نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران
چکیده
منظومۀ حماسی کوروشنامه سرودۀ افسرالملوک عاملی از نمونههای کمشمار حماسهسرایی زنان در ادبیات فارسی معاصر است که تاریخ هخامنشی را در قالب روایتی اخلاقمحور، دینی و باستانگرا بازپردازی میکند و از این حیث در تقاطع ادبیات، تاریخنگاری و بازنمایی جنسیت قرار میگیرد. مسئلۀ اصلی این پژوهش آن است که شاعری زن، در مواجهه با ژانری مردمحور و تاریخی شاهانه، چگونه امکان مداخله در روایت گذشته را مییابد و تا چه اندازه میتواند در بازسازی معنای تاریخ نقشی فعال ایفا کند. مقاله با تکیه بر مفهوم «جنسیت بهمثابه مقولۀ تحلیلی» در نظریۀ جوان اسکات و مفهوم «اقتدار روایی زنان» در آرای سوزان لنزر، نشان میدهد که اخلاقمحوری کوروشنامه را نمیتوان بهتنهایی نشانۀ زنانه بودن متن دانست؛ زیرا این ویژگی با گفتمانهای دیگری چون باستانگرایی پهلوی، اخلاق دینی، سنت تعلیمی فارسی و الگوهای رایج روایتپردازی تاریخی نیز پیوند دارد. بااینحال، بررسی شیوۀ توزیع مکثهای روایی، کاهش توصیف خشونت، حضور داورانۀ روایتگر، بازتعریف مشروعیت سیاسی، و حذف یا محدودسازی صداهای زنانه نشان میدهد که عاملی درون همین گفتمانهای مسلط، امکان نوعی مداخلۀ روایی محدود، مذاکرهگر و متناقض را پدید میآورد؛ مداخلهای که میتوان آن را در نسبت با موقعیت جنسیتی مؤلف نیز تحلیل کرد. در نتیجه، کوروشنامه نه روایتی زنانه به معنای ذاتی و ثابت کلمه، بلکه متنی است که امکانها و محدودیتهای سوژگی زنانه را در ژانر تاریخی ـ حماسی آشکار میسازد
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Ethics, Gender, and Historical Narrative in Afsar al-Muluk Amiri’s Kourosh-nameh: A Consideration of the Possibilities and Limitations of Women’s Agency
نویسنده [English]
- Narges Oskouie
Department of Persian Language and Literature, Bon.C., Islamic Azad University, Bonab, Iran.
چکیده [English]
The epic poem Kourosh-nameh, authored by Afsar al-Muluk Amiri, is one of the scarce examples of female epic poetry in contemporary Persian literature. It reinterprets Achaemenid history through an ethically-driven, religious, and traditionalist narrative. The main issue of this research is to investigate how a female poet, when confronted with a male-dominated and royal historical genre, finds opportunities to intervene in the narration of the past. Relying on the concept of “gender as an analytical category” in Joan Scott’s theory and the notion of “women’s narrative authority” in Susan Lanser’s ideas, this article demonstrates that the ethical-centeredness of Kourosh-nameh cannot be solely attributed as a marker of the text’s femininity; this characteristic is also intertwined with other discourses such as Pahlavi traditionalism, religious ethics, and the Persian didactic tradition. Nevertheless, an examination of the narrative’s pacing, the reduction of violent descriptions, the presence of a dictatorial narrator, the redefinition of political legitimacy, and the exclusion or limitation of female voices reveals that Amiri, within these very dominant discourses, creates a form of limited, negotiatory, and contradictory narrative intervention—an intervention that can also be examined in relation to the author’s gendered position. Consequently, Kourosh-nameh is not a feminine narrative in the inherent and fixed sense of the word, but rather a text that illuminates the possibilities and limitations of female agency within the historical-epic genre.
کلیدواژهها [English]
- Traditionalism
- Female Agency
- Feminist Historiography
- Historical Narrative
)