جامعه شناسی
بازنمایی مردانگی و زنانگی در تلویزیون ایران مطالعۀ برنامه‌های ویژۀ خردسالان در شبکۀ دوم سیما

مرضیه قویدل دارستانی؛ محمدمهدی رحمتی؛ حسن چاوشیان

دوره 11، شماره 1 ، فروردین 1398، ، صفحه 89-108

چکیده
  کودکان یکی از مخاطبان مهم رسانه هستند. پژوهش حاضر با استفاده از نظریة فمنیستی تاچمن و کانل و روش تحلیل ‏محتوای کمی به بررسی برنامه‏های خردسال شبکة دوم سیمای ایران پرداخته است. هدف این تحقیق مطالعة چگونگی بازنمایی زنانگی و مردانگی شخصیت‏های برنامه‏های خردسال این شبکه است. به ‏این منظور، 23 قسمت از برنامه‏های خردسال این شبکه ...  بیشتر

جامعه شناسی
چرخش مضمونی در تبیین روابط زن و مرد در خانواده: ظهور جامعه‏ شناسی صمیمیت

عباس لطفی زاده؛ محمدجواد زاهدی؛ فاطمه گلابی

دوره 11، شماره 1 ، فروردین 1398، ، صفحه 109-131

چکیده
  مطالعات علمی اولیه دربارة زنان و مردان در خانواده عموماً به مطالعة ساختار و کارکرد خانواده به‏مثابة نهادی اجتماعی و نقش‏های جنسیتی زنان و مردان در آن نهاد می‏پرداختند، اما در دهه‏های اخیر، جامعه‏شناسی خانواده دستخوش نوعی تحول مضمونی شده است: تغییر تمرکز از نهاد خانواده به روابط صمیمی زنان و مردان. این تحول فکری از دگرگونی‏های ...  بیشتر

جامعه شناسی
جهانی‌شدن فرهنگ و سبک زندگی با رضایت جنسی زنان متأهل شهر زنجان

منصور حقیقتیان؛ فاطمه بیات

دوره 10، شماره 4 ، دی 1397، ، صفحه 451-471

چکیده
  پژوهش حاضر به بررسی نقش جهانی‏شدن فرهنگ و سبک زندگی بر رضایت جنسی زنان متأهل توجه دارد. جهانی‏شدن در چند دهة اخیر تغییرات عمیقی در عناصر فرهنگی، سبک زندگی، ایده‏ها، آرمان‏ها و افکار افراد ایجاد کرده است که نیازمند بررسی و تفحص است. با این هدف، مطالعة حاضر به روش پیمایش، با ابزار پرسش‌نامه بر‌مبنای نظریة اریک فروم، آدلر و گیدنز ...  بیشتر

جامعه شناسی
سبک‏ فرزندپروری و احساس تحقیرشدگی مطالعۀ زنان بالای 15 سال ساکن در مناطق ده‌گانۀ شهر تبریز

فاطمه گلابی؛ محمدباقر علیزاده اقدم؛ لیلا زارع‌زاده اردشیر

دوره 10، شماره 3 ، مهر 1397، ، صفحه 351-380

چکیده
  هدف تحقیق حاضر، تحلیل و تبیین جامعه‏شناختی تحقیرشدگی بین زنان و ارتباط آن با سبک‎های مختلف فرزندپروری است. این تحقیق توصیفی و تحلیلی‌ـ کمی است که با روش پیمایش انجام شده است. جامعة آماری این پژوهش را کل زنان بالای 15 سال ساکن در شهر تبریز تشکیل می‏دهند. نمونه‌گیری از نوع خوشه‌ای چند‌مرحله‌ای و حجم نمونه برابر با 400 نفر بوده است. ...  بیشتر

جامعه شناسی
از خودِ ناشکفته تا خودشکوفایی هنجاری هژمونیک، کاوشی بسترمند از فعالیت‌های هنری زنان طبقۀ متوسط شهر مشهد

سیدعلیرضا افشانی؛ علی روحانی؛ سعیده ابراهیمی نیا

دوره 10، شماره 2 ، تیر 1397، ، صفحه 153-175

چکیده
  در این پژوهش سعی شده است فهم زنان از انجام‌دادن فعالیت‌های هنری و اجتماعی از طریق اکتشاف میان‌ ذهنیت آن‌ها به‌دست آید. برای این هدف، فعالیت‌های هنری و اجتماعی زنان طبقة متوسط و متوسط رو به بالای شهر مشهد مطالعه شد. با استفاده از رویکرد کیفی و روش نظریة زمینه‌ای و با استفاده از نمونه‌گیری نظری و هدفمند تعدادی از زنان شهر مشهد انتخاب ...  بیشتر

جامعه شناسی
فضای مجازی و بازتعریف نقش‌های جنسیتی؛ برساخت تعارضات زنانگی در فیس‌بوک کردی

نریمان محمدی؛ مسعود کیانپور؛ احسان آقابابایی

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1397، ، صفحه 47-73

چکیده
  رشد و گسترش استفاده از فیس‏بوک فضایی را برای کنشگری زنان کُرد فراهم کرده است که به صورت تاریخی مجال چندانی برای کنشگری نداشته‏اند. ما در این پژوهش به بررسی برساخت تعارض‌های زنانگی در فیس‏بوک کُردی پرداخته‏ایم. روش پژوهش مردم‏نگاری انتقادی مجازی است. داده‏های پژوهش طیف گسترده‏ای شامل مصاحبه‏های ساخت‏نیافته، تصاویر، ...  بیشتر

جامعه شناسی
تفاوت‏ های جنسیتی در ادغام اجتماعی فناوری‏ های جدید با اوقات فراغت نوجوانان: ترجیح یا تحمیل؟

