An Exploratorystudy across Emerging Economies, Universidad de Talca, Chile. [37] Roy, D., & Saha, G.(2007). “Changes in Women’s Dress Preference: A Depth Study Based on Lifestyle and Age”, South Asian Journal of Mannagement, vol. 14, No.2, pp 92-107 [38] Strauss, A. & Corvin, J.(1998). Basics of Qualitative Research, London: Sage Publications. [39] Ten Have, P. (2004), Understanding Qualitative Research and Ethnomethodology, Sage.
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2014.54515 روانشناسی مقایسۀ انتظارات و هدف از ازدواج زنان و دختران ساکن در شهر شیراز مقایسۀ انتظارات و هدف از ازدواج زنان و دختران ساکن در شهر شیراز فلاحی مریم کارشناسی ارشد مشاورۀ خانواده، دانشگاه هرمزگان فلاح چای سیدرضا دانشیار گروه مشاوره و روانشناسی، دانشگاه هرمزگان زارعی اقبال دانشیار گروه مشاوره و روانشناسی، دانشگاه هرمزگان 23 09 2014 6 3 345 360 23 11 2014 12 04 2015 Copyright © 2014, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2014 https://jwica.ut.ac.ir/article_54515.html

هدف پژوهش حاضر مقایسۀ انتظارات و هدف از ازدواج زنان و دختران شهر شیراز بود. تعداد 180 شرکت‌کننده (90 زن و 90 دختر) به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش مصاحبۀ ساختار‌یافته و مقیاس نگرش و انتظار ازدواج (MAES) در نظر گرفته شد. آزمودنی‌ها پرسشنامۀ جمعیت‌شناختی، مقیاس نگرش، و انتظار از ازدواج (36 سؤالی) را کامل کردند. برای تحلیل داده از روش توصیفی (میانگین و انحراف معیار)، آزمونt و کای دو استفاده شد. نتایج نشان داد که تفاوت معناداری بین انتظارات از ازدواج زنان و دختران وجود داشت (05/0P<). یافته‌ها تفاوت معناداری بین دو گروه در سه خرده‌مقیاس‌ اصلی انتظارات، قصد ازدواج، نگرش کلی به ازدواج، و انتظار از ازدواج را نشان داد. در خرده‌مقیاس‌های فرعی، تفاوت معناداری بین نگرش منفی به ازدواج، ترس/ شک و تردید و عشق در زنان و دختران وجود داشت. اما تفاوت معناداری در سایر خرده‌مقیاس‌ها از قبیل احترام، اعتماد، مسائل مالی، معنا، و صمیمیت جسمانی مشاهده نشد. همچنین، از نظر هدف از ازدواج بین اهداف با انگیزۀ ‌عاطفی، مذهبی، اجتماعی‌ـ فرهنگی، اقتصادی، و ایده‌آل‌گرایانه تفاوت معنا‌داری (01/0P<) مشاهده شد، اما بین اهداف جنسی تفاوت معنادار نبود. نتیجۀ کلی این مطالعه بیانگر این است که زنان نسبت به دختران انتظارات بالاتری از ازدواج داشتند و هدف از ازدواج زنان و دختران متفاوت بود.

 انتظارات از ازدواج دختران زنان هدف از ازدواج [1] امانی، احمد؛ بهزاد، داوود (1391). «بررسی انگیزۀ ازدواج در بین دختران و پسران نامزد»، فصلنامۀ مشاوره و روان‌درمانی، س2، ش3، ص 358ـ372. [2] امیدوار، بنفشه؛ فاتحی‌زاده، مریم السادات؛ احمدی، سید احمد (1388). «بررسی تأثیر آموزش پیش از ازدواج بر انتظارات زناشویی و دانشجویان در آستانۀ ازدواج در شهر شیراز»، خانواده‌پژوهی، س5، ش18، 231ـ246. [3] بلقان‌آبادی، مصطفی؛ گراوند، عالیه؛ احمدی، احمد (1391). «تأثیر آموزش شناختی- رفتاری گروهی بر انتظارات زناشویی زنان و مردان متأهل شهرستان کوهدشت»، فصلنامه مشاوره و روان درمانی خانواده،سال سوم، شماره 4، 660-641. [4] حبیب‌پور گتابی، کرم؛ غفاری، غلامرضا (1390). «علل افزایش سن ازدواج»، زن در سیاست و پژوهش زنان، دورۀ9، ش1، ص 7ـ34. [5] خمسه، اکرم (1387). آموزش قبل از ازدواج؛ راهنمای زوج‌های جوان. تهران: انتشارات دانشگاه الزهرا، چ3. [6] شعاع کاظمی، مهرانگیز؛ جعفری هرندی، مرضیه (1388). «بررسی مقایسه‌ای نگرش دانشجویان و متأهل نسبت به ازدواج از دیدگاه واقعیت‌درمانی گلاسر»، فصلنامۀ‌ پژوهش اجتماعی، س2، ش4، ص 111ـ128. [7] کاظمی‌پور، شهلا (1388). «سنجش نگرش جوانان نسبت به ازدواج و شناخت آثار و پیامدهای آن با تأکید بر ازدواج‌های دانشجویی»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، س 13، ش2، ص 75ـ95. [8] کامکار، منوچهر؛ صالحی، مینا؛ کج‌باف، محمدباقر؛ سلاسل، ماهان (1389). «تأثیر آموزش پیش از ازدواج بر انتظارات زناشویی ناکارآمد دانشجویان دختر در آستانۀ ازدواج»، فصلنامۀ فرهنگ مشاوره، س اول، ش 