ادبیات
بررسی استعاره‌های جنسیتی مربوط به زن در داستان‌های تفسیری (مطالعۀ موردی روض‌‌الجنان، جلاءالاذهان و منهج‌الصادقین)

کوثر احسن مقدم؛ عبدالله رادمرد؛ مریم صالحی نیا

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 تیر 1403

https://doi.org/10.22059/jwica.2023.361203.1932

چکیده
  استعاره‌ به‌مثابه زبانی نمادین و غیرمستقیم، حامل معناهای افزوده و پنهان است. ردّپای استعاره‌ها و کلیشه‌های جنسیتی را در روایت‌های تفسیری نیز می‌توان پی‌گرفت. در این پژوهش داستان‌های تفسیری سه تفسیر فارسی روض الجنان، جلاء الاذهان و منهج الصادقین، مبنای کار قرار گرفته‌اند. در این مقاله ابتدا روایت‌هایی را که از استعاره‌های ...  بیشتر

ادبیات
خوانش تطبیقی زنانه‌نویسی در رمان «ذاکرة الجسد» نوشته احلام مستغانمی و«هرس» نوشته نسیم مرعشی بر اساس بعد زبانی نظریه الین‌شوالتر

صیاد پناهی؛ حمید ولی زاده؛ مهین حاجی زاده

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 تیر 1403

https://doi.org/10.22059/jwica.2023.357769.1912

چکیده
  امروزه ایده‌ها و انگاره‌های فمینیستی، ابزار مناسبی برای بررسی میزان تأثیر رویکرد فمینیستی در ساختار اثر ادبی است. در این میان، نظریه ابعاد چهارگانه «الین شوالتر» منتقد نامور آمریکایی سدۀ بیستم، این فرصت را برای نقد نوشتار زنانه اثر فراهم می‌سازد و با اتکا بر آن می‌توان جایگاه زنان را در آثار ادبی نویسندگان زن و مرد شناخت. از این‌رو ...  بیشتر

ادبیات
نشانه‌شناسی شخصیت زن در اشعار نزار قبانی با تکیه بر نظریه فیلیپ هامون

مهین حاجی زاده؛ عبدالاحد غیبی؛ قادر احمدی

دوره 15، شماره 4 ، اسفند 1402، ، صفحه 517-539

https://doi.org/10.22059/jwica.2023.357437.1908

چکیده
  فیلیپ هامون نظریه‌پرداز معاصر فرانسوی از جمله صاحب نظرانی است که دیدگاهی دقیق و جامع نسبت به عنصر شخصیت دارد که با رویکرد وی به دلیل در بر‌گرفتن آراء نظریه‌پردازان پیشین می‌توان به شناخت جامعی از معانی و مفاهیم نهفته در شخصیت‌ها رسید. در نظریه وی شخصیت‌ها براساس چهار اصل از نظر انواع، سطوح شخصیت، دال و مدلول شخصیت پردازش می‌شوند. ...  بیشتر

ادبیات
نقدی درون داستانی بر فمینیسم رادیکال: رویکرد انتقادی مهسا محب علی بر فمینیسم رادیکال در قالب رمان نفرین خاکستری

نادیا احمدی نیک؛ غلامرضا پیروز

دوره 15، شماره 4 ، اسفند 1402، ، صفحه 629-649

https://doi.org/10.22059/jwica.2023.356001.1896

چکیده
  بازتاب ایده و طرح‌های فمینیستی در متون ادبیات داستانی موجب شد تا در برهه‌های مختلف، زنان تمایل زیادی به خلق متون زن‌محورانه پیدا کنند. اکنون با نگاهی گذرا بر پژوهش‌های پیشین در نقد رمان نفرین خاکستری (1381) اثر مهسا محب‌علی، کاملاً مشخص می‌شود اکثر این پژوهش‌ها در قالب مقاله و پایان‌نامه، این اثر را صرفاً متنی فمینیستی در نظر گرفته‌اند ...  بیشتر

