زن در فرهنگ و هنر

چکیده اعتلای جایگاه زنان در جامعه اسلامی، از دغدغه های امام خمینی در سخنرانی هایشان است. ایشان به تاثیرگذاری زنان در نهضت اسلامی و نقش سازنده زنان در پیشرفت کشور اذعان می نمایند. از نظر امام، زنان در پیروزی انقلاب سهمی مساوی و در بعضی موارد بیش از مردان داشتند. ادبیات نمایشی مقاومت، جریانی است که داعیه آن انعکاس واقعه تاریخی جنگ تحمیلی است و یکی از راههای سنجش میزان هماهنگی تولیدات آن با تاریخ، تطابق آثار تولیدشده با آرای امام به عنوان قطب این واقعه است.
روش تحقیق تطبیقی است. جامعه آماری پژوهش کلیه نمایشنامه های چاپ شده مقاومت از 1359 تا 1388 است. نمونه آماری از میان 120 نمایشنامه شامل آثار نویسندگان زن و مرد انتخاب شد. در این پژوهش، مقایسه حضور زن در آثار با تفکر امام خمینی(ره)، ملاک هماهنگی با واقعه جنگ تحمیلی می باشد. بنابراین ابتدا میزان مشارکت زنان نسبت به مردان در عرصه تولید (به عنوان نویسنده) و همچنین در متن نمایشنامه های دفاع مقدس؛ محاسبه و سپس آمار حضور زنان در تطابق با بیانات در مجموعه 22جلد صحیفه امام قرارگرفت. یافته ها نشان داد که زنان از جایگاه تاریخی مورد نظر امام در جریان هنری مذکور برخوردار نبوده اند.

چکیده این مقاله درصدد صورت‏بندی تحلیل روانکاوانه‏ای از سینمای ایران در دهة هشتاد شمسی است. فیلم‏های شاخص این دوره در فضایی تولید شده‏اند که نظرگاه خویش را در بازنمایی زندگی روزمره و اخلاق‏‌زیستی طبقة متوسط‏ شهری برساخته‏اند. ازهمین‏رو، با انتخاب فیلم‏ سینمایی به ‏همین سادگی (به کارگردانی رضا میرکریمی/ 1386)، به‏‌مثابة نمونه‏ای از این صورت‏بندی‏ گفتمانی، به‏ تحلیل گونه‏ای از بازنمایی زیست‌روزمرة طبقة ‏متوسط ‏شهری پرداخته ‏شده است که در این دهه به ‏شکلی از پروبلماتیک ‏فرهنگ ‏ایرانی مبدل ‏گشته‏اند. این فیلم، از درون روایت خویش، اشاراتی دال بر توجه به ابژه‏های ‏غایبی دارد که در گوشه و کنارهای زندگی روزمره رسوخ کرده‌اند و از درونشان دلالت‏هایی شکل گرفته که مسیر امر روزمره را در جهت امر ناخودآگاه سوژه‏ رهنمون ‏کرده‏ است. این‏ مقاله، با تحلیلی ‏روانکاوانه، قصد آن دارد که به تفسیر و تأویلی از ابژه‏های ‏غایبی بپردازد که زیست‏‌روزمرة این سوژه‏ها را (که اغلب نیز زن‌اند)، آن‌گونه ‏که در این فیلم‏ها بازنمایی‏ شده، برساخت می‏کند؛ ابژه‏های ‏غایبی که در برساختن سوژه‏های خط‏خورده و ازهم‏پاشیده نقشی اساسی در زندگی روزمرة امروزین بازی می‏کنند.

چکیده تحول خانواده در جهان معاصر از مباحث کانونی جامعه‏شناسی خانواده طی دهه‏های اخیر است. تأثیر مدرنیته، به‏خصوص از بُعد فرهنگی آن، بر تحولات خانواده در غرب، که به شکل‏گیری و تکوین خانوادة مدرن و پست‏مدرن منجر گردیده است، موضوع تتبعات نظری و پژوهش‏های تجربی فراوانی بوده است. این مقاله در پی آن است که این موضوع را در جامعة ایران از منظر کنشگران اجتماعی، به‏ویژه از دیدگاه جنسیتی، بررسی و مهم‏ترین عوامل مؤثر بر این تحولات را شناسایی کرده و پیامدهای تأثیرات ناشی از آن را تحلیل نماید. این پژوهش به روش کیفی با نمونه‏های گزینشی و محدود در سطح شهر تهران انجام شده و جمع‏آوری داده‏ها با مصاحبه‏های عمیق صورت گرفته است. تحلیل یافته‏ها نشان می‏دهد، به لحاظ جنسیتی، تفاوت‏های درخور ملاحظه‏ای بین زنان و مردان در تعریف ویژگی‏های خانوادة سنتی و مدرن، روایت آنان از دگرگونی ساختار و روابط خانوادگی در جریان تحول خانواده، نحوة مواجهه و میزان پذیرش این تغییرات، و شکل‏گیری گفتمان‏های مختلف در این زمینه وجود دارد.