4، ص 57ـ72. [9] نیلفروشان، پریسا؛ عابدی، احمد؛ نویدیان، علی؛ احمدی، سید احمد (1390). «بررسی ساختار عاملی، اعتبار و روایی مقیاس انتظار از ازدواج»، مجلۀ علوم رفتاری، دورۀ 5، ش اول، ص 11ـ19. [10] Omage, M.I. (2013). "Critical issues in marriage failure in Benin City, Nigeria: Signaling the way forward". European Scientific Journal, 9(5). pp 324-337. [11] Wardle, L. D. (2011). "The boundaries of belonging: Allegiance, purpose and the definition of marriage". Journal of Public Law, pp 287-315. [12] Harris, K. M., & Lee, H. (2007). "The development of marriage expectations, attitudes, desire from adolescence into young adulthood". Unpublished master thesis, University of North Carolina [On-Line]. Available: http:// paa2006.princeton.edu/download.aspx?submissionId=61880 [13] Barich, R. R., & Bielby, D. D. (1996)." Rethinking marriage: Change and stability in expectations, 1967–1994". Journal of Family Issues, 17(2), pp 139–170. [14] Burgoon, J.K. (1993). "Interpersonal expectations, expectancy violations, and emotional communication". Journal of Language and Social Psychology, 12 (1-2), pp 30-48. [15] West, E. A. (2006). "Relational Standards: Rules and Expectations in Romantic Relationships". A Ph.D. thesis. Australian Catholic University National. [16] Rios, C. M. (2010). "The relationship between premarital advice, expectation and marital satisfaction". All graduate theses and dissertations. Utah University. [17] Fehr, B. (1999). "“Laypersons” perceptions of commitment". Journal of Personality and Social Psychology, 79, 90-103. Doi:10.1037/0022-3514.76.1.90. [18] Stephanou, G., & Kyridis, A. (2011). "University students’ partner ideals and attributions in romantic relationships". In Paper presented at the 6th international SELF conference: The centrality of SELF theory and research for enabling human potential. Quebec. [19] Dillion, H. N. (2005)." Family violence and divorce: Effects on marriage expectation". Electronic Theses and Dissertations, Tennessee State University. [20] Steinberg, S. J., Davila, J. & Fincham, F. D. (2006). "Adolescent Marital Expectations and Romantic Experiences: Associations with Perceptions about Parental Conflict and Adolescent Attachment Security". Journal of Youth and Adolescence. Vol. 35, No. 3, pp 333–348. [21] Stephanou, G. (2012). "Romantic relationships in emerging adulthood: Perception-Partner ideal discrepancies, attributions, and expectations". Scientific Research (http: //www.SciRP.org/journal/psych). DOI: 10.4236/psych. [22] Park, S.S. & Rosén, L.A. (2013). "The Marital Scales: Measurement of intent, attitudes, and aspects regarding marital relationships". Journal of Divorce and Remarriage, 54(4), pp 295-312. doi: 10.1080/10502556.2013.780491 [23] Manap, J; Idris, F; Che Kasim, A; Hoseni, S; Nen, S & Ghazali, F. (2013). "The Purpose of Marriage among Single Malaysian Youth". Social and Behavioral Sciences,82, pp 112-116 [24] Campbell, K., Wright, D. W. & Flores, C. G. (2012)." Newlywed Women's Marital Expectations: Lifelong Monogamy?" Journal of Divorce & Remarriage,53:2, pp 108-125. [25] Celik, I; Halmatov, S; Halmatov, M & Saricam, H. (2012). "Research on views about male university students' marriage and future family role expectation". Social and behavioral science, pp 3275-3278. [26] Campbell, K. & Wright, D. W. (In press). "Marriage Today: Exploring the Incongruence between Americans' Beliefs and Practices". Journal of Comparative Family Studies. [27] Fallahchai, S. R, Fallahi, M. & Park, S.S. (In press). "Factorial Validity and Psychometric Properties of the Marital Scales –The Persian Version". Journal of Divorce and Remarriage. [28] Gabardi, L., & Rosén, L. A. (1991). "Differences between college students from divorced and intact families". Journal of Divorce & Remarriage, 15, pp 175-191. [29] Lewis, B. H.