ادبیات
بررسی تطبیقی زنانگی مطلوب در ادبیات عامیانه ایران و اروپا - مطالعه‌ی موردی گذر تکامل زناشویی در دو افسانه‌ی «شاه‌مار» و «زشت و زیبا»

علی اصغر کلانتر؛ لاله ملا

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 خرداد 1401

چکیده
  افسانه‌های محلی و داستان‌های پریان با استفاده از نماد‌ها و کهن‌الگوها، سبب و توضیح دهنده‌ی کنش و واکنش‌های فردی و گروهی در یک جامعه هستند. این مقاله به روش توصیفی و تحلیل روایت و با رویکرد تطبیقی به دو افسانه‌ی مشابه «زشت و زیبا» از فرهنگ اروپایی و «شاه‌مار» از فرهنگ ایرانی می‌پردازد. سوال پژوهش آن است که در دو روایت ...  بیشتر

بررسی آثار و دسته بندی زنان معمار به لحاظ پیروی از معماری رایج عصر پهلوی

ساناز خانبانزاده

دوره 13، شماره 3 ، مهر 1400، ، صفحه 437-466

چکیده
  حضور زنان در معماری دوره پهلوی، اتفاق مهمی است که پژوهشگران چندان به آن نپرداختند، بنابراین زنان معمار و آثارشان ناشناخته مانده است و ضرورت می یابد که این نوع پژوهش ها توسعه یابد. هدف از این پژوهش این است که مشخص شود زنان معمار که آثارشان در مجله هنر و معماری منتشر شده است، در طراحی آثارشان پیرو کدام یک از معماری رایج زمان خود بودند؟ ...  بیشتر

خوانش جنسیتی از چهارمین و پنجمین دوره پوسترهای تبلیغاتی انتخابات شورای شهر در سه شهر تهران، شیراز و اهواز

پیام اکرمی‌پور؛ نفیسه شریفی

دوره 13، شماره 3 ، مهر 1400، ، صفحه 467-490

چکیده
  خوانش جنسیتی از چهارمین و پنجمین دوره پوسترهای تبلیغاتی انتخابات شورای شهر در سه شهر تهران، شیراز و اهوازچکیدهاین مقاله مطالعه ‏ای کیفی و میان‏ رشته ‏ای بر جنبه‏ های جنسیتی هشت  پوستر‏ تبلیغاتی کاندیداهای زن و مرد چهارمین و پنجمین دوره انتخابات شورای شهر در تهران، شیراز و اهواز است. هشت  پوستر مورد نظر با بهره‏ گیری ...  بیشتر

بازنمایی زن در ضرب المثل‌های گیلکی

جواد نظری مقدم

دوره 12، شماره 4 ، دی 1399، ، صفحه 623-645

چکیده
  ضرب‌المثل‌ها به‌منزلة یکی از عناصر مهم ادبیات شفاهی می‌توانند بازتابی از باورها و نگرش‌های حاکم بر جامعه باشند. یکی از موضوعات مهم تحقیقات حوزة اجتماعی بررسی چگونگی بازنمایی زن در فرهنگ و ادبیات شفاهی است. در این مطالعه، تلاش می‌شود با بررسی مثل‌های گیلکی به تصویری نسبتاً روشن از چگونگی جایگاه زن در جامعة گیلان دست یابیم. این ...  بیشتر

بررسی نقش زنان معمار در معماری معاصر ایران (1320 تا 1357 خورشیدی)

ساناز خانبانزاده؛ مریم ارمغان؛ جمال الدین سهیلی

دوره 12، شماره 1 ، فروردین 1399، ، صفحه 19-49

چکیده
  فعالیت حرفه‌ای زنان در ایران قبل از قاجار چندان مرسوم نبوده است، ولی از نیمه‌های دورة قاجار فرصت برای حضور زنان در جامعه فراهم شد. با توجه به اینکه حضور زنان معمار در معماری معاصر ایران اغلب نادیده مانده، هدفِ این پژوهش معرفی زنان معمار در دورة پهلوی و بررسی اثرگذاری آن‌ها در حوزه‌های معماری است. پرسش اصلی پژوهش این است که عملکرد ...  بیشتر

