نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکدۀ ادبیات‌وعلوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد.

2 دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد.

3 دانشجوی دکترای گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکدۀ ادبیات‌وعلوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد.

چکیده

چکیده
هویت، تصویری ذهنی جهت شناخت است و می‌‌توان آن را در ویژگی‌‌هایی که به هر فرد تشخّص می‌‌دهند، یافت. بررسی هویت زنان موضوع کنکاش پژوهشگران مختلفی بوده است. شاهنامۀ فردوسی از این رو که دربردارندۀ بخش عمده‌ای از میراث فرهنگی و اجتماعی ایرانیان است، منبع مناسبی برای بررسی هویت زنان است. متن پژوهش شاهنامۀ فردوسی تصحیح جلال خالقی مطلق است. روش تحقیق، کیفی و فنّ مورد استفاده، تحلیل محتوا و چارچوب تحقیق، مدل مفهومی است. از دو مفهوم بنیادی «من» و «منِ اجتماعی» برای تحلیل کنش‌‌های زنان در شاهنامه استفاده شده است. این پژوهش نشان می‌‌دهد که هویت‌یابی زنان در شاهنامه، نتیجۀ برتری «من» در خودشان است. در کنش‌‌های تمام شخصیت‌‌های مورد مطالعه جز سیندخت، من از منِ اجتماعی آشکارتر است. آنجا که بحث انتخاب یا تصمیم‌گیری است، کنش‌‌هایی از زنان سرمی‌‌زند که چه‌بسا در همان لحظه از تفاوت آن آگاه نیستند و وقتی خلاف هنجارها و انتظارات جامعه رفتار می‌‌کنند، «من» آشکار می‌‌شود. بروز همین کنش‌‌‌‌های متفاوت و هنجارشکنی‌‌هاست که باعث تشخص و فردیت آنان می‌‌شود. جسارت در عشق، شجاعت، جنگاوری، خردمندی و سیاست از ویژگی‌‌های هویت‌بخشِ زنان در بخش پهلوانی شاهنامۀ فردوسی به‌شمارمی‌رود.   

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Study of "I" and "Me" in the Identity of Women in the Heroic Section of Ferdowsi's Shahnameh

نویسندگان [English]

  • Abolghasem Ghavam 1
  • homa Zanjani Zadeh 2
  • Fahime Maleki Mareshk 3

1 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Humanities, Ferdowsi University of Mashhad

2 Ferdowsi University of MashhadAssociate Professor,

3 PhD student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Humanities, Ferdowsi University of Mashhad

چکیده [English]

 
Abstract
Identity is a mental state for recognition, which can be found in the characteristics distinguishing each individual. The study of women's identity has been the subject of research through various means in the literature. The Shahnameh or the long epic poem book, written by the Persian Poet Ferdowsi, is continually playing a crucial role in the cultural and social heritage of Iranians. The book is an acceptable source to study women’s identity in Persian territory. The research version of the text is edited by Dr. Khaleghi Motlaq and the research methodology, itself, is qualitative. Content analysis is the technique, used in the present study. The research framework is a conceptual model where two fundamental concepts of “I” and “me” are used to analyze women’s actions in Shahnameh. This analysis shows that their identity is the result of the superiority of the word "I" in nature. In the actions of all the characters, except Sindokht, the "I" is more obvious than the word "Me". When it comes to choose or decide, the women do actions, which are subliminal to their consciousness. However, when they act contrary to the traditional norms and expectations, the "I" becomes apparent. It is the occurrence of these different and norm-breaking actions that cause their individualities. Boldness in love, courage, warfare, wisdom, and politics can be considered as the identifying features of women in the heroic part of the Shahnameh.
.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords Identity
  • Women
  • Ferdowsi's Shahnameh
  • i
  • Me

منابع

انصاف‌پور، غلامرضا، حقوق و مقام زن در شاهنامۀ فردوسی، تهران: وزارت فرهنگ و هنر، بی‌‌تا، بی‌‌جا.
ادیبی، حسین (1358). نظریه‌‌های جامعه‌شناسی، تهران: جامعه.
تنهایی، حسین ابوالحسن (1399). دستگاه نظری جرج هربرت مید، تهران: اندیشۀ احسان.
توسلی، غلام‌عباس (1386). نظریه‌‌های جامعه‌شناسی، چاپ سیزدهم، تهران: سمت.
جنکینز، ریچارد (1396). هویت اجتماعی، ترجمۀ اکبر احمدی، تهران: تمدن علمی.
حمیدی، بهمن (1384). فرهنگ زنان شاهنامه، تهران: پژواک کیوان.
خالقی مطلق، جلال (1394). زنان در شاهنامه، تهران: مروارید.
ریتزر، جرج (1384). نظریۀ جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمۀ محسن ثلاثی، چ دهم، تهران: علمی.
فردوسی، ابوالقاسم (1393). شاهنامۀ فردوسی، تصحیح جلال خالقی مطلق، تهران: بنیاد دایرۀ‌المعارف اسلامی.
کیا، خجسته (1371). سخنان سزاورار زنان در شاهنامۀ پهلوانی، تهران: فاخته.
گیدنز، آنتونی (1386). جامعه‌شناسی، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران: نی.
نیکنام، مژگان (1398). هویت (مبانی، نظریات، انواع و چشم‌اندازها)، تهران: تزکیه.
ولف، الیس، والاس، روث.ا (1396). نظریه‌‌های معاصر جامعه‌شناسی گسترش سنت کلاسیک، ترجمۀ مهدی داودی، تهران: ثالث.