( 2006). "An examination in marital expectations of young adults from intact and divorced families". An M.S thesis. Auburn University. [30] Jones, G.D. & Nelson, E.S. (1996). "Expectations for marriage among college students from intact and non-intact homes". Journal of Divorce Remarriage. 26(1): pp 171-89. [31] Kline, L. S., Zhang, B., Manohar, U., Ryu, S., Suzuki, T. & Mustafa, H. (2012). "The role of communication and cultural concepts in expectations about marriage: Comparisons between young adults from six countries". International Journal of Intercultural Relations: 36, ppp 319–330. [32] McNulty, J. K., & Karney, B. R. (2004). "Positive expectations in the early years of marriage: Should couples expect the best or brace for the worst?" Journal of Personality and Social Psychology, 86, pp 729–743 [33] Manning, W., Longmore, M., & Giordano, P. (2007). "The changing institution of marriage: Adolescents' expectations to cohabit and to marry". Journal of Marriage and Family, 69(3), pp 559-575. [34] Willoughby, B., & Carroll, J. (2010). "Sexual experience and couple formation attitudes among emerging adults". Journal of Adult Development, 17(1),  pp 1-11 [35] Riggio, H., & Weiser, D. (2008). "Attitudes toward marriage: Embeddedness and outcomes in personal relationships". Personal Relationships, 15(1), pp 123-140 [36] Rogers, S. J. (2004)."Dollars, dependency, and divorce: Four perspectives on the role of wives’ income". Journal of Marriage and the Family, 66, pp 59–74 [37] Wright, D. W, Simmons, L. A., & Campbell, K. (2007). "Does a Marriage Ideal Exist? Using Q-Sort Methodology to Compare Young Adults’ and Professional Educators’ Views on Healthy Marriages". Contemp FAM Ther 29: pp 223–236.
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2014.54516 ادبیات نقد جامعه شناسی رمان های سه‌گانۀ احلام مستغانمی (با تکیه بر رمانتیسم جامعه گرا) نقد جامعه شناسی رمان های سه‌گانۀ احلام مستغانمی (با تکیه بر رمانتیسم جامعه گرا) ملاابراهیمی عزت دانشیار دانشگاه تهران صباغیان علی کارشناس ارشد دانشگاه تهران 23 09 2014 6 3 361 376 24 02 2015 14 04 2015 Copyright © 2014, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2014 https://jwica.ut.ac.ir/article_54516.html

در نقد جامعه‏شناختی رمان، ارتباط ساختار و محتوای داستان با وضعیت و دگرگونی‏های جامعه و محیطی که در آن متولد شده بررسی می‏شود و چگونگی انعکاس و بازنمایی هنرمندانۀ جامعه در جهان تخیلی اثر ادبی، نقد و تحلیل می‏شود. نویسندگان در این مقاله، بر پایۀ چارچوب نقد جامعه‏شناسی، به بررسی آثار نویسندۀ مشهور الجزایری، خانم احلام مستغانمی، پرداخته‏اند. با آنکه وی نویسنده‏ای رمانتیک است، در قالب رمانتیسم جامعه‏گرا در آثار خود به تبیین اوضاع فرهنگی و اجتماعی کشورش می‏پردازد. او از مسائلی چون حقوق زنان، فقر فرهنگی، تقابل سنت و مدرنیته و نابسامانی‌های اجتماعی سخن می‏گوید و زخم‌ها و جراحت‌هایی را که از رهگذر استعمار بر پیکرۀ جامعه وارد شده، واکاوی و تشریح می‏کند. از یافته‏های این پژوهش، که به روشی توصیفی‌ـ تحلیلی تدوین شده، برمی‏آید که نویسنده توانسته است روزنه‏ای جدید برای شناخت زوایای مختلف اشغال الجزایر، جنگ‌های آزادی‌بخش این کشور، پیامدهای استعمار و عقب‏ماندگی جوامع عربی در برابر چشمان مخاطب بگشاید. اما ،در‌عین‌حال، تلاش دارد با کاربرد لحنی احساسی، پایبندی خود به مکتب رمانتیسم را حفظ کند. با وجود این، هرچند آثار وی رنگ‌و‌بوی انتقادی به خود گرفته است، با رئالیسم اجتماعی تفاوت معناداری دارد.

