نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه روزنامه ‏نگاری دانشگاه علامه طباطبائی

2 کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی

چکیده

این پژوهش، به منظور مطالعة بازنمایی مفهوم «زنان علیه زنان» در آثار سینمایی صورت گرفته است. کاری کیفی در حوزة مطالعات فرهنگی که تلاش می‏کند مجموعة خاصی از کنش‏های تعارض‏آمیز به‏نمایش‌درآمده میان زنان در سینمای ایران را ذیل مفهوم «زن‏ستیزی خیرخواهانه» توضیح دهد و تحلیل کند. با توجه به آرای مک‏کوایل و کراکائر در باب کارکرد شناختی سینما، حتی اگر تصاویر سینمایی خالی از سوگیری نباشد، می‏تواند برشی از واقعیت اجتماعی باشد. به این منظور، چهار فیلم از مجموع فیلم‏های به نمایش درآمده در دهة 1390 به‏صورت موردی مطالعه شده و با روش ترکیبی تحلیل گفتمان و نشانه‏شناسی تحلیل شده است. با توجه به زمینه‏های اجتماعی، خوانشی نقادانه از فیلم‏های منتخب انجام شد تا بر‌اساس آن بتوانیم از خلال امور و تصاویر روزمره و پیش‏پاافتاده، برخی از لایه‏های پنهان در ساختارهای تبعیض‏آمیز علیه زنان را آشکار و ریشه‏یابی کنیم. یافته‏های این مطالعه نشان می‏دهد که در بستری تاریخی و اجتماعی، سینمای ایران تصویری از زن‏ستیزی میان زنان نمایش می‏دهد که ماهیت سرکوب‏گرانة آن را به حاشیه رانده و بر نیت خیرخواهانة آن تأکید می‏کند؛ به همین سبب شخصیت‏های فیلم‏ها در این موقعیت عمدتاً به بازتولید تبعیضی که از سوی همجنسان خود بر آنان روا می‏رود وقوف ندارند و به آن تن می‏دهند. این بازنمایی عموماً به‏صورت امر روزمره و طبیعی انگاشته می‌شود و در حاشیة تم اصلی فیلم به تصویر کشیده می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Benevolent misogyny in cinema A study of the representation of the concept of "women against women" in Iranian cinema in the 1390s

نویسندگان [English]

  • Baharak Mahmoodi 1
  • melika farahani 2

1 Faculty of communication

2 Allame Tababaie university

چکیده [English]

This study was conducted to study the representation of the concept of "women against women" in cinematic works. Qualitative work in the field of cultural studies that seeks to explain and analyze a particular set of conflicting actions displayed among women in Iranian cinema under the concept of "benevolent xenophobia."
Even if cinematic images are not devoid of bias, they can be a slice of social reality. For this purpose, four films from the total of films screened in the 90s have been studied on a case-by-case basis and analyzed by a combined method of discourse analysis and semiotics. The findings of this study show that in a historical and social context, Iranian cinema presents a picture of xenophobia among women, which marginalizes its repressive nature and emphasizes its benevolent intentions. For this reason, the characters in the films in this situation are mainly unaware of and tolerate the reproduction of discrimination against them by their homosexuals. This representation is generally considered to be everyday and natural and is depicted in the margins of the main theme of the film. the characters in the films in this situation are mainly unaware of and tolerate the reproduction of discrimination against their homosexuals.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Women's Studies
  • iranian cinema
  • Anti-Feminism
  • feminism
  • Discourse analysis
ابتکاری، محمدحسین؛ عیسایی‏خوش، کوروش (1396). «بررسی نظریه، روش و کاربرد تحلیل گفتمان»، رویکردهای پژوهشی در علوم اجتماعی، ش 10، ص 64ـ86.
بشیریه، حسین (1379). نظریه‏های فرهنگ در قرن بیستم. تهران: پویا.
راثی تهرانی، حبیب (1388). «نظریة هژمونی آنتونیو گرامشی»، کتاب ماه (علوم اجتماعی)، ش 16، ص99ـ108.
فوکو، میشل (1380). نظم گفتار، ترجمة باقر پرهام، تهران: آگه.
مهدی‏زاده، سید محمد (1387). رسانه‏ها و بازنمایی، تهران: دفتر مطالعات و توسعة رسانه‏ها.
هیوارد، سوزان (1381). مفاهیم کلیدی در مطالعات سینمایی، ترجمة فتاح محمدی، تهران: هزارة سوم.
Bearman, S., Korobov, N., & Thorne, A. (2009). “The fabric of internalized sexism”, Journal of Integrated Social Sciences1(1), PP 10–47.
Brooks, ranklin L. (2008). “Beneath Contempt: The Mistreatment of Non-Traditional/Gender Atypical Boys”, Journal of Gay & Lesbian Social Services, 12(1–2), PP 107–115.
Code, L. (2000). Encyclopedia of Feminist Theories. Routledge.
Flood, M. (2007). International Encyclopedia of Men and Masculinities.
Hall, S. (2003). The Spectacle of the Other. Sage.
Jorgensen, M., & Philips, L. (2002). Discourse Analysis as Theory and Method. Sage.
Manne, K. (2019). Down Girl: The Logic of Misogyny, Oxford University Press.
Schulz, M., Kramarae, C., & Spender, D. (2000). “Women: Terms for women”, In Routledge International Encyclopedia of Women: Global Women’s Issues and Knowledge.
Staheli, U. (2004). Competing Figures of the Limit: Dispersion, Transgression, Antagonism and Indifference, in S. Critchley and Merchert (Eds.) Laclau: A Critical Reader. Rutledge.