ارتباطات
بازنمایی جنسیت در انیمیشن‏ های ایرانی (مطالعۀ موردی انیمیشن‏ های مهارت‏ های زندگی برای کودکان و بچه‏ های ساختمان گل‌ها)

سمانه فروغی؛ یاسر فروغی

دوره 11، شماره 1 ، فروردین 1398، ، صفحه 25-46

چکیده
  آنچه در مطالعات فرهنگی و رسانه‏ای اهمیت زیادی دارد شیوة بازنمایی نقش‏ها، خرده‏فرهنگ‏ها، گروه‏ها، اقوام، جنسیت و غیره است. حال هنگامی‌که پای مخاطب کودک به میان می‏آید، اهمیت این آموزش‏ها دوچندان می‏شود، زیرا کودکان با تماشای ژانر محبوبشان‌ـ انیمیشن‌ـ آموزش‏های مقدمانی در رابطه با نقش‏ها، کلیشه‏ها و هویت جنسیتی ...  بیشتر

هنر
بازنمایی جنسیت در آثار نقاشان خودآموخته از منظر نشانه شناسی اجتماعی تصویر

آرزو تقی پور؛ فریبا یاوری؛ محسن مراثی

دوره 11، شماره 1 ، فروردین 1398، ، صفحه 65-88

چکیده
  هدف این مقاله مطالعة نحوة بازنمایی جنسیت در آثار نقاشان خودآموخته براساس الگوی نشانه‏شناسی اجتماعی تصویر است. خودآموختگان هنرمندانی تعلیم‌ندیده، فاقد آموزش رسمی و آکادمیک‌اند که به‏صورت خودجوش شروع به تولید آثار هنری می‏کنند. تجزیه‏وتحلیل این آثار با استفاده از دستور زبان بصری کرس و ون لیون در خوانش نشانه‏شناسی اجتماعی ...  بیشتر

جامعه شناسی
بازنمایی مردانگی و زنانگی در تلویزیون ایران مطالعۀ برنامه‌های ویژۀ خردسالان در شبکۀ دوم سیما

مرضیه قویدل دارستانی؛ محمدمهدی رحمتی؛ حسن چاوشیان

دوره 11، شماره 1 ، فروردین 1398، ، صفحه 89-108

چکیده
  کودکان یکی از مخاطبان مهم رسانه هستند. پژوهش حاضر با استفاده از نظریة فمنیستی تاچمن و کانل و روش تحلیل ‏محتوای کمی به بررسی برنامه‏های خردسال شبکة دوم سیمای ایران پرداخته است. هدف این تحقیق مطالعة چگونگی بازنمایی زنانگی و مردانگی شخصیت‏های برنامه‏های خردسال این شبکه است. به ‏این منظور، 23 قسمت از برنامه‏های خردسال این شبکه ...  بیشتر

جامعه شناسی
بازنمایی زن در سریال شهرزاد از منظر زبان‏ شناسی اجتماعی

مجید بیچرانلو؛ منصور شعبانی؛ بهزاد برکت

دوره 9، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 469-489

چکیده
  یکی از راه‏های مطالعۀ تغییرات زبانی جامعه، مطالعۀ محصولات فرهنگی جامعه از قبیل داستان‏ها، رمان‏ها، تولیدات موسیقیایی، فیلم‏ها و سریال‏هاست. از مقولات مورد توجه رسانه‏ها، که در بازنمایی‏ها جایگاه مهمی را به خود اختصاص داده است، مقولۀ جنسیت و به‏طور ویژه بازنمایی جنسیتی زنان است. بازنمایی زن در فرهنگ‏های مختلف متفاوت ...  بیشتر

فرهنگی
تغییرات نقش زنان در تبلیغات تلویزیون ایران با تکیه بر نشانه ‏شناسی آگهی‏ های بازرگانی آقای فرش4 و نحوۀ شرکت در قرعه ‏کشی هوم ‏کر

مهران سهراب زاده؛ طاهره یوسفی فر؛ رضا عباسی

دوره 8، شماره 1 ، فروردین 1395، ، صفحه 23-44

چکیده
  زندگی امروز، در جوامع مدرن، مشحون از پیام‏های تبلیغاتی است. این پیام‏ها در قالب‏های متنوع و متعدد، از زندگی روزمره تا زندگی کاری افراد را تحت‏تأثیر قرار می‏دهد. یکی از موضوعات چالش‌برانگیز در بحث تبلیغات، مسئلۀ بازنمایی زن در آگهی‏ها و تبلیغات تجاری است. بخش بزرگی از بازنمایی‏ها در آگهی‏ها، زنان را در قالب نقش‏های ...  بیشتر