 احلام مستغانمی الجزایر رمان نقد ادبی نقد جامعه‏شناسی [1] پرهام، سیروس (1345). رئالیسم و ضدرئالیسم در ادبیات، تهران: نیل، چ 3. [2] جعفری، مسعود (1386). سیر رمانتیسم در ایران، تهران: مرکز. [3] خلیلی جهان‌تیغ، مریم؛ عثمانی، مکیه (زمستان 1391). «نقد جامعه‌شناختی رمان سال‌های ابری از علی اشرف درویشیان»، ادبیات داستانی، ش اول. [4] رسول‌نیا، امیرحسین؛ آقاجانی، سمیه (تابستان 1391). «واکاوی رمانتیسم جامعه‌گرا در اشعار هوشنگ ابتهاج و محمد فیتوری»، ادبیات تطبیقی، ش 6. [5] رضوانیان، قدسیه؛ محمودی نوسر، مریم (پاییز و زمستان 1392). «رمانتیسم اجتماعی در شعر پروین اعتصامی»، فصلنامۀ ادب فارسی، دورۀ 2، س3، ش2. [6] زرین‌کوب، عبدالحسین (1361). نقد ادبی، تهران: امیرکبیر، چ3. [7] سیدحسینی، رضا (1357). مکتب‌های ادبی، تهران: کتاب زمان، چ6. [8] عسگری حسنکلو، عسکر (1389). نقد اجتماعی رمان معاصر فارسی، تهران: فرزان روز، چ2. [9] عن الأدیبة (2012). بازیابی در اکتبر 2014، از وب‌سایت رسمی أحلام مستغانمی:  http://www.ahlammosteghanemi.com/#!about/c1ktj [10] غنیمی هلال، محمد (1986). الرومانتیکیة، قاهره: نهضة مصر للطباعة و النشر و التوزیع. [11] فانون، فرانتس (1384). سال پنجم انقلاب الجزایر (یا بررسی جامعه‌شناسی یک انقلاب)، ترجمۀ نورعلی تابنده، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی. [12] کورس، سارا (تابستان 1383). «ادبیات و جامعه»، ترجمۀ غلامرضا ارجمندی، نشریۀ پیک نور، ش6. [13] مستغانمی، أحلام (1998). فوضی‌الحواس، بیروت: دارالآداب، چ6. [14] ــــــــــ (2000). ذاکرة‌الجسد، بیروت: دارلآداب، چ15. [15] ــــــــــ (2003). عابر سریر، بیروت: منشورات أحلام مستغانمی، چ2. [16] میرصادقی، جمال (1380). عناصر داستان، تهران: سخن، ‌چ4.
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2014.54517 باستان شناسی تحلیل نقش اجتماعی زنان در جوامع سلوکی و اشکانی بر اساس مطالعۀ مهرها و اثرمهرها تحلیل نقش اجتماعی زنان در جوامع سلوکی و اشکانی بر اساس مطالعۀ مهرها و اثرمهرها نیکنامی کمال الدین استاد گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران قاسمی رضا کارشناس ارشد باستان‌شناسی دانشگاه تهران رضائی رضوان دانشجوی کارشناسی ارشد باستان‏شناسی دانشگاه تهران 23 09 2014 6 3 377 389 18 01 2015 30 05 2015 Copyright © 2014, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2014 https://jwica.ut.ac.ir/article_54517.html

مطالعۀ نقوش موجود بر مهرها و اثرمهرها می‌تواند زوایای تاریکی از تاریخ اجتماعی دوران سلوکی و اشکانی را پدیدار کند. از سوی دیگر، تحلیل موقعیت‏های فردی و اجتماعی اشخاص یا گروه‏های اجتماعی به منظور درک روابط پیچیدۀ آنان با افراد یا سایر گروه‏ها یا به منظور درک روابط بر هم‏‌کنشی میان آنان جایگاه ویژه‏ای را در مطالعات تاریخی به خود اختصاص داده است که از آن میان تحلیل موقعیت‏های زنان نیز توجه خاصی را به خود جلب کرده است. در مقالۀ پیش رو، تعداد 53 مهر و اثرمهر با نقوش مختلف زنان از نقاط گوناگون سرزمین‏های سلوکی و اشکانی تبیین و تحلیل شده‏اند. تصاویر زنان روی آثار مذکور از نظر سبک و نقش‏مایه شیوه‏های متفاوت و ترکیبی دارند و شامل تصاویر الهه‏های یونانی، زنان در حال انجام‌دادن کارهای گوناگون و فعالیت‏های اجتماعی و روزمره بوده که از آن میان نقوش الهه‏های یونانی بیشتر موضوعات مهرها و اثرمهر‏های این دوره را به خود اختصاص داده‏اند. نمونه‏های مطالعه‌شده از مراکزی چون اروک، تل کدش، سلوکیۀ کران دجله، نسا، شوش، و صالح داوود خوزستان به دست آمده‏اند. نوشتار حاضر ضمن تحلیل نقوش ذکر‌شده، به نحوۀ نقش‏آفرینی زنان در ساختارهای اداری، سیاسی، و اجتماعی سلوکیان و اشکانیان می‏پردازد. از مشهورترین نقش‏مایه‏های مهرها و اثرمهرها نیز باید به الهه‏های آفرودیت، تیکه، آتنا، و نیکه اشاره کرد. همچنین، باید اظهار داشت که استفاده از نقوش زنان در دورة سلوکی بیشتر رایج بوده و بر مهرهای دورة اشکانی، به غیر از سه مورد، به‌ندرت از تصویر زنان استفاده شده است.

