سفر قهرمان مؤنث در سه فیلمنامه از بهرام بیضایی: مطالعۀ تطبیقی سه فیلم‏نامۀ سگ‌کشی، اشغال، و حقایق دربارة لیلا دختر ادریس در چارچوب نظریۀ مورین مرداک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی دانشگاه تهران

چکیده

بهرام بیضایی را می‏توان از دهۀ چهل تاکنون در زمرۀ معدود نویسندگان صاحب‌سبکی منحصر به خود دانست که نامش بیش از هر چیز با نمایشنامه و فیلمنامه پیوند خورده است. این پژوهش در چارچوب نظری «الگوی سفر قهرمان مؤنث» مورین مرداک به بررسی سه فیلمنامۀ سگ‏کشی، اشغالل، و حقایق ىرباره لیلا ىختر اىریس می‌پردازد. نظریۀ مرداک نگاهی نو به مدل جوزف کمبل برای سفر اسطوره‏ای قهرمان به شمار می‏آید که در آن سفر قهرمان مؤنث شامل ده مرحلة گسستن از دنیای زنانه، همذات‌پنداری با مردان، جادۀ آزمون‏ها، موفقیت خیالی، «نه!» گفتن زن قوی، تشرف و برخورد با الهه، میل شدید به پیوند دوباره با هویت زنانه، علاج شکاف میان مادر و دختر، یافتن مردِ درون، و ورای ثنویت است. پژوهش حاضر با بررسی سیر رخدادها در سه فیلمنامۀ بیضایی و بهره‏گیری از جملات شخصیت‏ها به بررسی تطبیقی سیر تحول شخصیتی زنان در این آثار می‏پردازد و نشان می‏دهد که امکان انطباق ساختاری این سه اثر بر الگوی مذکور وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Heroine’s journey in the screenplays by Bahram Beizayi: A study of Sag-Koshi (Killing Dogs), Eshqâl (Invasion), and Haqâyeq dar bâreye Leylâ doxtare Edris within Maureen Murdock’s Framework

نویسندگان [English]

  • Behrooz Mahmoodi-Bakhtiari 1
  • Farshid Kord-Mafi 2
  • Narges Farshi-Jalali 2
1 Associate Professor, University of Tehran, Iran
2 MA Student of Dramatic Literature, University of Tehran, Iran
چکیده [English]

Bahram Beizayi can be regarded as one of the few contemporary Iranian writers with a specific style since 1960s. He is a person mostly recalled to be a director and playwright. However, a remarkable part of his activities which has not received the attention is his method of screen writing. It can be claimed that his screen plays have not yet been studied as well as his plays. The current research tries to study three screen plays of Beiza’i within the theoretical framework of Maureen Murdock named The Heroine`s Journey, which is a new approach to Joseph Campbell’s model of analyzing the characters as the mythical travelers. The three screenplays considered are Sag-Koshi (Killing Dogs), Eshqâl (Invasion), and Haqâyeq dar bâreye Leylâ doxtare Edris (Facts about Leila, Edris’s Daughter), and tries to show that Murdock’s model may be applicable to the heroines of these three screenplays.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bahram Beiza’i
  • Haqâyeq dar bâreye Leylâ doxtare Edris
  • Maureen Murdock
  • Persian dramatic literature
  • Sag-Koshi
  • Eshqâl
[1] ایندیک، ویلیام (1390). «سفر قهرمان مؤنث»، ترجمۀ محمد گذرآبادی. فصلنامه سینمایی فارابی 4: 59ـ66.

[2] بولن، شینودا (1391)، نمالدهای اسطوره ای و روان شناسی زنان. ترجمۀ آذر یوسفی. تهران: روشنگران و مطالعات زنان.

[3] بیضایی، بهرام (1388). سگ کشی، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.

[4] ــــــــــ (1389). اشغال، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.

[5] ــــــــــ (1389). حقایق دربارة لیلا دختر ادریس، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.

[6] کمپبل، جوزف (1389). قهرمان هزارچهره، ترجمۀ شادی خسروپناه. مشهد: گل آفتاب.

[7] مرداک، مورین (1393). ژرفای زن بودن، ترجمۀ سیمین موحد، تهران: بنیاد فرهنگ زندگی.

[8] ویتیلا، استوارت (1390). اسطوره و سینما: کشف ساختار اسطوره ای در 50 فیلم به یادماندنی، ترجمۀ محمد گذرآبادی، چ2، تهران: هرمس.