جامعه شناسی
بازنمایی جنسیت در پوستر فیلم‏ های پرفروش‏ پنجاه سال اخیر سینمای ایران

احسان آقابابایی؛ داود زهرانی

دوره 7، شماره 3 ، مهر 1394، ، صفحه 295-312

چکیده
  امروزه، در گفتمان سینمایی، پوستر فیلم بخش مهمی از نمایش فیلم محسوب می‏شود. این پوسترها از گفتمان اجتماعی و سیاسی دوران ساخت فیلم متأثرند و هدف مقالۀ حاضر توصیف بازنمایی جنسیت در پوستر فیلم‏های پرفروش‏ تاریخ پنجاه سال اخیر سینمای ایران و تفسیر روند تغییرات محتوایی در ارتباط با شرایط گفتمانی دوران نمایش فیلم‏ها و پوسترهاست. ...  بیشتر

جامعه شناسی
خلاقیت و نوگرایی در جنسیت زدایی از زبان‌های محاوره ای و عرفانی

فریده حمیدی؛ پردیس عامری

دوره 7، شماره 3 ، مهر 1394، ، صفحه 389-404

چکیده
  زبان از عناصر مهم در شکل‌گیری هویت فرهنگی و انتقال فرهنگ افراد است. در کنار آن، جنسیت در مفهوم تلفیقی آن شامل عناصر زیست‌شناختی، روان‌شناختی، فرهنگی و اجتماعی است. در‌نتیجه، زبان و هویت‌یابی جنسیتی رابطه‌ای پیچیده دارند. در این زمینه، بررسی بنیادهای زبانی از نگاه‌‌ اندیشمندان انسان‌شناسی و فمنیسم، یافتن مصادیق تبعیض‌آمیز ...  بیشتر

چگونگی تأثیر جنسیت بر ادبیات

روح انگیز کراچی

دوره 7، شماره 2 ، تیر 1394، ، صفحه 223-241

چکیده
  بحث دربارة ادبیات زنانه و مردانه، مخالفان و موافقانی دارد. مخالفان به فراجنسیتی‌بودن ادبیات تأکید می‌کنند و نظریه‌پردازان فمنیست و موافقان با پژوهش از زاویه‌های مختلف به این نتیجه رسیده‌اند که ادبیات زنانه و مردانه تفاوت دارد. به منظور یافتن پاسخ این پرسش که آیا جنسیت بر ادبیات تأثیرگذار است، کوشش شد موضوع بحث‌شده با رویکردهای ...  بیشتر

مطالعۀ رابطۀ مصرف موسیقی با احساس آنومی بر‌حسب جنسیت

حلیمه عنایت؛ مهدی کاوه

دوره 5، شماره 4 ، بهمن 1392، ، صفحه 487-506

چکیده
  آنومی یکی از مفاهیم مصطلح در جامعه‏شناسی است. به همان اندازه که می‏توان احساس آنومی را با آنومی در ارتباط دانست، به همان اندازه نیز می‏توان آن‌ها را دور از هم تصور کرد، زیرا ممکن است جامعه‏ای آنومیک نباشد اما اعضای آن احساس آنومی کنند، و برعکس. هدف این مقاله، بدون توجه به وجود یا نبود آنومی در ایران، مطالعۀ شدت احساس آنومی بین ...  بیشتر

رابطۀ زبان و جنسیت در رمان معاصر فارسی: بررسی شش رمان

بهروز محمودی بختیاری؛ مریم دهقانی

دوره 5، شماره 4 ، بهمن 1392، ، صفحه 543-556

چکیده
  پژوهش حاضر به بررسی تفاوت‏های نوشتاری زنان و مردان در رمان‏های معاصر ایران می‏پردازد. هدف از این تحقیق، بررسی این مسئله است که آیا عامل جنسیت به بروز تفاوت‏های نوشتاری در حوزة واژگان و نحو منجر می‏شود یا خیر؟ در این پژوهش، سه رمان چراغ‏ها را من خاموش می‏کنم، کولی کنار آتش، و بازی آخر بانو از نویسندگان زن و سه رمان کافه‌پیانو، ...  بیشتر