 الهه های یونانی دورة سلوکی و اشکانی زن مهر و اثر‏مهر نقش‏مایه [1] بروسیوس، ماریا (1392). ایران باستان هخامنشیان اشکانیان ساسانیان، ترجمۀ عیسی عبدی، تهران: نشر ماهی. [2] کالج، مالکوم (1356). پارتیان، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران: سحر. [3] گریمال، پیر (1378). فرهنگ اساطیر روم ویونان، ج اول، ترجمۀ احمد بهمنش، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. [4] گیرشمن، رومن (1372). هنر ایران در دورۀ پارتی و ساسانی، ترجمۀ بهرام فره‏وشی، تهران: علمی و فرهنگی. [5] رجبی، پرویز (1385). تاریخ ایران در دورة سلوکیان و اشکانیان، تهران: پیام نور. [6] قاسمی، رضا (1392). «مطالعه و گونه‌شناسی مهر‏ها و اثر‌مهر‏های دوران سلوکی‌ـ اشکانی موزۀ ملی ایران»، مجموعه مقالات همایش بین‌المللی باستان‏شناسان جوان، دانشگاه تهران، ص411ـ418. [7] رحیمی‏فر، محسن (1384). «بررسی جایگاه زن در عهد باستان»، تاریخ‌پژوهی، س 7، ش 24 و 25، ص55ـ77. [8] رهبر، مهدی (1391). «آرامگاه زیرزمینی الیمایی در صالح داوود»، نامورنامه: مقاله‏هایی در پاسداشت یاد مسعود آذرنوش، به کوشش حمید فهیمی وکریم علیزاده، تهران: ایران نگار، ص289ـ315. [9] مصباح اردکانی، نصرت‏الملوک؛ دادور، ابوالقاسم (1387). «نقش‏مایۀ زن بر روی مهرهای ایران»، پژوهش زنان، دورۀ 6، ش3، ص161ـ182. [10] نیکنامی، کمال‌الدین؛ سعیدی هرسینی، محمدرضا؛ مریم دژم‏خوی (1389). «درآمدی بر تاریخچۀ مطالعات زن در باستان‏شناسی»، پژوهش زنان، دورۀ 2، ش3، ص5ـ17. [11] قاسمی، رضا (1393). «مطالعۀ تحلیلی نقوش مهرها و اثرمهرهای دوران سلوکی و اشکانی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد باستان‏شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران. ]12[ Bollati, A., and Messina, V., (2004). Seleucia al Tigri. Le impronte di sigillo dagli archivi,Vol. 2: pp 40-52. ]13[ Gibson, M. C., (1994). Parthian seal style: a contributor from Nippur, Mesopotamia, 29: pp 89-105. ]14[ Herbert, S.C., and Brelin, A., (2003). A new administrative center for Persian and Hellenistic galilee: preliminary report of the University of Michigan University of Minnesota excavations at Kedesh, Bulletin of the American Schools of Oriental Research: 15: pp 13- 59. ]15[ Herbert, S.C., (2005). The Hellenistic archives from Tel Kedesh (Israel) and Seleucia-on-the Tigris (Iraq). Bulletin of the University of Michigan Museums of Art and Archaeology, 15: pp 65-86. ]16 [Messina,V. (2006). Nike on the clay sealings from Seleucia on the Tigris, Pisa, Parthica, Vol: 8: pp10-27. ]17[ Onal, M., (2007). Deities and cultures meet on the seal impressions in Zeugma, Roma,Vol. Speciale, pp 25-50. ]18[ Wallenfels, R., (1990). Sealed cuneiform tablets from Hellenistic Uruk: an iconographic and prosopographic analysis of the private business documents, Columbia University. ]19[ Wallenfels , R. (1993). Private seals and sealing practices at Hellenistic Uruk, BCH, 29: pp 113-132.
