باستان شناسی
مطالعه تطبیقی بر نقوش لباس بانوانِ شهرستان میناب و سفال کلپورگان بلوچستان مبتنی بر رویکرد پیش‌متنیت

مطهره ذاکری؛ مریم محمدی؛ نفیسه اثنی عشری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 آبان 1401

https://doi.org/10.22059/jwica.2022.349267.1840

چکیده
  همجواری سیاسی و جغرافیایی دو استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان در ایجاد اشتراکات فرهنگی آنها موثر می‌باشد، از جمله این اشتراکات، شباهت‌های موجود بین نقوش سفالینه‌های کلپورگان با نقوش لباس بانوان میناب است که خود مستلزم بررسی و پژوهشی مستقل است، لذا محور اصلی این پژوهش، بررسی پیش متن‌ها و نیز وجوه اشتراک و افتراق نقوش به کار رفته ...  بیشتر

باستان شناسی
مطالعة جایگاه زن در دورة هخامنشی و آشوری براساس شواهد باستان‌شناسی

بهروز افخمی؛ تقی زینی‏زاده ‏جدی؛ سید مهدی حسینی نیا

دوره 10، شماره 4 ، دی 1397، ، صفحه 527-548

https://doi.org/10.22059/jwica.2019.262553.1109

چکیده
  جایگاه زنان در دوره‏های تاریخی و مشارکت آنان در امور سیاسی و اداری حکومت‏ها به‏منزلة یکی از شاخصه‏های عمدة توسعة جوامع تلقی می‏شود. مشارکت زنان در جوامع معیار مناسبی برای سنجش میزان رشد فکری مردم آن جامعه به شمار می‏آید و به نوعی بیانگر برابری و تساوی حقوق زن و مرد و یکی از شاخصه‏های پیشرفت و توسعة جوامع متمدن در اعصار گذشته ...  بیشتر

باستان شناسی
جایگاه الهۀ مادر در فرهنگ مردم کردستان

دیانا رستمی نژادان؛ منصور منصوری مقدم

دوره 10، شماره 4 ، دی 1397، ، صفحه 549-575

https://doi.org/10.22059/jwica.2019.260839.1097

چکیده
  حوزۀ فرهنگی کردستان سرزمین نخستین آیین‏ها و نظام‏های انتزاعی است که در نخستین طلیعه‏های خود با ویژگی زنانه و ارج مقام الهۀ مادر پیوند خورده است. جایگاه زن در کردستان دو وجه متناقض دارد؛ در ادبیات و نظام اجتماعی کنونی تا حدی شاهد نظام و ایدئولوژی مردسالار هستیم، اما زمانی که ریشه‏های آیینی و مذهبی فرهنگ کُرد را مطالعه می‌کنیم، ...  بیشتر

باستان شناسی
مظاهر و کارکردهای آناهیتا، الهۀ زن در ایران باستان (مطالعۀ نقش‌مایه‏ های ظروف زرین و سیمین ساسانی حاوی نقش این الهه)

حبیب شهبازی شیران؛ اسماعیل معروفی اقدم؛ سعید ستارنژاد؛ فریبرز طهماسبی

دوره 10، شماره 2 ، تیر 1397، ، صفحه 237-262

https://doi.org/10.22059/jwica.2018.251689.1021

چکیده
  آثار هنری ایران، همچون هنر فلزکاری، در طول ادوار تاریخی، انعکاس‌دهندة‏ اندیشه‏ها و دیدگاه‏های مختلفی از جمله مسائل سیاسی، اقتصادی، آیینی و مذهبی بوده و در این میان آثار فلزی دورة ساسانی، که از نظر تعدد و تنوع نقوش در نوع خود بی‏نظیرند، بهترین نمایندة انتقال باورها و تفکرات جامعة عصر خود محسوب می‏شوند. یکی از عناصر پرتکرار ...  بیشتر

باستان شناسی
پدیدارشناسی ازدواج با محارم در دوره‌های ایلام باستان و هخامنشی

بهروز افخمی؛ زینب خسروی

دوره 9، شماره 3 ، مهر 1396، ، صفحه 429-451

https://doi.org/10.22059/jwica.2017.233382.875

چکیده
  یکی از مسائل فرهنگی برخاسته از اندیشة سیاسی در ایلام باستان، ازدواج با محارم (خودوده) بوده است. ازدواج با محارم، به‏ویژه در میان خاندان سلطنتی، رایج بوده است. آنچه اهمیت تبیین این نوع آیین را دوچندان می‏کند، این است که چنین اندیشه‌ای در بازة زمانی بسیار طولانی انجام می‏شده است. پدیداری این آیین براساس شواهد باستان‏شناختی به ...  بیشتر