ادبیات
بررسی و تحلیل گفتمان حاکم بر رمانهای زنان اسلام گرا با تکیه بر نظریه فرکلاف (مطالعه موردی رمان "لن أموت سدى" اثر جهاد رجبی)

عزت ملاابراهیمی؛ محمد مهدی کریمی

دوره 15، شماره 3 ، آذر 1402، ، صفحه 381-399

https://doi.org/10.22059/jwica.2022.346328.1815

چکیده
  تحلیل گفتمان انتقادی، شاخه‌ای مهم و رویکردی نو از نظریه تحلیل گفتمان به شمار می‌رود. این رویکرد به عنوان گرایشی میان رشته‌ای، در بررسی متون از سطح جمله و کلام فراتر رفته و به بافت موقعیتی که متن در آن شکل گرفته است توجه می‌کند. نورمن فرکلاف یکی از نظریه‌پردازان این عرصه است که ارزیابی سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین مولفه‌های اصلی نظریه ...  بیشتر

ادبیات
بازنمایی تصویر زنان در سفرنامۀ «از پاریز تا پاریس»

بهرام رضایی ویشه سرایی؛ محمّدعلی خزانه دارلو؛ محمود رنجبر

دوره 15، شماره 3 ، آذر 1402، ، صفحه 471-489

https://doi.org/10.22059/jwica.2022.350518.1852

چکیده
  یکی از مهم‌ترین آثاری که در آن تصویر دیگری اعم از «دیگری درون‌فرهنگی» و «دیگری برون‌فرهنگی» انعکاس می‌یابد، سفرنامه است. در این نوع از نوشته‌ها تصاویر زنان، مردان، شهرها، مکان‌های خاص زیارتی، سیاحتی و ... می‌تواند سوژۀ تصویرپردازی قرار گیرد. این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی با تلفیق سه رویکرد تحلیل انتقادی گفتمان، بازنمایی ...  بیشتر

ادبیات
تحلیل سبک نوشتار زنانه در نثر مطبوعاتی زنان روزنامه‌نویس عهد مشروطه بررسی موردی: دانش و شکوفه

اروی عاصی؛ مهسا رون

دوره 15، شماره 1 ، اردیبهشت 1402، ، صفحه 61-91

https://doi.org/10.22059/jwica.2022.345918.1813

چکیده
  نقد فمینیستی به بازتاب مسائل زنان یا عقایدی می‌پردازد که در متن درمورد زنان اظهار شده است. «زنانه‌نویسی» با تمرکز بر تفاوت‌های گفتار و نوشتار مردان و زنان، از نظریه‌های کاربردی در نقد ادبی فمینیستی است. در پژوهش حاضر، زبان و محتوای دو نشریۀ ویژۀ زنان در عهد مشروطه، دانش و شکوفه، از منظر رویکرد فمینیستی زنانه‌نویسی، بر پایۀ ...  بیشتر

ادبیات
بررسی هویت اجتماعی زنان در بخش پهلوانی شاهنامۀ فردوسی برمبنای دیدگاه جامعه‌شناختی گافمن

فهیمه ملکی مارشک؛ ابوالقاسم قوام؛ هما زنجانی زاده

دوره 15، شماره 1 ، اردیبهشت 1402، ، صفحه 93-118

https://doi.org/10.22059/jwica.2022.344741.1802

چکیده
  هدف این مقاله، بررسی هویت اجتماعی زنان در بخش پهلوانی شاهنامۀ فردوسی با توجه به مفهوم‌های مطرح‌شده در نظریۀ نمایشی اروینگ گافمن است. این نظریه بر این پایه استوار است که افراد در جامعه به‌منظور ارائه و حفظ تصویری دلخواه از خود به دیگران، برای مخاطبان خود نقش بازی می‌کنند؛ بنابراین جامعه، شبیه صحنۀ تئاتر است که در آن، افراد در کنش ...  بیشتر