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2014.54518 هنر خاتون های شاهنامۀ بزرگ مغولی (تحلیل نقش وجایگاه زنان در شاهنامۀ بزرگ مغولی با رویکرد بازتاب) خاتون های شاهنامۀ بزرگ مغولی (تحلیل نقش وجایگاه زنان در شاهنامۀ بزرگ مغولی با رویکرد بازتاب) شهراد الهه مربی، گروه هنر و معماری، دانشگاه پیام نور 23 09 2014 6 3 391 408 27 09 2014 08 06 2015 Copyright © 2014, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2014 https://jwica.ut.ac.ir/article_54518.html

با ظهور مغولان (ایلخانان) در ایران، هنر مصورسازی کتاب به‌‌طور رسمی شکل گرفت و از این دوران به بعد این هنر مسیر شکوفایی را پیمود. شاهنامة بزرگ ‌مغولی (دموت)، شاهکار نگارگری عهد ایلخانی، به‌منزلۀ نخستین نسخۀ مصور درباری در دوران ابوسعید بهادر خان، در تبریز تصویرسازی شد و پس از آن به‌تدریج دیگر شاهنامه‌های مصور به‌وجود آمد. حضور چشمگیر زنان در نگاره‌های این نسخه، یکی از نکات متمایز این شاهنامه است. این مقاله مبتنی بر این فرضیه است که میزان و نحوۀ حضور زنان در این شاهنامه با جایگاه و شرایط اجتماعی زنان در عهد ایلخانی مرتبط است. در این راستا، شناخت ابعاد اجتماعی شاهنامة بزرگ و به‌طور اخص نقش و جایگاه زنان در نگاره‌ها هدف اصلی پژوهش است و نگارنده با رویکرد جامعه‌شناسانه در پی کشف نحوۀ بازتاب جامعه در اثر‌ هنری است. در این زمینه، 52 نگاره از این شاهنامه با روش تحلیلی‌ـ توصیفی بررسی شده و ابزار تحلیل، نظریۀ بازتاب در جامعه‌شناسی ‌هنر است. بنا بر‌ یافته‌های تحقیق، همان‌طور که زنان در عهد ایلخانی از جایگاه و منزلت استثنایی در تاریخ ایران برخوردارند، به گونه‌ای که این دوران را عصر برابری مرد و زن می‌دانند، زنان در نگاره‌ها نیز به صورت چشمگیر و متمایزی دیده می‌شوند. این حضور در صحنه‌هایی با مضامین درباری پررنگ‌تر است و نوع حضور زنان در نگاره‌ها با نحوۀ زندگی ایشان منطبق است. بدین‌ترتیب، بار دیگر مشخص می‌شود که اثر هنری به‌منزلۀ فرآورده‌ای اجتماعی ارزش‌ها و باورهای زمان را با خود همراه دارد.

 رویکرد بازتاب زن در نگاره شاهنامة بزرگ ‌مغولی عهد ایلخانی [1] آژند، یعقوب (1388). «تعامل فرهنگ‌های ایرانی، اسلامی، و ترکی در شیراز (سدة هشتم و نهم قمری)»، تاریخ ایران، ش 5/60،‌ ص1ـ15. [2] آشپولر،برتولد (1365). تاریخ مغول در ایران، ترجمۀ محمود میرآفتاب، تهران: علمی فرهنگی. [3] ابن ‌بطوطه (1337). سفرنامه، ترجمۀ محمد‌علی موحد، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. [4] القاشانی، ابوالقاسم عبداللّه ‌بن ‌محمد (1348). تاریخ اولجایتو، به اهتمام مهین همبلی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. [5] بلر، شیلا؛ جاناتان، ام.‌ بلوم (1381). هنر و معماری‌ اسلامی (2)، ترجمۀ اردشیراشراقی، تهران: سروش. [6] بیانی،شیرین (1352). زن در ایران عصر مغول، تهران: دانشگاه تهران. [7] تسف، ولادیمیر (1365). نظام اجتماعی مغول (فئودالیسم خانه‌به‌دوشی)، ترجمۀ شیرین بیانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. [8] جوینی، عطاملک محمد (1378). تاریخ جهانگشای جوینی،ترجمۀ منصور ثروت، تهران: امیرکبیر. [9] حسینی، محمود (1389). شاهنامة بزرگ مغولی (دموت)،‌تهران: عطار. [10] حیدری باباکمال، یدالله؛ بهرامی نهادفر، مرتضی؛ شکری، طاهره؛ اسکندری، نصیر (1391). «بررسی و مطالعۀ جایگاه زنان و خاتون‌ها در عصر مغول با استناد به شواهد تاریخی و داده‌های باستان‌شناسی»، زن در فرهنگ‌ و هنر، ش4، ص39ـ58. [11] راودراد، اعظم (1386). جامعه‌شناسی‌ اثر هنری،‌ پژوهشنامۀ ‌فرهنگستان‌ هنر، ش2، ص66ـ91. [12] شیرازی، فضل‌الله بن عبدالله (1362). وصاف الحضره، به اهتمام عبدالمحمد آیتی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران. [13] کارپن، پلان (1363). سفرنامۀ پلان کارپن، ترجمۀ ولی‌الله شادان، تهران: فرهنگسرای