چکیده جهان بینی و اندیش ههای اعتقادی جوامع در شک لگیری صورت های هنری تأثیر بسزایی دارند . باور به تقدسِ مظاهر
باروری از جمله باورهایی است که در اندیشة ایرانیان از دیرباز قابل مشاهده بوده و پس از اسلام نیز، در پیوند با حکمت
اسلامی، از تداومی تاریخی برخوردار گشته است. انگاره های مؤنث، ب هعنوان نمادهای باروری، از دیرباز به صورت های
گوناگون در اساطیرِ بسیاری از تمد نها شکل گرفته و مورد ستایش قرار گرفت ه اند . این اندیشه در طول زمان و در
هنرهای مختلف ایرانی، در تحول و تطوری تاریخی، ب ه صورت های متفاوت نمود یافته است . پژوهش حاضر، به روش
توصیفی تحلیلی، به بررسی روند شک لگیری این معنای واحد در صور گوناگون پرداخته است. بررسی این روند نشانگر
آن است که جلوه های اساطیریِ باروری، که در صورت های مختلفی همچون آناهیتا و درخت زندگی نمود یافته، پس از
اسلام و به ویژه در هنر و معماری عصر صفویه نیز، بر اساس پیوندهایی مفهومی و برقراری ترادفی معنایی با اندیشه و
حکمت ایرانی اسلامی، در هنرهای گوناگون، در صور تهای نمادین متنوعی بروز یافته است . این مظاهر باروری در
صورت هایی همچون آناهیتا، درخت زندگی، آب، و گنبد جانشین شده و انگار ههای مذکر طرفین با نمادهایی همچون
شیر، مردان نگهبان، بزِ نر یا طاووس، سرو، و منار جایگزین گشته اند. درواقع، در بعد همنشینی، ساختاری از س ه تایی
مقدس شکل گرفته که در یک روند جانشینی ب ه صورت های گوناگونی بروز یافته است؛ به گونه ای که در همة این
صورت ها، ضمن تنوع و افزودن بر زیبایی، معنایی واحد را م یتوان جست وجو نمود.

چکیده شاعران معاصر از تأثیر شگرف رنگ بر جسم و روح انسان سود جسته و برای بیان احساسات و عواطف درونی یا
تشریح اوضاع اجتماعی و سیاسی زمانة خود از آن بهره گرفته اند. فدوی طوقان، شاعر متعهد و تأثیرگذارِ عرصة
مقاومت فلسطین، نیز به کمک عنصرِ رنگ جلوه های مختلفی از دردمندی، دلتنگی، آرزومندی، و آرما نخواهی را
در آثار خود به نمایش گذارده است. احساس زنانه و روح لطیف شاعر از ی ک سو و موقعیت سیاسی و اجتماعی
حاکم بر سرزمین فلسطین از سوی دیگر، او را به سمت نمادگرایی و رنگ پردازی سوق می دهد. در این پژوهش، به
روشی تحلیلی توصیفی، پربسامدترین مفاهیم نمادین رنگ از دیوان فدوی استخراج شده است . از یافت ه های
پژوهش برمی آید که رنگ سیاه، سبز، و قرمز از پرتکرارترین رنگ ها به شمار می آیند. شاعر رنگ سبز را در معنی
شادی، امید، نشاط، حرکت، و زیبایی یا سرزمین فلسطین و طبیعت این مرز و بوم به کار گرفته است. رنگ سیاه
نیز بر مفاهیمی چون غم، اندوه، نومیدی، ظلم، خفقان، و حضور صهیونیست ها دلالت دارد. رنگ قرمزْ سرخی خون
شهید، خروش همگانی، و عزم ملی را در اذهان متبادر م یسازد.