بررسی مقایسه ای هوش معنوی دانش آموزان دورة متوسطه بر اساس جنسیت و پایة تحصیلی

فریده حمیدی؛ حسین صداقت

دوره 4، شماره 4 ، آذر 1391، ، صفحه 75-88

چکیده
  هدف این تحقیق بررسی مقایسه‌ای هوش معنوی دانش‌آموزان دورة متوسطة شهر کرمان به تفکیک جنسیت و پایة تحصیلی بوده است. بدین منظور 537 دانش‌آموز دورة متوسطه از شهر کرمان (299 پسر و 238 دختر) به شیوة تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند تا به پرسشنامة هوش معنوی 24 سؤالی SISRI (کینگ، 2008) که دارای چهار خرده مقیاس تفکر انتقادی وجودی (CET)، تولید معنای شخصی (PMP)، ...  بیشتر

نشانه شناختی تصویر زن در سینمای ابراهیم حاتمی کیا

سیدمحمد مهدیزاده؛ معصومه اسمعیلی

دوره 4، شماره 2 ، فروردین 1391، ، صفحه 85-105

چکیده
  پژوهش حاضر با هدف نشانه شناختی تصویر زن در سینمای ابراهیم حاتمی کیا انجام شده است. فیلم های مورد بررسی چهار فیلم دیده بان، بوی پیراهن یوسف، روبان قرمز و دعوت، از شانزده فیلمی است که این فیلم ساز از 1365 تاکنون در چهار دور? جنگ، سازندگی، اصلاحات و اصولگرایی ساخته است. داده ها با استفاده از روش نشانه شناسی به صورت کیفی به دست آمده‌اند. نتایج ...  بیشتر

تحلیل تجربه‌های زنانه از رانندگی (مطالعه‌ای کیفی پیرامون دلایل و پیامدهای رانندگی زنان)

طاهره هوشنگی؛ محمود شهابی

دوره 4، شماره 2 ، فروردین 1391، ، صفحه 65-84

چکیده
  اتومبیل یکی از مهم‌ترین جلوه‌های فناوری مدرن و حاوی پیام‌های فرهنگی و اجتماعی متعددی است که در پیوند با مفاهیمی چون جنسیت، قومیت، سن، طبقه و...، بسته به نیاز و انگیز? کاربران مورد بازخوانی‌های مختلف قرار می‌گیرد. از آنجا که هدف این پژوهش، تحلیلی جنسیتی از استفاد? اتومبیل بین کاربران زن است، در ابتدا رابط? مفهومی جنسیت و اتومبیل مورد ...  بیشتر

رابط? میان جنسیت کارگردان و نوع شخصیت‌پردازی زن در سینما

اعظم راودراد؛ بهاره فتح آبادی

دوره 3، دوره 1، شماره 3 ، آبان 1390، ، صفحه 75-94

چکیده
  این مقاله حاصل پژوهشی است که به بررسی رابط? میان «جنسیت کارگردان» و «نوع شخصیت‌پردازی زن نقش اول» در فیلم‌های سینمایی پرداخته است. به این منظور، شش فیلم سینمایی که در دور? اصلاحات با موضوعات مرتبط با زنان توسط کارگردانان صاحب سبک سینمای ایران (سه کارگردان مرد و سه کارگردان زن) ساخته شده؛ انتخاب و با روش «نشانه‌شناسی» تحلیل شده‌اند. ...  بیشتر

مطالعه ی تفاوت های نوشتاری در آثار نویسندگان معاصر ایرانی با توجه به متغیر جنسیت

زینب محمد ابراهیمی جهرمی؛ طاهره ذاکری

دوره 2، شماره 3 ، تیر 1389

چکیده
  در این تحقیق با تکیه بر روی کرد تحلیل گفتمان انتقادی (CDA ) به تجزیه و تحلیل ده رمان از نویسندگان زن و مرد ایرانی می پردازیم. در حوزه ی واژگان از جنبه ی به کارگیری واژگان غیرهسته ای و استعاره و در بخش نحو به مقایسه ی جمله های معلوم در مقابل مجهول، کوتاه در مقابل بلند و نقل قول مستقیم در مقابل غیرمستقیم، به مقایسه ای از جنبه ی جنسیت نویسندگان ...  بیشتر

