بازنمایی و برساخت سوژۀ زن سرپرست خانوار در سینمای ایران (نشانه‌شناسی فیلم‌های روسری آبی، کافه‌ترانزیت و دهلیز)

نسرین محمدپور؛ مسعود تقی آبادی؛ وحید شالچی

دوره 14، شماره 2 ، تیر 1401، ، صفحه 241-265

چکیده
  این پژوهش درصدد بررسی برساخت سوژۀ زن سرپرست خانوار در سینمای بعد انقلاب است تا با استفاده از تفسیر فوکو و آلتوسر از سوژگی، بدین ­سؤال پاسخ دهد که سوژۀ زن سرپرست خانوار در این آثار سینمایی به چه صورتی برساخت و بازنمایی شده است؟ پژوهش با روش نشانه‌شناسی و بهره‌گیری از الگوی فیسک و بارت و تلفیق آن با رویکرد سلبی و کاودری صورت گرفته ...  بیشتر

بازنمایی زنانگی در نقاشی‌‌های زنان کُرد (تحلیل نشانه‌‌شناختی نقاشی‌‌های نگین وکیلی و اکرم کریمی)

کویستان شهابی؛ جمال محمدی

دوره 14، شماره 2 ، تیر 1401، ، صفحه 267-290

چکیده
  هدف این نوشتار تحلیل نشانه‌شناختیِ بازنماییِ زنانگی در نقاشی‌های زنان کُرد است. میدان مطالعه، نقاشانِ زن در شهر سنندج در دو دهۀ اخیر است که دو تن از و پرکارترینِ آن‌ها، به شیوۀ نمونه‌گیری هدفمند، انتخاب شده‌اند. تحلیل تابلوهای نگین وکیلی و اکرم کریمی، بر اساس مدل نشانه‌شناسیِ اجتماعی کرس و لیون، در سطوح سه‌گانۀ معانی بازنمودی ...  بیشتر

خوانش جنسیتی از چهارمین و پنجمین دوره پوسترهای تبلیغاتی انتخابات شورای شهر در سه شهر تهران، شیراز و اهواز

پیام اکرمی‌پور؛ نفیسه شریفی

دوره 13، شماره 3 ، مهر 1400، ، صفحه 467-490

چکیده
  خوانش جنسیتی از چهارمین و پنجمین دوره پوسترهای تبلیغاتی انتخابات شورای شهر در سه شهر تهران، شیراز و اهوازچکیدهاین مقاله مطالعه ‏ای کیفی و میان‏ رشته ‏ای بر جنبه‏ های جنسیتی هشت  پوستر‏ تبلیغاتی کاندیداهای زن و مرد چهارمین و پنجمین دوره انتخابات شورای شهر در تهران، شیراز و اهواز است. هشت  پوستر مورد نظر با بهره‏ گیری ...  بیشتر

تصویر زن در سینما (تحلیلی بر ده فیلم دهة 1380 سینمای ایران)

جلیل کریمی؛ سیاوش قلی پور؛ مریم هوری

دوره 13، شماره 2 ، تیر 1400، ، صفحه 231-250

چکیده
  با نزدیک‏تر شدن رویکردها و ایده‏ های علمی و هنری به همدیگر و مطرح‌شدن نسبت بین جامعه و هنر، تصویر ارائه‏شده از گروه‏های مختلف، به‌ویژه گروه‏های فرودست جامعه، از جمله زنان، در رسانه‏ها به موضوعی جدی برای پژوهش بدل شد. مقالة حاضر می‏کوشد با اتکای به ایده‏های نظریة فمینیسم و رویکرد گفتمان‏کاوی، نحوة بازنمایی این تصویر ...  بیشتر

بازنمایی شخصیت زن در کتاب‌های خاطره‌نگاری دفاع ‌مقدس (مطالعة موردی کتاب‌های ساجی، صباح، زیباترین روزهای زندگی و چراغ‌های روشن شهر)

