2021-05-22T12:42:17Z
https://jwica.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=8570
زن در فرهنگ و هنر
2538-3108
2538-3108
1396
9
3
صفحات آغازین
2017
09
23
1
2
https://jwica.ut.ac.ir/article_65014_30ec5becce970906f78c9e44ee11b075.pdf
زن در فرهنگ و هنر
2538-3108
2538-3108
1396
9
3
تحلیل روانکاوانۀ شخصیت های فیلم دربارۀ الی (۱۳۸۷) براساس دیالکتیک خدایگان و بنده از هگل
علی
شیخ مهدی
نازنین
هنرخواه
دیالکتیک خدایگان و بنده توسط ژک لکان با الهام از نظریات هگل وارد روانکاوی شده است. بر این اساس، مسئلۀ مورد پژوهش در این مقاله، تحلیل روابط میان زوجهای چهارگانۀ زن و مرد در فیلم دربارة الی (1387) ساختۀ اصغر فرهادی، فیلمساز ایرانی، است. روش جمعآوری اطلاعات براساس مشاهدۀ فیلم بوده که محتوای آن به روش تفسیری و با رویکرد روانکاوانه تجزیه و تحلیل شده و در آن از روشهای مکتب فروید استفاده شده است. شکل اول، رابطۀ بین شخصیتهای سپیده و امیر است که در آن زن و مرد همچنان بر سر قدرت در حال نبردند. شکل دوم، رابطۀ میان شخصیتهای نازی و منوچهر است که زن بنده و مرد خدایگان است. شکل سوم در رابطۀ بین شخصیتهای شهره و پیمان برقرار است که زن در عین پذیرش خدایگانی مرد، تظاهر میکند که خودش خدایگان است. شکل آخر در رابطۀ بین شخصیتهای الی و احمد است که دو طرف رابطه تمایل دارند که بنده باشند. نتیجۀ حاصل از این مقاله چنین است که در جامعۀ مردسالار ایرانی، روابط میان زوجهای زن و مرد به صورت دیالکتیک خدایگان و بنده در قالب سازوکارهای دفاع روانی شخصیتها در فیلم اصغر فرهادی بازنمایی شده است.
اصغر فرهادی
دربارة الی
خدایگان و بنده
ژک لکان
فردریش هگل
2017
09
23
315
333
https://jwica.ut.ac.ir/article_65004_6be9a9b15a97357bf3acd52327ab10ab.pdf
زن در فرهنگ و هنر
2538-3108
2538-3108
1396
9
3
بررسی الگوی شبستان زنانه در مساجد و مصلاهای معاصر ایران براساس نقش سیاسیـ اجتماعی زن در انقلاب اسلامی
مهدی
حمزهنژاد
سولماز
آقائی
از آنجا که زنان نیمی از پیکرۀ جامعۀ اسلامی را تشکیل میدهند، پرداختن به حضور آنان در عرصههای عبادیـ سیاسی بسیار مهم است. اهمیت این موضوع با پیروزی انقلاب اسلامی و تأکیدات امام خمینی(ره) و آیتالله خامنهای بیش از گذشته به چشم میآید. از بخشهای مهم حضور عبادیـ سیاسی زنان، مساجد و مصلاهای کشور است. بررسیهای انجامگرفته نشان میدهد امروزه الگوی نوظهوری از شبستانهای زنانه در مصلاها شکل گرفته است؛ الگویی که قدری با الگوهای اولیۀ مساجد و مصلاها متفاوت است. هدف از این پژوهش بررسی گونهشناسی مساجد و مصلاهای تاریخی و معاصر، سنجش میزان انطباق آنها با ارزشهای اسلامی و ارائۀ الگوی سازگارتر با مبانی نظری اسلامی و انقلابی است؛ تا بتوان راهکارهایی برای طراحیهای آتی شبستانهای زنانه ارائه کرد. روش تحقیق در ابتدا برای تنظیم مبانی نظری، استدلال منطقی، برای بررسی نمونههای تاریخی، تاریخپژوهشی و برای استنتاجهای نهایی، استدلال منطقی است. براساس نتایج بهدستآمده، در مساجد اولیه فضای شبستان زنانه ساده بوده و در بیشتر موارد فقط با حائلی از شبستان اصلی جدا میشد. در سیر تاریخی، تفکیک فضایی بیشتر شده و این تفکیک به حاشیهایشدن فضای زنانه و تجملیترشدن فضای مردانه انجامید. امروزه، سه الگوی کلی در بخش زنانۀ مصلا قابل تشخیص است. از میان این الگوها، شبستان زنانه به صورت بالکنی Uشکل شیوع بیشتری دارد. پژوهش پیش رو، با بررسی مزایا و معایب الگوی رایج معاصر، درصدد ارائۀ راهکارهای معمارانه برای ارتقای کیفی آن است.