ادبیات
نقد فرهنگی و چالش‎های تعارض هویتی زنان در جدال با کلیشه‎های جنسیتی مطالعة موردپژوهانه: داستان کوتاه «جنیة البجع» غادة السمان

علی‌اکبر محسنی؛ هدی رضایی

دوره 15، شماره 1 ، اردیبهشت 1402، ، صفحه 161-180

https://doi.org/10.22059/jwica.2022.340750.1769

چکیده
  کلیشه‎های جنسیتی برخاسته از فرهنگ جوامع مردسالار، معرّف باورهای مشترک و محدودکننده در مورد چگونگی عمل افراد در خانواده و جامعه و طبقه‎بندی جامعه به مردانه و زنانه هستند. نوشتار پیش رو می‌کوشد تا با بررسی داستان کوتاه «جنیة البجع» غادة السمان برمبنای مهم‌ترین مبانی نقد فرهنگی در حوزة جنسیت و به‌چالش‎کشیدن گفتمان غالب ...  بیشتر

ادبیات
بررسی ترجیحات نوازه‌گیری ادبی و غیرادبی دانشجویان از منظر جنسیت

مرضیه ایمانی؛ رضا پیش‌قدم؛ شیما ابراهیمی

دوره 14، شماره 4 ، دی 1401، ، صفحه 627-652

https://doi.org/10.22059/jwica.2022.341069.1772

چکیده
  رابطۀ سالم مدرس و دانشجو می‌تواند فرصتی برای رشد فردی و تحصیلی فراهم کند. آن‌چه میان رابطۀ سالم و ناسالم تفاوت ایجاد می‌کند، استفاده از زبان و رفتاری نوازشی یا سرکوب‌گر است که به آن نوازه می‌گویند. به طور معمول، زبان نوازه‌ها معیار و غیرادبی است که نوع ادبی آن، با ‌این پیش‌فرض ‌که با ترکیب ادبیات و نوازه می‌توان فرصتی برای کاربرد ...  بیشتر

ادبیات
بررسی تطبیقی زنانگی مطلوب در ادبیات عامیانه ایران و اروپا (مطالعة موردی گذر تکامل زناشویی در دو افسانة «شاه‌مار» و «دیو و دلبر»)

علی اصغر کلانتر؛ لاله ملا

دوره 14، شماره 3 ، مهر 1401، ، صفحه 419-439

https://doi.org/10.22059/jwica.2022.338684.1758

چکیده
  افسانه‌های محلی و داستان‌های پریان با استفاده از نماد‌ها و کهن‌الگوها سبب و توضیح‌دهندة کنش و واکنش‌های فردی و گروهی در یک جامعه‌اند. این مقاله به روش توصیفی و تحلیل روایت و با رویکرد تطبیقی به دو افسانة مشابه «زشت و زیبا» از فرهنگ اروپایی و «شاه‌مار» از فرهنگ ایرانی می‌پردازد. سؤال پژوهش آن است که در دو روایت مطالعه‌شده، ...  بیشتر

ادبیات
بررسی و تحلیل نمادهای باروری در سرسنجاق‌های مفرغی لرستان

محمد میرزایی رشنو؛ یوسف علی بیرانوند؛ علی سجادی

دوره 11، شماره 1 ، فروردین 1398، ، صفحه 47-63

https://doi.org/10.22059/jwica.2019.278426.1248

چکیده
  از نگاره‏های اسطوره‏ای روی مفرغ‏های لرستان زنی است که به نظر می‏رسد الهۀ باروری باشد. گاهی فقط چهرۀ این زن به همراه انار، ماهی و... حک شده است و گاهی به صورت برهنه و در حال زایمان و به همراه قوچ و گل هشت‏پر مصور شده است. هدف از پژوهش حاضر رازگشایی از تصویر این بانوی منقوش روی سرسنجاق‏های برنزی محوطۀ سرخ‏دم لرستان بود. بنابراین، ...  بیشتر

