دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران زن در فرهنگ و هنر 2538-3108 18 3 2026 09 23 The Impact of Westernization on Changes in Women's Identity and Clothing in the Qajar Era تأثیر فرنگ‌مآبی بر تغییرات هویتی و پوشاک زنان در عصر قاجار 397 421 109095 10.22059/jwica.2026.391468.2140 FA ستار خالدیان گروه باستان‌شناسی، دانشگاه هنر شیراز، شیراز، ایران 0009-0004-2820-570X مریم دشتی‌زاده گروه موزه، دانشگاه هنر شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-2970-6598 Journal Article 2025 03 11 Clothing is not only an outward expression of a society's culture, but also a reflection of its identity, values, and social changes. During the Qajar period, cultural and social transformations, particularly influenced by Westernization and modernization, led to changes in women's clothing. Many previous studies have attributed these changes primarily to economic and political factors, such as the import of foreign textiles and government reforms, while giving less attention to the role of cultural and social factors. This study, using a historical and analytical approach, examines the changes in women's clothing in the Qajar period in three phases: first, the continuation of traditional dress until the mid-reign of Nasser al-Din Shah; second, the limited influence of European culture on the court after Nasser al-Din Shah's travels to the West; and third, significant changes in women's clothing during the Constitutional Revolution and the spread of modernist ideas. The findings suggest that Westernization and the influence of interactions with the West had a greater impact on the transformation of women's clothing than factors such as the importation of foreign fabrics. Modern schools, newspapers, and intellectual movements were key factors that contributed to changes in clothing patterns. However, these changes were not uniform or homogeneous. The results of this study show that the changes in clothing during the Qajar period were not merely a superficial transformation, but a reflection of deeper changes in the cultural identity of Iranian society. پوشاک نه‌تنها جنبه‌ای ظاهری از فرهنگ یک جامعه است، بلکه بازتابی از هویت، ارزش‌ها و تغییرات اجتماعی محسوب می‌شود. در دوره قاجار، تحولات فرهنگی و اجتماعی به‌ویژه تحت تأثیر فرنگ‌مآبی و تجددخواهی، موجب تغییراتی در پوشاک زنان شد. بسیاری از پژوهش‌های پیشین، این تغییرات را عمدتاً ناشی از عوامل اقتصادی و سیاسی، از جمله ورود منسوجات خارجی و اصلاحات حکومتی دانسته‌اند و کمتر به نقش عوامل فرهنگی، اجتماعی در این زمینه پرداخته‌اند. این پژوهش با رویکردی تاریخی و تحلیلی، روند تغییرات پوشاک زنان قاجاری را در سه مرحله: نخست، تداوم پوشش سنتی تا اواسط سلطنت ناصرالدین‌شاه؛ دوم، تأثیرپذیری محدود درباریان از فرهنگ اروپایی پس از سفرهای ناصرالدین‌شاه به غرب؛ و سوم، تغییرات اساسی در پوشاک زنان، هم‌زمان با انقلاب مشروطه و گسترش تفکرات مدرنیستی بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فرنگ‌مآبی و تأثیرات ناشی از تعامل با غرب، بیش از عواملی مانند واردات پارچه‌های خارجی، بر تغییر سبک پوشش زنان تأثیر داشته است. مدارس نوین، مطبوعات، و گرایش‌های روشنفکری از جمله عوامل مهمی بودند که موجب تغییر در الگوهای پوشاک شدند. بااین‌حال، این تغییرات یکسان و همگن نبودند. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که تغییرات پوشاک در دوره قاجار، فراتر از یک دگرگونی ساده‌ی ظاهری، بازتابی از تحولات عمیق‌تر در هویت فرهنگی جامعه ایران بوده است. https://jwica.ut.ac.ir/article_109095_32191806e55b360fb29af3bbe3e23605.pdf