نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• هدیه اسکندری ¹
• حسین بادامچی ²

¹ گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران ، ایران

² گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

آتوسا، دختر کورش بزرگ و همسر کمبوجیه و داریوش اول، یکی از برجسته‌ترین و تأثیرگذارترین زنان دوران هخامنشی به شمار می‌رود که در حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی نقش چشم‌گیری ایفا کرده است. این پژوهش با تکیه بر یافته‌های تازه‌ی باستان‌شناسی، به‌ویژه تحلیل الواح گِلی تخت جمشید، تلاش می‌کند تصویری روشن‌تر از زندگی و نقش آتوسا ارائه دهد. همچنین، با مقایسه‌ی این داده‌ها با روایت‌های مورخان یونانی، می‌کوشد تصویری بی‌طرف و واقع‌گرایانه از او ترسیم کند. این تحقیق به روش کتابخانه‌ای و با تحلیل محتوای اسناد تاریخی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که برخلاف تصویر اغراق‌آمیز منابع یونانی که آتوسا را زنی جاه‌طلب، توطئه‌گر و مداخله‌گر در سیاست معرفی کرده‌اند، او مدیری کارآمد و مسئولیت‌پذیر بوده که از طریق شبکه‌ای از کارگزاران، املاک وسیع خود را اداره می‌کرده، جیره‌ها را توزیع می‌نموده و بر کارگاه‌های اقتصادی پررونق نظارت داشته است. آتوسا در ساختار درباری هخامنشی، نقشی فعال و معتبر داشته و زندگی‌اش مطابق با سنت‌ها و هنجارهای رایج در دربار بوده است. از سوی دیگر، انتخاب خشیارشا به‌عنوان جانشین داریوش، برخلاف ادعای برخی منابع یونانی، نتیجه‌ی سنجش دقیق شایستگی‌های او و تصمیم مستقیم داریوش بوده است، نه حاصل دسیسه‌چینی آتوسا. در نهایت، این پژوهش با تمرکز بر جایگاه اجتماعی و اقتصادی آتوسا، اهمیت توجه به منابع کتیبه‌شناختی را برجسته می‌سازد و نقش آن‌ها را در بازسازی واقع‌بینانه‌ی تاریخ نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

• آتوسا
• الواح تخت جمشید
• زنان هخامنشی
• خشایارشا
• داریوش بزرگ

موضوعات

• تاریخی

عنوان مقاله [English]

The Economic Activities of Atossa Based on the Persepolis Tablets

نویسندگان [English]

• Hedieh Eskandari ¹
• Hossein Badamchi ²

¹ Department of History, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran

² Department of History, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده [English]

Atossa, daughter of Cyrus the Great and wife of both Cambyses and Darius I, stands out as one of the most prominent and influential women of the Achaemenid Empire. She played a notable role in the economic and social structures of her time. This study draws on recent archaeological discoveries—especially the Persepolis Fortification Tablets—to offer a clearer understanding of her life and position within the imperial system. By comparing these sources with Greek historical narratives, the research aims to present a more balanced and evidence-based portrayal of Atossa. Using a library-based method and content analysis of historical documents, the study reveals that Atossa was far more than the scheming, ambitious figure depicted in Greek accounts. Instead, she emerges as a capable, responsible, and effective administrator. Through a network of agents, she managed extensive estates, oversaw the distribution of rations, and supervised thriving economic workshops. Her activities suggest not only strong organizational abilities but also a high level of trust and respect within the Achaemenid court. Moreover, the succession of Xerxes I is examined in light of these findings. Contrary to claims of manipulation by Atossa, evidence indicates that Xerxes’ selection was based on his qualifications and a deliberate decision by Darius I.
By focusing on Atossa’s economic and social roles, this study highlights the value of epigraphic sources in reconstructing a more accurate historical narrative—one that challenges traditional, often biased, accounts and restores a fuller picture of women’s roles in the Achaemenid world.

کلیدواژه‌ها [English]

• Atossa-Persepolis tablets-Achaemenid women-
• Xerxes I
• - Darius the Great