اصول طراحی مصلا
انقلاب اسلامی
زن مسلمان انقلابی
شبستان زنانۀ مساجد
مصلا
2017
09
23
335
357
https://jwica.ut.ac.ir/article_65005_2fbc9b2ae8c731298693a2a21069911f.pdf
زن در فرهنگ و هنر
2538-3108
2538-3108
1396
9
3
مخالف پوشی در سینمای ایران: رویکردی پساساختارگرایانه
بهروز
محمودی بختیاری
کورش
غنیون
«مخالفپوشی»ـ به معنای پوشیدن لباس مردانه از سوی زنان، یا لباس زنانه از سوی مردانـ از سالهای ابتدایی اختراع سینما وارد روایتهای سینمایی شد و همچنان نیز ادامه دارد. براساس آنچه تاکنون در مخالفپوشی مشاهده شده است، این کار با هدف دستیابی به امتیازات جنسیت دیگر و خدمت به پیشبرد درام، طبق خواست فرد مخالفپوش، انجام میپذیرد. در پژوهش حاضر، کارکرد مخالفپوشی در 18 فیلم سینمای ایران، از دهۀ 1330 تا کنون، براساس آرای پساساختارگرای فوکو و پسافمنیستی جودیت باتلر، که در کتاب معضل جنسیت آنها را تشریح کرده، بررسی شده است. در چارچوب اندیشۀ فوکو، جنسیت «برساختهای فرهنگی» تلقی میشود که گفتمان حاکم آن را شکل میدهد و با پایانیافتن اعتبار این گفتمان، تعاریف آن نیز میتواند تغییر کند. از سوی دیگر، باتلر (با تأیید نظر فوکو) جنسیت را نه یک ویژگی ذاتی، بلکه ایفای نقشهایی میداند که گفتمان حاکم از هر جنس انتظار دارد. براساس یافتههای بررسی پیش رو، مردپوشی زنان در فیلمهای ایرانی از سر درماندگی انجام میگیرد و فقط در صورت رسوایی است که راز از چهرۀ زن مردپوش برگرفته میشود. حال آنکه زنپوشی، که اغلب حربهای سودجویانه است، در اولین فرصت رها میشود و مرد زنپوش با بازگشتن به نقش مردانۀ خود، تقابل مرد/ زن را تحکیم میکند. هشت فیلمی که توجه اصلی این پژوهش بر آنها متمرکز است، آثاری هستند که در آنها قهرمان یا ضدقهرمانِ اثر دست به مخالفپوشی زده است؛ حال آنکه 10 اثرِ دیگر، که در آنها مخالفپوشی نقشی فرعی دارند، موردِ مطالعه قرار گرفتند تا شرایطِ قیاس این دو نگاهِ متفاوت به مخالفپوشی فراهم شود.