باستان شناسی
بازنمایی الهة آناهیتا در شواهد باستان‌شناختی

بهروز افخمی؛ صبا فرج زاده؛ سید مهدی حسینی نیا

دوره 8، شماره 2 ، تیر 1395، ، صفحه 225-248

https://doi.org/10.22059/jwica.2016.60316

چکیده
  آب در ایران باستان بسیار ارجمند بوده است. برای پاسداری و محافظت از آب، چند ایزد وجود داشته که آناهیتا محبوب‌ترین آن‌ها به‌شمار می‌آمد. محبوبیت و جایگاه آناهیتا را با بررسی در آثار هنری ایران باستان می‌توان مشاهده کرد. بی‌تردید، وجود و استمرار باورهای اساطیری و مذهبی برآمده از دل فرهنگ و تاریخ ایرانی، مهم‌ترین عامل حضور همیشگی ...  بیشتر

باستان شناسی
جایگاه زن در عصر آهن با تکیه بر مطالعات قوم باستان‌شناسی در میان کوچ‌نشنیان غرب زاگرس مرکزی

علی نوراللهی؛ حسن طلایی؛ بهمن فیروزمندی

دوره 7، شماره 1 ، فروردین 1394، ، صفحه 99-122

https://doi.org/10.22059/jwica.2015.56779

چکیده
  تا‌کنون گورستان‌های متعددی متعلق به عصر آهن در غرب زاگرس مرکزی کاوش شده و در آن‌ها اشیای تدفینی خاص زنان به‌دست آمده است. اما کاوشگران جز توصیف داده‌ها و شکل تدفین به موضوع جایگاه زنان در این دوره نپرداخته‌اند. این موضوع از این امر ناشی بوده که در میان اشیای تدفینی هیچ کتیبه یا نوشته‌ای در ارتباط با این گورها به‌دست نیامده و همچنین ...  بیشتر

باستان شناسی
مطالعة تأثیر زنان در عرصۀ هنر موسیقی دوران میانیِ اسلام بر‌اساس نقوش سفالی

محمد ابراهیم زارعی؛ خدیجه شریف کاظمی

دوره 6، شماره 4 ، دی 1393، ، صفحه 427-444

https://doi.org/10.22059/jwica.2014.56018

چکیده
  هنر موسیقی در ایران سابقه‌ای طولانی دارد. در اوایل دورة اسلامی، هنر موسیقی نکوهش شد. در دورة امویان، موسیقی همچنان با مخالفت برخی از فقیهان و گروهی از عموم مسلمانان روبه‌رو شد. اما در سده‌های بعد، با توجه به استقبال حکومت‌های متعدد و نگرش عالمانة بسیاری از بزرگان و دانشمندان آن دوران، این هنر مورد توجه عموم واقع شد. به‌کار بردن نقش ...  بیشتر

باستان شناسی
در جستجوی ردپای زنان مادی در منابع تاریخی و بقایای باستان شناسی

بهمن فیروزمندی؛ ایرج رضائی

دوره 6، شماره 4 ، دی 1393، ، صفحه 489-503

https://doi.org/10.22059/jwica.2014.56022

چکیده
  دانسته‏های ما دربارة بخش‏های مختلف جامعة ماد، به دلیل کمبود منابع نوشتاری هم‌زمان و شواهد باستان‌شناسی روشن، بسیار ناقص و پراکنده است و به همین دلیل اظهار‌نظر دقیق دربارة مواردی چون وضعیت زنان این دوره، دشوار و گاهی مخاطره‌آمیز است. نتایج این پژوهش که با تکیه بر همان منابع تاریخی کم‌شمار و مدارک باستان‏شناسی کمرنگ و مرتبط ...  بیشتر

باستان شناسی
تحلیل نقش اجتماعی زنان در جوامع سلوکی و اشکانی بر اساس مطالعۀ مهرها و اثرمهرها

کمال الدین نیکنامی؛ رضا قاسمی؛ رضوان رضائی

دوره 6، شماره 3 ، مهر 1393، ، صفحه 377-389

https://doi.org/10.22059/jwica.2014.54517

چکیده
  مطالعۀ نقوش موجود بر مهرها و اثرمهرها می‌تواند زوایای تاریکی از تاریخ اجتماعی دوران سلوکی و اشکانی را پدیدار کند. از سوی دیگر، تحلیل موقعیت‏های فردی و اجتماعی اشخاص یا گروه‏های اجتماعی به منظور درک روابط پیچیدۀ آنان با افراد یا سایر گروه‏ها یا به منظور درک روابط بر هم‏‌کنشی میان آنان جایگاه ویژه‏ای را در مطالعات تاریخی به ...  بیشتر

باستان شناسی
درآمدی بر شناخت زنان ایران در عصر اشکانی

بهمن فیروزمندی؛ مژگان خان مرادی

دوره 6، شماره 2 ، تیر 1393، ، صفحه 249-264

https://doi.org/10.22059/jwica.2014.52939

چکیده
  این پژوهش به مطالعۀ نقش و جایگاه زن در دورة اشکانی می‌پردازد. منابع تاریخی بسیار گذرا به زنان این دوره پرداخته و اطلاعاتی سطحی و گاه بدور از واقعیت ارائه کرده‌اند. این منابع صرفاً چند تن از زنان درباری، محدودیت‌های اجتماعی زنان، برخی ازدواج‌های سیاسی، و موضوع ازدواج با محارم را بر ما هویدا ساخته‌اند. در این نوشتار، برای دستیابی ...  بیشتر