هنر
مهدخت کیائی؛ جمال الدین سهیلی
چکیده
متعاقب دگرگونیهای فرهنگی میانۀ دورۀ قاجار، مرز عاملیت و اقتدار زنان و مردان جابهجا و فعالیتها و فضاهای شهری دگرگون شد. هدف این پژوهش، بررسی دگرگونی اقتدار جنسیتی دورۀ قاجار بر فعالیتها و فضاهای شهری ایران است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی، تفسیری-تاریخی و تحلیل سند بهصورت اسنادی و کتابخانهای است: وضعیت اقتدار و عاملیت زنان و ...
بیشتر
متعاقب دگرگونیهای فرهنگی میانۀ دورۀ قاجار، مرز عاملیت و اقتدار زنان و مردان جابهجا و فعالیتها و فضاهای شهری دگرگون شد. هدف این پژوهش، بررسی دگرگونی اقتدار جنسیتی دورۀ قاجار بر فعالیتها و فضاهای شهری ایران است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی، تفسیری-تاریخی و تحلیل سند بهصورت اسنادی و کتابخانهای است: وضعیت اقتدار و عاملیت زنان و مردان قاجاری، از میان منابع معتبر شناسایی شده و فعالیتها و فضاهای شهری بررسی و مشخص شد کدامیک براساس دگرگونی اقتدار جنسیتی ساماندهی شدهاند. در این میان برخی اسناد تاریخی هم وجود داشت که برای دسترسی به حوادث تاریخی و فضاهای شهری قاجار، از تحلیل آنها استفاده شد. دارالخلافۀ تهران تمرکز این پژوهش است؛ چرا که روند دگرگونیهای اقتدار جنسیتی سریعتر و وسیعتری داشته است. نتایج تحقیق نشان میدهد بهواسطۀ تحولات اجتماعی و فرهنگی عصر قاجار، شهرها که تا پیش از این دوره غالباً جنسیتی مردانه داشتند، دارای فعالیتها و فضاهای زنانه نیز شدند. حال آنکه سلسلۀ قاجار تغییر نکرده بود. همچنین فعالیتهای اجتماعی زودتر از فضاهای شهری، جنسیتی زنانه پیدا کردند. بدین جهت زنان ناگزیر به استفاده از خانهها برای تحقق برخی فعالیتهای خود بودند و اندرونی خانه از عرصۀ خصوصی به عرصۀ عمومی تبدیل شد. بررسی فضاهای شهری عصر ناصری در نقشۀ تهران 1270 شمسی نشان میدهد فعالیتها و فضاهای بیسابقه نظیر خیابانهای نوظهور، میدانهای شهری جدید، مدارس دخترانه، مریضخانه، تکیۀ دولت، خیاطخانه، ایستگاه ماشین دودی، عکاسخانه و کافه در پایتخت احداث شدند که با امکان حضور زنان در آنجا، آنان اقتدار بیشتری در جامعه یافتند.
تاریخی
علی باغدار دلگشا؛ هما زنجانیزاده
چکیده
توجه به مقولۀ نابرابریهای اجتماعی یکی از موضوعات مهمی است که زنان شاعر در ایران به آن توجهی خاص داشتهاند؛ امری که نخستین نمونههای آن را در اشعار منتشرشده در جراید زننگار اواخر دورۀ قاجار میتوان مشاهده کرد. این پژوهش، که به روش توصیفیـ تحلیلی و با تأکید بر همة شمارگان باقیمانده از روزنامۀ نامۀ بانوان، بهعنوان اولین ...
بیشتر
توجه به مقولۀ نابرابریهای اجتماعی یکی از موضوعات مهمی است که زنان شاعر در ایران به آن توجهی خاص داشتهاند؛ امری که نخستین نمونههای آن را در اشعار منتشرشده در جراید زننگار اواخر دورۀ قاجار میتوان مشاهده کرد. این پژوهش، که به روش توصیفیـ تحلیلی و با تأکید بر همة شمارگان باقیمانده از روزنامۀ نامۀ بانوان، بهعنوان اولین روزنامۀ حاوی اشعار متعدد از زنان، گردآوری شده، در تلاش است با نگاهی جامعهشناختی مسئلۀ اصلی در افکار و اشعار آن شاعران زن را تحلیل و بررسی کند. بررسیهای انجامشده نشان میدهد که موضوع اصلی در شعر این زنان نقد نابرابریهای جنسیتی در جامعۀ مردمَدار ایران است. مخاطب اصلی این اشعار بیشتر زنان ایرانیاند. بر الگوی فردیت زنانهـ «جنس زن»ـ تأکیدی خاص شده است. الگوی مقایسهشده به دلیل توجه به موضوع برابری اجتماعی، جایگاه و حقوق اجتماعی مردان است و اصلیترین راهحلِ رفع نابرابریهای جنسیتی، تغییر نوع نگاه جامعه به زنان و همچنین علمآموزی آنها معرفی شده است.
عفت السادات افضل طوسی؛ گلناز سلاحی؛ لادن سلاحی
چکیده
هنر دورۀ قاجار به لحاظ محتوا و ماده، موضوع، و نحوۀ اجرا ویژگیهای متمایز و منحصربهفردی دارد. وفور نقشمایههای زنانه در محصولات هنری عصر قاجار، از جمله در کاشینگارهها، در فضاهای خصوصی و نیمهخصوصی کاخها، و خانههای اعیان و اشراف از ویژگیهای شاخص آن است. زنان قاجاریِ نقشبسته بر این کاشینگارهها در تعامل هویتی با هویت ...
بیشتر
هنر دورۀ قاجار به لحاظ محتوا و ماده، موضوع، و نحوۀ اجرا ویژگیهای متمایز و منحصربهفردی دارد. وفور نقشمایههای زنانه در محصولات هنری عصر قاجار، از جمله در کاشینگارهها، در فضاهای خصوصی و نیمهخصوصی کاخها، و خانههای اعیان و اشراف از ویژگیهای شاخص آن است. زنان قاجاریِ نقشبسته بر این کاشینگارهها در تعامل هویتی با هویت زن فرنگی، چهرۀ نوینی از زن ایرانی را به نمایش گذاشتهاند. بااینحال، در بررسی نقوش زنان در هنر دورۀ قاجار، شاهد همحضوری هویت ایرانی، اسلامی و فرنگی این زنان هستیم که درک آن نیازمند شناخت مفهوم سراسطورهها و عملکرد همزمان اسطورههای چندگانه در فضای معناشناختی فرهنگ و هنر آن دوره است.
این مقاله به بررسی ویژگیهای هویتی زن در این زمان و کنشها و خصوصیات شخصیتی او، با مطالعۀ تحلیلی مجموعهای بیبدیل از اسناد تصویری، یعنی تکفریمهای زنان در کاشیهای آرایندۀ خانههای بهجامانده از دورۀ قاجار در شیراز، پرداخته است. هدف این پژوهش، معرفی و ارائۀ مستندهای نگارگریشدهای است که نظریۀ معاصر سراسطورهها را تبیین میکند.