بازنمایی جنسیتی سریال های تلویزیونی(مرگ تدریجی یک رویا – ترانه ی مادری)

محمد رضایی؛ سمیه افشار

دوره 2، شماره 4 ، تیر 1389

چکیده
  تلاش اصلی این مقاله، بررسی نحوه ی بازنمایی نقش های جنسیتی و چگونگی بهره گیری از رمزگان های اجتماعی و فنی در نمایش زن و مرد در قالب نقش های خانوادگی و اجتماعی است. برای نیل به این مقصود، از میان سریال های پربیننده ی سال 1387، دو سریال «ترانه ی مادری» و «مرگ تدریجی یک رویا» را با استفاده از روش نشانه شناسی مورد بررسی قرار دادیم. نتایج به دست ...  بیشتر

جنسیت و رابطه ی آن با مقبولیت و شفافیت واژگان نو: بررسی موردی واژگان عمومی مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی

سعید کتابی؛ مهدی عقیلی؛ مرجان ابوالحسنی

دوره 2، شماره 3 ، تیر 1389

چکیده
  این مقاله به بررسی میزان مقبولیت و شفافیت شماری از پرکاربردترین واژه های عمومی مصوب فرهنگستان پرداخته است. میزان مقبولیت و شفافیت با توجه به متغیر جنسیت دانشجویان مورد ارزیابی قرار گرفت (با این فرض که میزان مقبولیت و شفافیت این واژگان در یک گروه بیشتر از گروه دیگر است). پس این گونه فرض شد که میزان مقبولیت و شفافیت واژگان در خانم ها بیشتر ...  بیشتر

بررسی تأثیر جنسیت برخطاب های به کار رفته در برخی داستان های ادبیات معاصر ایران

جهانگیر صفری؛ مسعود رحیمی؛ ابراهیم ظاهری

دوره 1، شماره 1 ، بهمن 1388

چکیده
  این مقاله بر آن است که نقش گرایش های جنسیتی در انتخاب واژگان خطاب در داستان های ایرانی را بررسی کند. بعضی از واژگان خطاب از روی ماهیت خود عملکرد جنسیتی دارند. و ویژه ی زنان یا مردان می باشند. اما همان طور که بررسی شده است گوناگونی انتخاب بعضی از صورت های خطاب یا خطاب های ارجاعی، کم و بیش ناشی از موقعیت اجتماعی و ارزش های اجتماعی شخصیت ...  بیشتر

تحلیل گفتمان بازتولید زبان جنسیتی در مجلات عامه پسند فارسی در ایران

قربانعلی ابراهیمی؛ حسن ناصحی

دوره 1، شماره 1 ، بهمن 1388

چکیده
  زبان جنسیتی حاکم بر گفتمان جنسیتی غالب بر فضای اجتماعی ایران، به عنوان یکی از تأثیرگذارترین پدیده های موجود در کنش های زبانی و غیر زبانی افراد، در میان مجلات عامه پسند، به عنوان بخشی از نگاه رایج بر مفهوم جنسیت، نمود یافته است. از آن جایی که به‌نظر می‌رسد ایدئولوژی گفتمان‌ جنسیتی حاکم، درصدد تزریق و بهره وری از نگاه جنسیتی خودساخته ...  بیشتر

مقایسه ی درک نوای غیرعاطفی (زبانی) گفتار در دو جنس

کیوان زاهدی؛ حسن عشایری؛ فرشته رحیم زاده

دوره 1، شماره 2 ، بهمن 1388

چکیده
  توانایی های گفتاری مردان با زنان متفاوت است. هدف از این مطالعه، بررسی تفاوت دو جنس در درک نوای غیر عاطفی (زبانی) گفتار است. این مطالعه به صورت مقطعی- مقایسه ای بر روی 50 نفر در دو گروه مرد و زن صورت گرفت. پاسخ هر یک از گروه های مورد بررسی به مجموعه آزمون های تهیه شده ثبت شد. محرک های مورد استفاده در این پژوهش، جملات غیرعاطفی (سوالی، امری و ...  بیشتر