مریم سادات میری؛ محمدصادق نصرالهی

دوره 13، شماره 2 ، تیر 1400، ، صفحه 251-271

چکیده
  کتاب‌های خاطره‌نگاری دفاع ‌مقدس یکی از سندهای ماندگار در تاریخ ایران اسلامی است. روز 31 شهریور 1359 رژیم بعث عراق به ایران حملة نظامی کرد و جنگ تحمیلی آغاز شد. حضور زنان دوشادوش مردان از ابتدای جنگ و فعالیت آن‌ها در قالب گروه‌های امدادی و پشتیبانی مسئولیتی بود که برعهده ‌گرفته و تا پایان جنگ این وظیفه خطیر را انجام دادند. زنان رزمنده ...  بیشتر

تحلیل بازنمایی فرهنگ جنسیتی در رمان‌های نویسندگان زن ایران طی سه دهه

غزل کریمی سنگدهی؛ رضا ستاری؛ سید قاسم حسنی

دوره 13، شماره 2 ، تیر 1400، ، صفحه 291-318

چکیده
  در میان همة ژانرهای ادبی، رمان بیشترین ارتباط را با جامعه و زندگی واقعی دارد. همچنین نویسندگان زن، برای نوشتن از جنبه‌های گوناگون زندگی و جنسیت خویش، از آغاز گونة ادبی رمان را برگزیده‌اند. این مقاله با روش تحلیل محتوایی به بررسی مسائل مربوط به زنان در رمان‌های نویسندگان زن سه دهة 1370، 1380 و 1390 ایران می‌پردازد و تأثیر تحولات اجتماعی ...  بیشتر

تحلیل بازنمایی زن شاغل در فیلم‌های سینمای ایران پس از انقلاب

اعظم راودراد؛ زهرا مجدی زاده

دوره 13، شماره 1 ، فروردین 1400، ، صفحه 1-34

چکیده
  نحوة بازنمایی زنان شاغل در رسانه‏ها‏ از عوامل فرهنگی اجتماعی تأثیرگذار بر رد یا تأیید کلیشه‏های جنسیتی سنتی مربوط به زنان و اشتغال آن‏ها به شمار می‏رود و می‏تواند در تغییر باورهای فرهنگی مربوط به اشتغال زنان مؤثر واقع شود. هدف این مقاله، مطالعة بازنمایی زنان شاغل در سینمای ایران پس از انقلاب است. در بخش نظری تحقیق، از نظریة ...  بیشتر

برساخت تصویر «زن» در نشریات تخصصی هنری در دورۀ اصلاحات (1376 تا 1384)

سیده راضیه یاسینی

دوره 13، شماره 1 ، فروردین 1400، ، صفحه 35-63

چکیده
  رسانه‏های مکتوب، از جمله نشریات تخصصی هنری یا هنری‌ـ ادبی، می‏توانند از واقعیت‏های اجتماعی تصویری برساخته را عرضه کنند که در فهم مخاطبان آن‌ها از جامعه بسیار تأثیرگذار است، پژوهش در این مقاله با پرسش از اینکه؛ چه برساختی از زنان در نشریات تخصصی هنری یا هنری‌ـ ادبی در دورۀ اصلاحات (1376ـ1384) صورت گرفته است، بر آن است تا رویکرد هر‌یک ...  بیشتر

بازنمایی زن در ضرب المثل‌های گیلکی

جواد نظری مقدم

دوره 12، شماره 4 ، دی 1399، ، صفحه 623-645

چکیده
  ضرب‌المثل‌ها به‌منزلة یکی از عناصر مهم ادبیات شفاهی می‌توانند بازتابی از باورها و نگرش‌های حاکم بر جامعه باشند. یکی از موضوعات مهم تحقیقات حوزة اجتماعی بررسی چگونگی بازنمایی زن در فرهنگ و ادبیات شفاهی است. در این مطالعه، تلاش می‌شود با بررسی مثل‌های گیلکی به تصویری نسبتاً روشن از چگونگی جایگاه زن در جامعة گیلان دست یابیم. این ...  بیشتر