ادبیات
تصویرشناسی زنان در سفرنامة ابن‌بطوطه

احسان قبول؛ عبدالله رادمرد؛ زهرا شریعت پناه

دوره 10، شماره 4 ، دی 1397، ، صفحه 595-612

https://doi.org/10.22059/jwica.2019.257609.1068

چکیده
  متون ادبی و تاریخی را می‏توان مهم‏ترین ابزار شناخت سیمای زنان اقوام مختلف در ادوار گذشته دانست و یکی از کارکردهای دانش تصویرشناسی این است که می‏تواند تصاویر زنان را در این متون به صورت منظم و علمی طبقه‏بندی و تحلیل کند. از جمله متون ادبی که سیمای نسبتاً واقعی از زنان ارائه می‏کند سفرنامه‏هاست و یکی از جامع‏ترین این نوع ...  بیشتر

ادبیات
اسطوره‌سنجی در پنج نمایش‌نامۀ منتخب از نغمه ثمینی براساس روش ژیلبر دوران

مریم حسینی؛ مریم نوری

دوره 10، شماره 3 ، مهر 1397، ، صفحه 381-398

https://doi.org/10.22059/jwica.2018.252762.1036

چکیده
  این پژوهش به بررسی پنج نمایش‌نامۀ منتخب از میان آثار مشهور نغمه ثمینی براساس اسطوره‏سنجی ژیلبر دوران می‏پردازد. این روش حدود سال‏های 1370 برای نخستین‏بار از سوی دوران ارائه و وارد عرصة نقدهای نو شد. در این نظریه و روش به‏طور هم‌زمان متن و فرامتن‏هایی مانند زندگی‏نامۀ نویسنده و محیط اجتماعی او اهمیت می‏یابند. اسطوره‏سنجی ...  بیشتر

ادبیات
تحول خودآگاهی در آثار داستان‏ نویسان زن ایرانی براساس نظریۀ الن شووالتر

مهشاد شهبازی؛ مهبود فاضلی؛ مریم حسینی

دوره 10، شماره 2 ، تیر 1397، ، صفحه 285-309

https://doi.org/10.22059/jwica.2018.236858.908

چکیده
  بنا بر نظریة الن ‏شووالتر، منتقد فمنیست مطرح امریکایی، در مطالعة هر زیرفرهنگ ادبی، از جمله زیرفرهنگ ادبی زنان، می‏توانیم گذر از سه برهة اساسی تقلید، اعتراض و خودیابی را مشاهده کنیم. شووالتر برای تبیین چگونگی این سیر یک الگوی سه‌مرحله‏ای را طراحی می‏کند و برهة تقلید از اسلوب و سنت مسلط مردانه را مرحلة فمینین، برهة اعتراض به ...  بیشتر

ادبیات
تجلّی کهن‌الگوی مادر مثالی در مادرانه‌های شعر محمد قیسی

عزت ملاابراهیمی؛ سعید ولایتی؛ بایزید تاند؛ حامد جنادله

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1397، ، صفحه 133-151

https://doi.org/10.22059/jwica.2018.257087.1063

چکیده
  کهن‏الگوها به‌مثابة مفاهیم مشترکی از گذشته‏های دور در ضمیر ناخودآگاه بشر به جا مانده که این صور برای رسیدن به مرزهای خودآگاهی در خواب‏ها و رؤیاها و نیز آثار ادبی جلوه می‏کند. یکی از کهن‏الگوهایی که یونگ آن را در شمار پرمعناترین تجلیات روان‌جمعی به شمار می‏آورد، کهن‏الگوی مادر مثالی است که با ماهیتی مثبت و منفی، گاه به ...  بیشتر

ادبیات
زنان و گفتمان مردسالاری در ادبیات داستانی مصر (موردکاوی داستان‏های کوتاه محمد حسین هیکل)