چکیده هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تفاوت‌های جنسی در رشد زبان و مهارت‌های آن در میان دانش‌آموزان پایة اول ابتدایی شهرستان مریوان است.بدین منظور، 260 نفر (140 نفر پسر و 120 نفر دختر) از دانش‌آموزان پایة اول ابتدایی، که در سال تحصیلی 1389ـ1390 مشغول به تحصیل بودند، به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار تحقیق، آزمون رشد زبان TOLD-P-3 برای سنجش رشد زبان و مهارت‌های آن بود که شامل شش خرده‌مقیاس اصلی و سه خرده‌مقیاس فرعی است. داده‌ها با استفاده از آزمون t گروه‌های مستقل تحلیل شدند.یافته‌ها نشان داد بین مهارت‌های گوش‌کردن، صحبت‌کردن، معناشناسی، و نحو تفاوت معناداری در دختران و پسران وجود دارد. اما بین مهارت سازماندهی گفتار در دختران و پسران تفاوت معناداری وجود ندارد. به این معنی که دختران در مهارت‌های گوش‌کردن، صحبت‌کردن، معناشناسی، و نحو رشد بیشتری دارند، اما در مهارت سازماندهی‌کردن، دختران و پسران تقریباً همانند یکدیگر عمل می‌کنند و تفاوتی بین آن‌ها وجود ندارد ) 01_/0(P≤.

چکیده قصه ها منابع مهمی هستند که در بسیاری از فرهنگ ها به وسیلة زنان نقل می شوند و در آ نها از وضع یت زنان
طبقة فرادست و فرودست جامعه سخن می رود؛ بنابراین، بررسی آن ها می تواند نقش مهم ی در شناخت زو ایای
مختلف زندگی زنان داشته باشد. هدف از این نوشتار، بررسی وضعیت زن در فرهنگ بختیاری بر اساس سی قص ة
مکتوب است. فرهنگ بختیاری، فرهنگی مردسالار است که به رغم نگرش مثبت به زنان، آنان را فرودست تر از
مردان می داند. در این فرهنگ، زنان در عرص ههای اقتصادی و سیاسی حضوری کم رنگ دارند و نگاهی مردسالار بر
این زمینه ها حاکم است؛ البته زنان در برابر این فرهنگ مردسالار سکوت نکرده ، بلکه بسیاری از کلیشه های
جنسیتی موجود را، به خصوص در زمینه های اجتماعی، نپذیرفته و مردان را مجبور کرد هاند نظرشان را تغییر دهند.
از جمله دغدغه های زن در این قصه ها، ازدواج و مبارزه با اندیش ههای مردسالارانه است . از زنان انتظار م ی رود
مطابق خواسته های مردان ازدواج کنند؛ اما آن ها، در بسیاری از موارد، این نگرش ها را رد کرده و طبق معیاره ای
خود ازدواج نمود هاند. حضور زنان در قصه ها، هم از جهت کیفی و هم از نظر کمی، بررسی شده است. فعالیت های
سیاسی و اقتصادی زن، اندیشه های مردسالارانه، مبارزه با اند یشه های مردسالارانه، ازدواج، و صفت های زن
شخصیت های اصلی و فرعی از موضو عهای مورد بررسی در این مقاله اند.

چکیده فرم یا صورت به این دلیل که شیوة بیان درمجموع به اثر ادبی ساختار و شکل می بخشد و در صورت، تجلی
می یابد عاملی مهم در ماندگاری اثر است. در این مقاله، با تکیه بر نگرش سیستمی، به تبیین و بررسی عوامل و
عناصر مؤثر در انسجام و یک پارچگی و فرم و شکل تمثیلات و مناظرات دیوان پروین اعتصامی پرداخته شده و این
نتایج حاصل آمده است:
1. در مناظرات پروین اعتصامی، به دلیل اینکه اجزای شعر در یک بافت گف توگویی محکم در هم تنی ده
شده است، تداوم و انسجام متن به وضوح دیده می شود.
2. بیان روایی پروین در تمثیلات و مناظراتش سبب شده که نسبت متقابل هر جزء یا دیگر اجزا به خوبی
رعایت شود و ساختاری منسجم و هیئتی متشکل به وجود آید.
3. پروین با استفادة هوشمندانه از موسیقی مناسب با محتوای این بخش از اشعارش، تداوم متن و ارتباط
متقابل میان اجزای شعر را مستحک متر نموده است.
4. پروین اعتصامی به مدد بهره گیری از شکل ذهنی کامل و سازما نیافته اش و با سازمانده ی به عناصر
زبانی (آواها، واژگان، و صورت های نحوی) در شعرش توانسته است ساختاری قوی و شکلی ماندگار در
ذهن مخاطب به وجود آورد.