چگونگی بازنمایی جایگاه زنان در موسیقی سنتی ایران در دهه 1360

اسفندیار غفاری نسب؛ فاطمه رفاهت

دوره 11، شماره 3 ، مهر 1398، ، صفحه 325-344

چکیده
  آثار هنری در هر جامعه مجموعه اطلاعاتی از وضعیت اجتماعی به‌دست می‌دهد که می‌توان با رمزگشایی و درک آن به ویژگی‌های جامعة معاصر دست یافت. آثار موسیقی نیز به‌منزلة نوعی هنر و رکن مهمی از نظام فرهنگی، از طریق ارائه و نمایش مفهوم زن، نقش درخور توجهی در بازتاب مناسبات جنسیتی جوامع دارد. موسیقی سنتی ایران به‌منزلة هنری که در فضای فرهنگی‌ـ ...  بیشتر

ارتباطات
بازنمایی جنگ از دیدگاه همسران جانبازان شهید در ادبیات داستانی دفاع مقدس؛ مطالعۀ مجموعۀ داستانی اینک شوکران

میثم فرخی؛ مرجان صادقی

دوره 11، شماره 2 ، تیر 1398، ، صفحه 151-177

چکیده
  زنان جانبازان دفاع مقدس علاوه بر مصائبی که دیده‏اند، به دلیل تجربة مستقیم و غیرمستقیم که از دوران دفاع مقدس به دوش می‏کشند، به‏مثابة راویانی غیررسمی، می‏توانند تاریخ مقاومت، ایثار و مجاهدت رزمندگان را در جبهه‏های جنگ بازگو کنند. بنابراین، این پژوهش به دنبال بررسی بازنمایی جنگ از دیدگاه همسران جانبازان شهید در ادبیات داستانی ...  بیشتر

ارتباطات
بازنمایی جنسیت در انیمیشن‏ های ایرانی (مطالعۀ موردی انیمیشن‏ های مهارت‏ های زندگی برای کودکان و بچه‏ های ساختمان گل‌ها)

سمانه فروغی؛ یاسر فروغی

دوره 11، شماره 1 ، فروردین 1398، ، صفحه 25-46

چکیده
  آنچه در مطالعات فرهنگی و رسانه‏ای اهمیت زیادی دارد شیوة بازنمایی نقش‏ها، خرده‏فرهنگ‏ها، گروه‏ها، اقوام، جنسیت و غیره است. حال هنگامی‌که پای مخاطب کودک به میان می‏آید، اهمیت این آموزش‏ها دوچندان می‏شود، زیرا کودکان با تماشای ژانر محبوبشان‌ـ انیمیشن‌ـ آموزش‏های مقدمانی در رابطه با نقش‏ها، کلیشه‏ها و هویت جنسیتی ...  بیشتر

جامعه شناسی
بازنمایی زنانگی در سریال‏ های شبکۀ محلی ایلام

حسن پیری؛ یارمحمد قاسمی؛ صدیقه پیری

دوره 9، شماره 2 ، تیر 1396، ، صفحه 209-229

چکیده
  زنانگی، به‌مانند مردانگی، پدیده‏ای فرهنگی و تاریخی است که در جوامع مختلف به طرق گوناگون برساخت و معنا می‏شود. در پژوهش حاضر، «زنانگی» در سه مجموعه از سریال‏های شبکۀ محلی مرکز ایلام بررسی و تحلیل شده است. هدف اصلی تحقیق این است که مشخص شود سریال‏های شبکۀ محلی استان چه تصویری از زنانگی را نشان می‏دهند. برای این منظور، تلفیقی ...  بیشتر

هنر
نحوۀ بازنمایی زن در زیست‏ جهان مدرن در فیلم‌های اصغر فرهادی (مطالعۀ موردی: چهارشنبه‌سوری، دربارۀ الی و جدایی نادر از سیمین)

سهیلا صادقی فسائی؛ شیوا پروائی

دوره 8، شماره 2 ، تیر 1395، ، صفحه 147-170

چکیده
  فیلم‌های سینمایی، به‌طور ضمنی یا آشکار، تصویری از واقعیت‏های اجتماعی را بازنمایی می‏کنند؛ درواقع، بخشی از فرهنگ جنسیتی در رسانه‌ها بازتولید می‌شود.اصغر فرهادی از کارگردان‏هایی است که در فیلم‏هایش به مسائل و موضوعات خانوادگی و اجتماعی می‌پردازد. سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که در فیلم‌های سینمایی اصغر فرهادی، «زنان» ...  بیشتر