یساولی. [14] کن‌بای، شیلا (1381). نقاشی ایرانی، ترجمۀ مهدی حسینی، تهران: دانشگاه هنر. [15] مرتضوی، منوچهر (1358). مسائل عصـر ایلخانان، تهران: تاریخ و فرهنگ ایران. [16] مستوفی قزوینی، حمدالله بن ابی بکر بن احمدبن نصر (1339). تاریخ گزیده، به کوشش عبد‌الحسین نوائی، تهران: امیرکبیر. [17] ملک‌زاده، الهام (1387). «وضعیت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی زنان در دورۀ مغول و ایلخانی»،‌ مسکویه،‌ ش4، ص167ـ207. [18] ناشناخته (1350). تاریخ سری مغولان، ترجمۀ، شیرین بیانی، تهران: دانشگاه تهران. [19] نخجوانی، محمدبن‌هندوشاه (1964). دستور الکتاب فی تعیین‌المراتب، به سعی و اهتمام عبدالکریم علی‌اوغلی علی‌زاده، مسکو. [20] هال، مری (1380). امپراتوری مغول، ترجمۀ نادر میر سعیدی، تهران: ققنوس. [21] همدانی، رشیدالدین فضل‌الله (1373). جامع‌التواریخ، به تصحیح و تحشیۀ برزین، تهران: فرهنگستان علوم. [22] Alexander,D.Victoria (2003). Sociology of The Arts, Melborn& Berlin, Blackwell publishing [23] Sims,E (2002). Persian Painting and Its sourse,Yale university press, New Haven [24] Komaroff,linda,Carboni, Stefano (2002). The Legacy of Genghiz khan, The metropolitan museum of art, New york, Yale university press, New Haven and London
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2014.54519 جامعه شناسی تغییرات نسلی ارزش فرزند و رفتار فرزندآوری زنان پیش و پس از انقلاب اسلامی (مطالعۀ موردی: شهر زنجان) تغییرات نسلی ارزش فرزند و رفتار فرزندآوری زنان پیش و پس از انقلاب اسلامی (مطالعۀ موردی: شهر زنجان) اوجاقلو سجاد دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات مرادی عباس استادیار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان قاسمی ابراهیم دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران ارشدی جمال دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی 23 09 2014 6 3 409 425 29 06 2014 15 02 2015 Copyright © 2014, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2014 https://jwica.ut.ac.ir/article_54519.html

مطالعۀ تغییرات نسلی «ارزش فرزند» و رفتار فرزندآوری در بین زنان پیش و پس از انقلاب اسلامی، موضوع مقالۀ حاضر است. نسل‏‏های مختلف زنان در ایران، بر‌اساس تجربۀ زیستۀ مشترک، نگرش و برداشت متفاوت و گاه متضاد از معنا و مفهوم فرزند و فرزندآوری دارند. روش تحقیق، پیمایشی و از نوع مقطعی و ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه است. جمعیت آماری شامل پنج نسل از زنان شهر زنجان است که از هر نسل 100 نفر انتخاب شده و در مجموع 500 نفر حجم نمونۀ این تحقیق را تشکیل داده‌اند. روش نمونه‌گیری خوشه‏ای دومرحله‏ای به شیوۀ PPS است. در یافته‏‏های تحقیق، تفاوت میانگین نمرۀ ارزش فرزند و رفتار فرزندآوری، در بین نسل‏‏های مطالعه‌شده، به لحاظ آماری معنادار است. پایین‌ترین سطح ارزش فرزند در بین نسل زنان سال‏‏های 1371 تا 1374 و بالاترین سطح مربوط به نسل زنان سال‏‏های قبل از 1342 است. فردگرایی با ارزش فرزندآوری رابطۀ منفی و معکوس دارد. دینداری و ارزش فرزندآوری رابطۀ مثبت و مستقیمی دارند و تأثیر تجربۀ جهانی‌شدن بر ارزش فرزند، در نسل متولدان 1358 تا 1367 شدیدتر از سایر نسل‏هاست. تفاوت تغییر رفتار فرزندآوری بین زنان نسل‏‏های مختلف در ایران با توجه به تجربۀ تاریخی، زیستی، و آگاهی نسلی متفاوت هر‌یک از نسل‌ها، همراه با تضاد ساختی و نسلی قابل تبیین است و تغییرات نسلی ارزش فرزند، هم از لحاظ ذهنی و تاریخی و هم از لحاظ عینی و ساختی، قابل بررسی است. تجربۀ جهانی‌شدن زنان در کنار افزایش آگاهی و انتظارات و دگرگونی در نقش و موقعیت آنان پس از انقلاب اسلامی، در برداشت و ارزیابی آنان از ارزش فرزند و رفتار فرزندآوری تأثیرگذار بوده است.