پساساختارگرایی
پسافمنیسم
سینمای ایران
مخالفپوشی
2017
09
23
359
384
https://jwica.ut.ac.ir/article_65006_22dcc3f873052e0ca3602afe0a791e49.pdf
زن در فرهنگ و هنر
2538-3108
2538-3108
1396
9
3
مطالعۀ تطبیقی مُد لباس بانوانِ دربار فتحعلیشاه و ناصرالدینشاه قاجار
مهناز
جهانی
سحر
چنگیز
تغییر سبک پوشش بانوان در مقاطع زمانی مختلف دورة قاجار، صاحبنظران را بر آن داشته تا در یادداشتهای خودـ هرچند گذراـ بر آن نظر افکنند. با توجه به اینکه تحقیقات انجامشده در زمینة چرایی و چگونگی پوشش در این دوران و ارتباط آن با جریان مُد معدود و سطحی بوده، به نظر میرسد پرداخت دقیقتر به این موضوع، امری مهم باشد. این مقاله به صورت تطبیقی به اشتراکها و افتراقهای پوشاک بانوان دو دربار فتحعلیشاه و ناصرالدینشاه قاجار میپردازد و تأکید آن بر مُد لباس و مقایسة اجزای پوشاک اندرونی و بیرونی است. اجزای پوشاک اندرونی شامل شلیته (تُنْبان)، پیراهن، آرْخالق و پوشش سر و اجزای پوشش بیرونی شامل چادر، چاقْچور و روبنده است. با توجه به اینکه عواملی چون مذهب، اقتصاد، فرهنگ، سیاست و ابعاد روانشناختی پادشاهان تأثیر مستقیمی بر شکلگیری جریان مُد و روند تغییر و تحولات مربوط به آن را داشته است، این نوشتار با رویکرد کیفی و به شیوة توصیفیـ تحلیلی، با تأکید بر دو دورة حکومتی قاجاریه، به بررسی مجموعه تصاویر بهجامانده از این دوران و مطالعة اسناد و سفرنامههاـ برای دستهبندی پوشاک و سبک مُد غالب دربارـ میپردازد تا مؤلفههای اثرگذار بر تغییر یا ثبات سبک لباس این دوران را بازشناسی و تعریف کند. این پژوهش نشان میدهد، پایبندی به مذهب بین زنان قاجار، عامل بازدارندة مهمی در برابر تغییر کامل سبک پوشش بانوان بوده است؛ به عبارت دیگر، زنان در گزینش البسة خود نقش منفعلی نداشتهاند و همچنین نفوذ سلیقه و ارادة شخص شاه، عامل بسیار مؤثری در تغییر مدل لباس زنان دربار بوده است.
زنان
فتحعلیشاه قاجار
مُد لباس
مذهب
ناصرالدینشاه قاجار
2017
09
23
385
407
https://jwica.ut.ac.ir/article_65007_0da4c23799bce70d9b7faf6e9c9dafe7.pdf
زن در فرهنگ و هنر
2538-3108
2538-3108
1396
9
3
بررسی تأثیر الگوی مشاوره ای اسماءالحسنی برکیفیت زناشویی زنان متأهل
اقبال
زارعی
معصومه
اسمعیلی
طیبه
شکیبایی
موسی
جاودان
هدف از این پژوهش، بررسی تأثیرالگوی مشاورهای اسماءالحسنی بر کیفیت زناشویی زنان بود. این پژوهش به روش نیمهتجربی با استفاده از گروه کنترل و طرح پیشآزمونـ پسآزمون انجام گرفت. جامعة آماری پژوهش حاضر، مادران 30-48 ساله بودند که دخترانشان در سال تحصیلی 1395ـ1396 در دبیرستانهای متوسطة شهر تهران تحصیل میکردند. نمونة آماری شامل 30 زن بود که به شیوة نمونهگیری در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. سپس شرکتکنندگان در گروه آزمایش در ده جلسة آموزشی مبتنی بر اسماءالحسنی شرکت کردند. محتوای جلسات آموزشی، با توجه به منابع موجود و مرتبط با اسماءالحسنی و حدیث معروف پیامبر، که در آن 99 اسم الهی شمرده شده، تنظیم شده است. ابزار پژوهش، پرسشنامة کیفیت زناشویی اصلاحشدة باسبی و همکاران (1995) بود که هر دو گروه آن را تکمیل کردند. در پایان، نتایج بین دو گروه از طریق تحلیل کواریانس چندمتغیری مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان داد که میانگین نمرههای کیفیت زناشویی و زیرمقیاسهای آن شامل توافق، رضایت و انسجام در مرحلة پسآزمون در گروه آزمایش افزایش معناداری یافته است (005/0>p). با توجه به یافتههای این پژوهش، الگوی مشاورهای اسماءالحسنی بر کیفیت زناشویی زنان تأثیر دارد و میتواند در تدوین مداخلات زوجدرمانی مورد استفاده متخصصان قرار گیرد.
