نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• فریبا صدیقی ¹
• زینب بافکار ²
• آتنا السادات زرگرچی ²
• سید متین پارسائیان ³
• مهتا باغشاهی ³
• مبینا شاطرزاده ³

¹ استادیار گروه مردم شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد

² دانشجوی کارشناسی ارشد مردم شناسی دانشگاه یزد

³ دانشجوی کارشناسی مردم شناسی دانشگاه یزد

چکیده

نذر به‌عنوان یکی از آیین‌های دینی رایج، واجد کارکردهای متنوعی در بسترهای فرهنگی و اجتماعی مختلف است. این پژوهش با هدف فهم معنای نذر از منظر زنان در شهر یزد و بررسی اهداف و سطوح مختلف این کنش آیینی انجام شده است. رویکرد نظری پژوهش بر مبنای مفاهیم هدیه مارسل موس، دارم اجتماعی ویکتور ترنر، سایبان مقدس پیتر برگر، حافظه فرهنگی یان آسمن و تطهیر مری داگلاس شکل گرفته و روش پژوهش، مردم‌نگاری کیفی مبتنی بر حضور میدانی، مشاهده و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با زنان نذرکننده در شهر یزد بوده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نذر برای زنان یزدی صرفاً یک کنش مذهبی نیست، بلکه به‌مثابه کنشی چندلایه عمل می‌کند که واجد معانی روانی، اجتماعی، فرهنگی و دینی است. از منظر مشارکت‌کنندگان، نذر مفاهیمی چون «پل ارتباطی با امر قدسی»، «تکیه‌گاه»، «کنش مشروط» و «حافظه آیینی» را در بر می‌گیرد. نذر همچنین در چارچوب نوعی اقتصاد اخلاقی آیینی معنا می‌یابد که در آن دعا و نذر برای دیگری به‌عنوان شرطی برای خیر و آرامش فرد تلقی می‌شود. اهداف نذر در تجربه زنان در سه سطح قابل تحلیل است: سطح خرد (فردی) شامل خواسته‌هایی چون موفقیت در تحصیل یا اشتغال؛ سطح میانه (خانوادگی) در پیوند با سلامت خانواده و حفظ پیوندهای نسلی؛ و سطح کلان (فرهنگی‌ـ‌دینی) مرتبط با بازیابی هویت دینی و مشارکت در رفع فقر فرهنگی از طریق نذورات آگاهی‌بخش. در مجموع، نذر در تجربه زیسته زنان یزدی، سازوکاری برای معنا دادن به زندگی، بازسازی کرامت شخصی، و مواجهه با عدم قطعیت زندگی روزمره است.

کلیدواژه‌ها

• نذر
• کنش آیینی چندلایه
• زنان
• مردم‌نگاری
• یزد

موضوعات

• علوم اجتماعی

عنوان مقاله [English]

Vow as a Religious Ritual: A Women’s Perspective from Yazd

نویسندگان [English]

• Fariba Seddighi ¹
• Zeynab Bafkar ²
• Atena sadat zargarcgi ²
• Seyyed Matin Parsaeyan ³
• Mahta Baghshahi ³
• Mobina Shaterzade ³

¹ Assistant Professor, Department of Anthropology, Yazd University

² Master's degree student in Anthropology, Yazd University

³ Bachelor's degree student in Anthropology, Yazd University

چکیده [English]

Vow, as a common religious ritual, serves diverse functions within various cultural and social contexts. This study aims to understand the meaning of vow from the perspective of women in Yazd and to explore the different purposes and layers of this ritual act. The theoretical framework draws on Marcel Mauss’s concept of gift, Victor Turner’s social drama, Peter Berger’s sacred canopy, Jan Assmann’s cultural memory, and Mary Douglas’s notion of purification. The research employs a qualitative ethnographic approach, including fieldwork, observation, and semi-structured interviews with women who make vows in Yazd. Findings reveal that for Yazdi women, vow is not merely a religious act but a multilayered practice encompassing psychological, social, cultural, and religious meanings. Participants described vow as a "bridge to the sacred," a "support system," a "conditional act," and a "ritual memory." Moreover, vow operates within a kind of ritual moral economy where prayers and vows made on behalf of others are seen as conditions for individual well-being and peace. The goals of vow in women’s experiences can be analyzed on three levels: the micro (individual), involving desires such as success in education or employment; the meso (family), related to family health and maintaining generational bonds; and the macro (cultural-religious), connected to reclaiming religious identity and participating in alleviating cultural poverty through awareness-raising vows. Overall, vow in the lived experience of Yazdi women functions as a mechanism for meaning-making, restoring personal dignity, and coping with everyday uncertainties.

کلیدواژه‌ها [English]

• vow
• multilayered ritual act
• Women
• ethnography
• Yazd