دانشکده علوم خانواده دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 18 1 2026 03 30 analysis of cultural basis of cognitive metaphor of "femininity" in the fictional works of Fariba Vafi based on Zoltan Kovecses's theory تحلیل بنیان فرهنگی استعاره های مفهومی«زنانگی» در آثار داستانی فریبا وفی براساس نظریة کوِچش 40 61 106406 10.22059/jwica.2026.381997.2076 FA فاطمه زمانی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران Journal Article 2024 09 24 one of the important topics in the contemporary fiction literature of the world is attention to women, their issues and problems .Among the contemporary Iranian writers, Fariba Vafi is one of the writers whose main focus of his fictional works is "women". she tries to represent the concept of women and femininity at different linguistic levels, which arises from the cultural, social and historical background of women, and criticizes gender distinctions and restrictions and deprivations of women. Therefore, based on Zoltan Kovecses's theory of conceptual metaphor, which considers linguistic metaphors to be culturally based, the conceptual metaphors of "femininity" have been extracted and analyzed in the fictional works of Fariba and its social and cultural foundations. The conducted study shows that the cognitive metaphors of "femininity" in Vafi's works come from three different cultural systems: "patriarchal", "modern" and "ancient". The cultural basis of many conceptual metaphors such as "a woman is nothing", "a woman is inferior", "a woman is a captive" have emerged based on the patriarchal cultural system. Metaphors such as "a woman is an angel" and "a woman is a guardian" are based on the mythological beliefs of ancient Iran about goddesses. Metaphors such as "a woman is a doll" and "a woman is a commodity" are based on modern and westernized culture, which unfortunately has put the current situation of women under the spotlight. توجه به زنان، مسائل و مشکلات آنان یکی از درون‌مایه‌های مهم در ادبیات داستانی معاصر جهان است. در بین نویسندگان معاصر ایرانی فریبا وفی از جمله نویسندگانی است که محور اصلی آثار داستانی او را «زنان» شکل می‌دهد. وی می‌کوشد در سطوح مختلف زبانی مفهوم زن و زنانگی را که برآمده از پیشینة فرهنگی و اجتماعی و تاریخی دربارة زنان است بازنمایی کند و به انتقاد از تمایزات جنسیتی و محدودیت‌ها و محرومیت‌های زنان بپردازد. از این روی، پژوهش حاضر برپایة نظریة استعاره‌ مفهومی کوچش که برای استعاره‌های زبانی بنیانی فرهنگی قائل است، استعاره‌های مفهومی «زنانگی» را در آثار داستانی فریبا وفی استخراج و بنیادهای فرهنگی و اجتماعی آن را واکاوی نموده‌است. مطالعة انجام شده نشان می‌دهد که استعاره‌های شناختی «زنانگی» در آثار وفی از سه نظام فرهنگی متفاوت «مردسالار»، «مدرن» و «ایران باستان» تغذیه می‌شود. بنیان فرهنگی بسیاری از استعاره‌های مفهومی مانند «زن هیچ است»، «زن پایین است»، «زن اسیر است» برپایه نظام فرهنگی مردسالاری پدید آمده‌اند. بنیان استعاره‌هایی چون «زن فرشته است»، «زن نگهبان است» برآمده از باورهای اسطوره‌ای ایران باستان پیرامون ایزدبانوان است. بنیان استعاره‌های چون «زن عروسک است»، «زن کالا است» برآمده از فرهنگ مدرن و غرب‌زده‌است که متأسفانه وضعیت کنونی زنان را تحت شعاع قرار داده‌است. https://jwica.ut.ac.ir/article_106406_3347b3f48ce739e71d0895700dda9b78.pdf