الگوی مشاوره ای اسماءالحسنی
کیفیت زناشویی
مشاورة مذهبی
2017
09
23
409
428
https://jwica.ut.ac.ir/article_65008_658f7b4871aadd29af6ea8b0ad207b3d.pdf
زن در فرهنگ و هنر
2538-3108
2538-3108
1396
9
3
پدیدارشناسی ازدواج با محارم در دورههای ایلام باستان و هخامنشی
بهروز
افخمی
زینب
خسروی
یکی از مسائل فرهنگی برخاسته از اندیشة سیاسی در ایلام باستان، ازدواج با محارم (خودوده) بوده است. ازدواج با محارم، بهویژه در میان خاندان سلطنتی، رایج بوده است. آنچه اهمیت تبیین این نوع آیین را دوچندان میکند، این است که چنین اندیشهای در بازة زمانی بسیار طولانی انجام میشده است. پدیداری این آیین براساس شواهد باستانشناختی به دورة تاریخیِ ایلامی برمیگردد. در دورة هخامنشی، تأثیرات این آیین با تغییراتی که ناشی از اندیشة سیاسی غالب هر دوره است، تداوم داشته است. در ایران باستان، مذهب و اندیشة سیاسی بهشدت تحت تأثیر «زیستجهانها» بوده و افقهای هارمونیک داشتهاند. در این مقاله، به ازدواج با محارم بهمثابة آیینی برخاسته از اندیشة سیاسی در جهت جاودانگی سلطنت نگریسته میشود که در دو دورۀ ایلام باستان و هخامنشی وجود داشته و در دورة ساسانی نیز به شکلی دیگر تداوم یافته است. این تحقیق با رویکرد پدیدارشناسانه، ماهیت، چیستی و چرایی تداوم این آیین را با تأویل مصادیق عینی، چون آب، زن، مار و مفاهیم انتزاعی «مارـ الهه» در دورة ایلامی مطالعه کرده و باور به توتم و قدسی تلقیکردن آن را برخاسته از اندیشة سیاسی منبعث از مذهب، توسط نهاد سیاست و قدرت، در هر دو دورة ایلامی و هخامنشی، میداند.
ازدواج با محارم
اندیشة سیاسی
ایلام باستان
باستانشناختی
زن
شواهد
2017
09
23
429
451
https://jwica.ut.ac.ir/article_65009_267b126cd1e4c0eae78ef97da5362f02.pdf
زن در فرهنگ و هنر
2538-3108
2538-3108
1396
9
3
اختیارات شوهر در منع اشتغال زن در نظام حقوقی ایران
محمد حسن
صادقی مقدم
امین
امیرحسینی
یکی از مسائلی که ممکن است به اساس خانواده خلل وارد کند، اشتغال زن و شوهر به مشاغلی است که به بنیان و اساس خانواده آسیب میرساند. سؤال اصلی، محدودۀ اشتغال زوجه و اختیار زوج در ایجاد محدودیت برای حفظ اساس خانواده در حقوق ایران است. مقاله با روش کتابخانهای نگاشته شده و با تأکید بر حق اشتغال زوجه به حکم اولیه، در مواردی به شوهر اجازه داده شده است که چنانچه اصل اشتغال زوجه یا نوع آن به اساس خانواده خللی وارد کند، بتواند زوجه را از آن نوع خاص شغل یا اصل اشتغال منع کند. این اختیار را میتوان در راستای اختیارات مرد، بهعنوان عنصر قوامبخش خانواده، تحلیل کرد. از موارد مجاز منع اشتغال زوجه، اموری است که به وظیفۀ زن در تشیید مبانی خانواده، مساعدت در تربیت فرزندان و انجام وظیفۀ تمکین خلل وارد کند یا حیثیت و شئون خانوادگی را خدشهدار نماید. نکتۀ درخور تأکید اینکه برای جلوگیری از سوء استفادۀ احتمالی شوهر از اعمال این حق، تقاضای زوج و اثبات تنافی شغل انتخابی با مصالح خانواده یا حیثیت مرد یا زن و صدور حکم قضایی، لازمۀ جلوگیری از اشتغال زن به حرفۀ مغایر با وظایف و شئون خانوادگی است.
اختیارات شوهر
اشتغال زن
تکالیف زن
مغایرت با شئون خانوادگی
ممانعت از اشتغال زن
منافی حیثیت مرد
2017
09
23
453
467
https://jwica.ut.ac.ir/article_65010_38196aa0baa67db3bc3474ce2119a01f.pdf
زن در فرهنگ و هنر
2538-3108
2538-3108
1396
9
3
چکیده های انگلیسی
2017
09
23
1
7
https://jwica.ut.ac.ir/article_65013_9a8a02e9c936db75e1bd5bb54c3708a6.pdf