جامعه شناسی
بازنمایی روابط درونی خانواده درپنج فیلم سینمای دهۀ 1380 ایران

احسان آقابابایی؛ مهوش خادم الفقرایی

دوره 8، شماره 2 ، تیر 1395، ، صفحه 171-192

چکیده
  روابط اعضای خانوادة ایرانی، متناسب با شرایط جدید، در سال‌های کنونی تغییر کرده و در حال شکل‌پذیری به گونه‌ای جدید است. سینمای ایران با خلق کلیشه‌هایی از روابط، شخصیت‌ها و موقعیت‌ها، نقش مهمی در برساخت ذهنی انسان ایرانی به روابط خانوادگی دارد. در همین زمینه، این مقاله به دنبال توصیف بازنمایی روابط عمودی و افقی اعضای خانواده در فیلم‌ها، ...  بیشتر

باستان شناسی
بازنمایی الهة آناهیتا در شواهد باستان‌شناختی

بهروز افخمی؛ صبا فرج زاده؛ سید مهدی حسینی نیا

دوره 8، شماره 2 ، تیر 1395، ، صفحه 225-248

چکیده
  آب در ایران باستان بسیار ارجمند بوده است. برای پاسداری و محافظت از آب، چند ایزد وجود داشته که آناهیتا محبوب‌ترین آن‌ها به‌شمار می‌آمد. محبوبیت و جایگاه آناهیتا را با بررسی در آثار هنری ایران باستان می‌توان مشاهده کرد. بی‌تردید، وجود و استمرار باورهای اساطیری و مذهبی برآمده از دل فرهنگ و تاریخ ایرانی، مهم‌ترین عامل حضور همیشگی ...  بیشتر

فرهنگی
شیوۀ بازنمایی زنان در تبلیغات تلویزیونی ایران و امریکا

اعظم راودراد؛ فروغ محمدی

دوره 8، شماره 1 ، فروردین 1395، ، صفحه 83-99

چکیده
  رسانه‏ها نه‌تنها بازتاب‌دهندۀ واقعیت‌ها بلکه شکل‏دهندۀ آن‌اند و بر درک و شناخت ما از جهان پیرامون اثر می‏گذارند. به‏رغم آنکه زنان در دهه‏های اخیر در کنار نقش‏های سنتی خود به فعالیت در عرصه‏های اجتماعی، که در گذشته مختص مردان تلقی می‏شد، روی آورده‏ و جایگاه خود را در بسیاری از آن‌ها تثبیت کرده‏اند، به‏نظر می‏رسد ...  بیشتر

هنر
تحلیل روایی و نشانه‌شناختی تصویر زن مطلقه در سینمای ایران

مریم رفعت جاه؛ نیلوفر هومن

دوره 7، شماره 4 ، دی 1394، ، صفحه 421-436

چکیده
  این مطالعه تلاشی است برای واکاوی سوژۀ زن مطلقه در محتوای روایی و تصویری سینمای ایران. بدین منظور، با به‌کارگیری رویکرد برساخت‌گرا در نظریۀ بازنمایی استوارت هال، به‌منزلۀ چارچوب نظری، و با استفاده از روش تحلیل ساختار روایت بارت و تحلیل نشانه‌شناختی فیسک در سه سطح رمزگان واقعیت، بازنمایی و ایدئولوژی، فیلم‌های استراحت مطلق و ناهید ...  بیشتر

جامعه شناسی
بازنمایی جنسیت در پوستر فیلم‏ های پرفروش‏ پنجاه سال اخیر سینمای ایران

احسان آقابابایی؛ داود زهرانی

دوره 7، شماره 3 ، مهر 1394، ، صفحه 295-312

چکیده
  امروزه، در گفتمان سینمایی، پوستر فیلم بخش مهمی از نمایش فیلم محسوب می‏شود. این پوسترها از گفتمان اجتماعی و سیاسی دوران ساخت فیلم متأثرند و هدف مقالۀ حاضر توصیف بازنمایی جنسیت در پوستر فیلم‏های پرفروش‏ تاریخ پنجاه سال اخیر سینمای ایران و تفسیر روند تغییرات محتوایی در ارتباط با شرایط گفتمانی دوران نمایش فیلم‏ها و پوسترهاست. ...  بیشتر