معصومه نعمتی قزوینی

دوره 9، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 561-576

https://doi.org/10.22059/jwica.2017.242277.952

چکیده
  مردسالاری اصطلاحی است برای نظام و ساختاری که از راه نهادهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی خود، زنان را زیر سلطه دارد. پدرسالاری نیز زیرمجموعة نظام مردسالار است که هدف اصلی آن سلطه بر زنان و به انقیاد کشاندن آنان است. از آنجا که بسیاری از منتقدان و روشن‌فکران عرب ریشة مشکلات و عقب‌ماندگی زنان را سلطة نظام مردسالاری می‏دانند، راه پیشرفت ...  بیشتر

ادبیات
تحلیل برخی از افسانه‌های ایرانی براساس الگوی پرورش زندگی خلاق زنان کلاریسا پینکولا استس

مریم اسمعلی پور؛ محمدجعفر یاحقی؛ فرزاد قائمی؛ شاهدخت طوماری

دوره 9، شماره 2 ، تیر 1396، ، صفحه 231-244

https://doi.org/10.22059/jwica.2017.235062.886

چکیده
  پینکولا استس الگوی پرورش زندگی خلاق را براساس قصه‏های «زن گریان، دختر کبریت‏فروش و سه تار موی طلایی» ترسیم و در این قصه‏ها ابعاد مختلف کنش و رفتار زیستنِ خلاق زن‌ـ قهرمان را بررسی کرده است. در این مقاله، نگارندگان نیز با تکیه بر روش استس دو گروه از افسانه‏های ایرانی را که زن‌ـ قهرمان در آن‌ها زیستی خلاق دارد، انتخاب و ...  بیشتر

ادبیات
واکاوی مسئلۀ زن در گفتمان شعری بشری البستانی

عزت ملاابراهیمی؛ حسین الیاسی

دوره 9، شماره 1 ، فروردین 1396، ، صفحه 119-138

https://doi.org/10.22059/jwica.2017.62768

چکیده
  زبان از دیرباز با موضوعات اجتماعی در ارتباط بوده و درهم تنیده‌اند و ارتباط بین این دو امکان‌ناپذیر است. درحقیقت، تأکید تحلیل‌گران انتقادی گفتمان بر بافت اجتماعی گفتمان، نشان از این ارتباط ناگسستنی بین گفتمان به انواع مختلف آن و موضوعات اجتماعی دارد. از موضوعات مهم اجتماعی، که بخش گسترده‌ای از فضای آثار اندیشمندان را به خود اختصاص ...  بیشتر

ادبیات
تقابل گفتمان هویت غالب و مغلوب زنان ایرانی و مغولی در تاریخ جهانگشا

نسرین فقیه ملک مرزبان؛ فرشته میلادی

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 557-572

https://doi.org/10.22059/jwica.2016.61794

چکیده
  تاریخ جهانگشای علاوه بر اهمیت تاریخی و اجتماعی، از منظر تحلیل نظام‏های گفتمانی نیز اثری درخور تأمل است. در غلبة نظام گفتمانی مسلط بر اثر، یعنی «گفتمان جنگ»، یکی از رویکردهای گفتمانی متمایز آن را باید در شیوة حضور اجتماعی زنان بررسی کرد. تمرکز پژوهش حاضر بر رویکرد نقش‌گرایی هالیدی است؛ رویکردی که الگوهای تجربه را در قالب فرایندها ...  بیشتر

ادبیات
تحلیل روابط خویشاوندی در حماسه های ملّی ایران از دیدگاه انسان شناسی ساختارگرا

رضا ستاری؛ مرضیه حقیقی؛ شهرام احمدی

دوره 8، شماره 3 ، مهر 1395، ، صفحه 349-370

https://doi.org/10.22059/jwica.2016.60584

چکیده
  یکی از بنیادی‏ترین مباحث انسان‏شناسی، مطالعۀ روابط خویشاوندی، شیوه‏های همسرگزینی و پیوند ازدواج است که از دیرباز مورد توجه نظریه‏پردازان این حوزه‏ قرار گرفته است. متون کهن حماسی ما، به‌رغم بهره‏مندی از منابع عظیمی از افسانه‏ها و روایات برخاسته از زندگی مردم، بازتابندۀ مهم‏ترین مسائل اجتماعی، فرهنگی و انسان‏شناختیِ ...  بیشتر