 ارزش‏‏های خانواده ارزش فرزند انقلاب اسلامی تجربة جهانی‌شدن دینداری شهر زنجان فرزندآوری نسل [1] احمدی، وکیل (1391). «بررسی نقش گذار جمعیتی در تغییرات جامعه‌شناختی خانواده»، مجلۀ مطالعات روانشناختی اجتماعی زنان، س10، ش1. [2] اعزازی، شهلا (1380). جامعه‏شناسی خانواده: با تأکید بر نقش، ساختار، و کارکرد خانواده در دوران معاصر، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان، چ2. [3] ایمان، محمد‌تقی؛ سروش، مریم (1392). «مقایسۀ بین نسلی سرمایه‏‏های اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی در دسترس زنان شیراز»، نشریۀ زن در توسعه و سیاست، دورۀ 11، ش4، ص510. [4] برناردز، جان (1390). درآمدی به مطالعات خانواده، ترجمۀ حسین قاضیان، تهران: نی. [5] بک گرنسهایم، الیزابت (2002). خانواده در جهان امروز، ترجمۀ افسر افشار نادری و بیتا مدنی (با مقدمۀ دکتر باقر ساروخانی)، تهران: نی. [6] حسین‌بیگی، مریم (1383). «بررسی رابطۀ اینترنت و شکاف ارزش‌ها در بین دو نسل (مطالعۀ موردی: دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه تهران و والدین آن‌ها)»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران. [7] رابرتسون، رونالد (1385). جهانی‌شدن: بررسی تئوری‌های اجتماعی و فرهنگی، ترجمۀ کمال پولادی، تهران: ثالث. [8] زاهدی، محمدجواد؛ خضرنژاد، عمر (1392)، «نوسازی و فرایند تحول ارزش‏ها در حوزۀ خانواده: بررسی نمونه‏ای دگرگونی ارزش‏‏های خانوادگی در شهر بوکان»، مجلۀ جامعه‌شناسی ایران، دورۀ 14، ش اول. [9] سرایی، حسن (1385). «تداوم و تغییر خانواده در جریان گذار جمعیتی ایران»، نامۀ انجمن جمعیت‌شناسی ایران، ش2. [10] سرایی، حسن (1387). «گذار جمعیتی دوم؛ با نیم‌نگاهی به ایران»، نامۀ انجمن جمعیت‌شناسی ایران، س3، ش6. [11] صادقی فسایی، سهیلا؛ عرفان‌منش، ایمان (1391). «تحلیل گفتمان نظریه‌پردازی‌های اجتماعی از الگوی خانوادۀ مطلوب در ایران»، مجلۀ مطالعات راهبردی زنان، س15، ش58. [12] عباسی شوازی، محمدجلال؛ حسینی چاوشی، میمنت؛ نوراللهی، طه؛ بنی هاشمی، فریبا سادات (1387). «سطح و روند باروری در ایران طی سه دهۀ اخیر با استفاده از روش فرزندان خود»، مقالۀ ارائه‌شده در همایش مرکز آمار ایران تحت عنوان: تحلیل تایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن با تأکید بر سرشماری 1385، 4ـ5 دی‌ماه 1387، تهران: دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران. [13] کیوی، ریمون؛ کامپنهود، لوک وان (1370). روش تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمۀ عبدالحسین نیک‌گهر، تهران: فرهنگ معاصر. [14] گیدنز، آنتونی (1384). چشم‌اندازهای جهانی؛ چشم‌انداز خانواده، ترجمۀ محمدرضا جلایی‌پور، تهران: طرح نو. [15] لیتل، دانیل (1386). تبیین در علوم اجتماعی: درآمدی به فلسفۀ علم‌الاجتماع، ترجمۀ عبدالکریم سروش، مؤسسۀ فرهنگی صراط. [16] واخ، یواخیم (1387). جامعه‏شناسی دین، ترجمۀ جمشید آزادگان، تهران: سمت، چ2. [17] Abbasi-Shavazi, M.J & McDonald, R (2008). Family change in Iran: Religion, revolution, and the state international family change: ideational perspectives / [edited by] Rukmalie Jayakody, Arland Thornton, and William Axinn. Taylor & Francis Group, 270 Madison Avenue, New York, NY 10016. [18] Bourdieu, P. (1986). The forms of capital, in: J.G. Richardson (ed.): Handbook for Theory and Research for the Sociology of Education, pp 241-258. [19] Lesthaeghe, Ron (2006). Second Demographic Transition, U.S, March, population and development review, 2006, p 62. [20] Marsh,Ian(2000). Sociology: Making sense of society. London. Prentice Hall. [21] Papenoe, David (2005). War over the Family. Transaction Publishers. [22] Tapies, Josep and Ward, John(2008). Family Values and Value Creation. First published in 2008 by PALGRAVE MACMILLAN. [23] Yang, Yang(2006). “ Bayesian Inference for Hierarchical Age- Period- Cohort Models of Repeated Cross-Section Survey Data”, Sociological Methodology,36: pp 39-74. [24] Yount, Kathryn M. and Rashad, Hoda(2008). Family in the Middle East: Ideational change in Egypt, Iran, and Tunisia. First published 2008 by Routledge 2 Park Square, Milton Park, Abingdon, Oxon OX14 4RN.
مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران 124 10.22059/jwica.2014.54766 unavailable چکیده های انگلیسی 23 09 2014 6 3 1 8 08 09 2015 08 09 2015 Copyright © 2014, مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران. 2014 https://jwica.ut.ac.ir/article_54766.html

unavailable