ارتباطات
تحلیل نشانه‏ شناختی هویت جنسیتی در تلویزیون

ثریا احمدی؛ سید وحید عقیلی؛ سید محمد مهدیزاده

دوره 7، شماره 1 ، فروردین 1394، ، صفحه 1-16

چکیده
  بازنمایی‏ زنان در رسانه‏ها بیان‏کنندة تصورات عمومی دربارة هویت و تفاوت‏های جنسیتی بوده و مدام در کار خلق یا تأیید یا تغییر این تصورات است. رسانه‏ها تلاش می‏کنند آنچه را می‏خواهند بازنمایی کنند، نه آنچه واقعیت دارد. مفهوم هویت جنسیتی، که در دنیای امروز به واسطة مدرنیته دگرگون شده، از موضوعاتی است که در دنیای واقع و در قاب ...  بیشتر

تقابل سنت و مدرنیته؛ کشمکشی گفتمانی در الگوهای بازنمایی (تحلیلی بر شیوه های بازنمایی روابط دختر و پسر در سریال های ایرانی)

سهیلا صادقی فسایی؛ محمدحسین شریفی ساعی

دوره 6، شماره 1 ، اردیبهشت 1393، ، صفحه 95-118

چکیده
  امروزه همه ما در جامعه‌ رسانه‌ای غوطه‌وریم. در این میان، تلویزیون یکی از مهمترین ابزارهای جامعه­پذیری در جوامع مدرن است و سریال­های تلویزیونی یکی از بهترین ابزارهای انتقال ارزش­ها در زندگی اجتماعی. هدف از این پژوهش، تحلیل نشانه­شناختی شیوه­های بازنمایی روابط دختر و پسر در سریال­های تلویزیونی بوده است. بدین منظور با استفاده ...  بیشتر

نشانه شناختی تصویر زن در سینمای ابراهیم حاتمی کیا

سیدمحمد مهدیزاده؛ معصومه اسمعیلی

دوره 4، شماره 2 ، فروردین 1391، ، صفحه 85-105

چکیده
  پژوهش حاضر با هدف نشانه شناختی تصویر زن در سینمای ابراهیم حاتمی کیا انجام شده است. فیلم های مورد بررسی چهار فیلم دیده بان، بوی پیراهن یوسف، روبان قرمز و دعوت، از شانزده فیلمی است که این فیلم ساز از 1365 تاکنون در چهار دور? جنگ، سازندگی، اصلاحات و اصولگرایی ساخته است. داده ها با استفاده از روش نشانه شناسی به صورت کیفی به دست آمده‌اند. نتایج ...  بیشتر

بازنمایی جنسیتی سریال های تلویزیونی(مرگ تدریجی یک رویا – ترانه ی مادری)

محمد رضایی؛ سمیه افشار

دوره 2، شماره 4 ، تیر 1389

چکیده
  تلاش اصلی این مقاله، بررسی نحوه ی بازنمایی نقش های جنسیتی و چگونگی بهره گیری از رمزگان های اجتماعی و فنی در نمایش زن و مرد در قالب نقش های خانوادگی و اجتماعی است. برای نیل به این مقصود، از میان سریال های پربیننده ی سال 1387، دو سریال «ترانه ی مادری» و «مرگ تدریجی یک رویا» را با استفاده از روش نشانه شناسی مورد بررسی قرار دادیم. نتایج به دست ...  بیشتر

نظریه های فرهنگی فمینیسم و دلالت های آن بر جامعه ی ایران

زهرا پیشگاهی فرد؛ امیر قدسی

دوره 2، شماره 3 ، تیر 1389

چکیده
  فمینیست ها بر این باورند که تاکنون جهان را «مردان» تعریف کرده اند و «زنان»، در این تعریف مردانه نادیده انگاشته شده اند، از این رو، هسته های اصلی تمامی نظریه های فمینیستی، برابری زن و مرد در همه ی زمینه های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی است. سال ها طول کشید تا نظریه های فمینیستی وارد عرصه ی جامعه شناسی شود و امروزه این نظریه ها در حوزه های ...  بیشتر