ادبیات
بررسی بن‏ مایۀ «تولدهای سخت و غیرعادی» در اساطیر

ذوالفقار علامی؛ الناز خجسته

دوره 8، شماره 3 ، مهر 1395، ، صفحه 411-428

https://doi.org/10.22059/jwica.2016.60587

چکیده
  کهن‏الگو به‏منزلۀ عاملی فطری در ناخودآگاه جمعی بشر، با اسطوره پیوندهای ژرف و مرزهای مشترک فراوانی دارد. درواقع، اسطوره‏ها کهن‏الگوهایی هستند که دلایل شکل‌گیری آن‌ها، با توجه به ناخودآگاه جمعی بشر، بررسی می‌شود. مطابق آرای یونگ، هر اسطوره بر‌اساس مجموعه‏ای از عوامل و علل غریزی، در ذهن مردمان به وجود آمده است. در این میان، ...  بیشتر

ادبیات
تحلیل گفتمان انتقادی اشعار زینب حبش

عزت ملاابراهیمی؛ محیا ابیاری قمصری

دوره 8، شماره 2 ، تیر 1395، ، صفحه 265-280

https://doi.org/10.22059/jwica.2016.60318

چکیده
  تحلیل گفتمان، روشی است که در بستر اندیشه‌های پست‌مدرن بسط و گسترش یافته است. الگوی سه‌وجهی نورمن فرکلاف در تحلیل گفتمان یکی از چارچوب‌های کاربردی‌ است که شامل توصیف: بررسی زبان‌شناختی متن، تفسیر: بررسی متن در سطح گفتمان‌های سازنده و مصرف‌کننده و تبیین: بررسی ارتباط گفتمان‌های سازندۀ متن با شرایط اجتماعی و سیاسی حاکم می‌شود. ...  بیشتر

ادبیات
تجلّی کهن الگوی «مادر مثالی» در حماسه های ملی ایران بر اساس نظریۀ روان شناختی یونگ

رضا ستاری؛ مرضیه حقیقی؛ معصومه محمودی

دوره 8، شماره 1 ، فروردین 1395، ، صفحه 45-66

https://doi.org/10.22059/jwica.2016.59115

چکیده
  مادرمثالی یکی از کهن‏الگوهای مهم نظریۀ روان‏شناختی یونگ است که به شکل شخصیت مادر واقعی، یا در قالب نمادهایی که بر جنبۀ مادرانه‏ دلالت دارند، در آثار ادبی تجلی می‏یابد. حماسه اثری است برآمده از جامعۀ مردسالار که قدرت‏نمایی‏های مردانه در آن بیش از نقش‏ورزی زنان به چشم می‏آید. اما آثار حماسی زیرساختی اسطوره‏ای دارند و ...  بیشتر

ادبیات
مجانین‌العقلای زن در تصوف اسلامی

مریم حسینی؛ الهام روستایی راد

دوره 8، شماره 1 ، فروردین 1395، ، صفحه 67-82

https://doi.org/10.22059/jwica.2016.59116

چکیده
  مقالۀ حاضر، جُستاری تحقیقی در تاریخ عرفان اسلامی است که به معرفی و بحث دربارۀ زنان عاقلۀ مجنونه می‌پردازد. بخش اول مقاله، مباحث نظری دربارۀ جنون عرفانی و مبانی آن است. شیوۀ ارائۀ این مباحث براساس آرا و دستاوردهای صاحب‌نظران کلاسیک در عرفان اسلامی است. در بخش دوم مقاله، ضمن بررسی رفتار و اندیشه‌های عقلای مجانین، نام و احوال چند تن ...  بیشتر