سهیلا صادقی فسایی؛ ایمان عرفان منش

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1397، ، صفحه 115-132

چکیده
  بر‌اساس رویکرد «فناوری اجتماعی»، در شرایط کنونی فناوری‏های ارتباطی و اطلاعاتی با فعالیت‏های فراغتی نوجوانان ادغام شده و پیوند یافته‏اند. این فعالیت‏های فراغتی در چارچوب وسیع‏تری از اقتضائات بیرونی کنش و همچنین شرایطی قرار دارند که انتخاب کنشگر در آن رقم می‏خورد. این مقاله تلاش می‏کند ضمن ارائۀ سنخ‏بندی از انواع ...  بیشتر

جامعه شناسی
بازنمایی زن در سریال شهرزاد از منظر زبان‏ شناسی اجتماعی

مجید بیچرانلو؛ منصور شعبانی؛ بهزاد برکت

دوره 9، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 469-489

چکیده
  یکی از راه‏های مطالعۀ تغییرات زبانی جامعه، مطالعۀ محصولات فرهنگی جامعه از قبیل داستان‏ها، رمان‏ها، تولیدات موسیقیایی، فیلم‏ها و سریال‏هاست. از مقولات مورد توجه رسانه‏ها، که در بازنمایی‏ها جایگاه مهمی را به خود اختصاص داده است، مقولۀ جنسیت و به‏طور ویژه بازنمایی جنسیتی زنان است. بازنمایی زن در فرهنگ‏های مختلف متفاوت ...  بیشتر

جامعه شناسی
نقش شبکه‌های اجتماعی موبایلی در زندگی زنان (مطالعۀ موردی: شهر رشت)

فردین علیخواه؛ سمانه کوهستانی؛ طاهره واقعه‌دشتی

دوره 9، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 491-509

چکیده
  در سال‌های اخیر، گسترش ضریب نفوذ اینترنت در کشور و عضویت در شبکه‌های اجتماعی از طریق گوشی‌های تلفن همراه رشد چشمگیری داشته است. به‌رغم همه‌گیر شدن شبکه‌های اجتماعی، حضور زنان در این شبکه‌ها و تأثیرات این شبکه‌ها بر زندگی آنان از منظر جامعه‌شناختی اهمیت دارد. این مقاله ضمن مروری بر فضای مفهومی و برخی از نظریه‌های مرتبط با پیوند ...  بیشتر

جامعه شناسی
تجربیات زیستۀ دانشجویان تحصیلات تکمیلی دختر دانشگاه تبریز از ازدواج دیرهنگام (مطالعه ‏ای پدیدارشناختی)

علی ایمان زاده؛ صدیقه محمدزاده؛ سریه علیپور

دوره 9، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 541-560

چکیده
  با تغییر سبک زندگی افراد و عوامل مؤثر بر آن، گرایش به ازدواج‌نکردن یا تأخیر در آن یکی از مسائل اساسی جوامع امروزی است. این امر در دانشجویان تحصیلات تکمیلی با فراوانی بیشتری مشاهده می‏شود. هدف پژوهش حاضر بررسی تجربیات زیستة دانشجویان تحصیلات تکمیلی دختر دانشگاه تبریز از ازدواج دیرهنگام است. پژوهش حاضر به روش کیفی و پدیدارشناسی و ...  بیشتر

جامعه شناسی
بازنمایی زنانگی در سریال‏ های شبکۀ محلی ایلام

حسن پیری؛ یارمحمد قاسمی؛ صدیقه پیری

دوره 9، شماره 2 ، تیر 1396، ، صفحه 209-229

چکیده
  زنانگی، به‌مانند مردانگی، پدیده‏ای فرهنگی و تاریخی است که در جوامع مختلف به طرق گوناگون برساخت و معنا می‏شود. در پژوهش حاضر، «زنانگی» در سه مجموعه از سریال‏های شبکۀ محلی مرکز ایلام بررسی و تحلیل شده است. هدف اصلی تحقیق این است که مشخص شود سریال‏های شبکۀ محلی استان چه تصویری از زنانگی را نشان می‏دهند. برای این منظور، تلفیقی ...  بیشتر

جامعه شناسی
تجربة زیستۀ زنان از خشونت کلامی در خانواده (مطالعۀ موردی: زنان شهر کاشان)

مهران سهراب زاده؛ فاطمه منصوریان راوندی

دوره 9، شماره 2 ، تیر 1396، ، صفحه 245-264

چکیده
  اگرچه در دنیای جدید خشونت فیزیکی کمتر از گذشته به چشم می‌خورد، خشونت‌های کلامی به دلیل اینکه همواره در ساختار فرهنگی جامعه پنهان مانده است کمتر مشخص می‌شود و به دلایل فرهنگی در بسیاری از موارد به رسمیت شناخته نمی‌شود. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف مطالعة تجربة زیستة زنان از خشونت کلامی، 11 نفر از زنانی را که به مراکز مشاورة شهر کاشان ...  بیشتر

جامعه شناسی
آسیب‌شناسی مسئلۀ تعدد زوجات در حقوق و رویۀ قضایی ایران

مهدیه محمدتقی زاده؛ زهرا حمیدی سوها

دوره 9، شماره 2 ، تیر 1396، ، صفحه 265-289

چکیده
  پدیدة چندهمسری از مباحثی است که در قرن اخیر بسیار مورد توجه اندیشمندان اجتماعی قرار گرفته است. نکتة درخور تأمل در این تبیین‌ها، اتخاذ سرسختانة موضع دفاع یا مخالفت با چندهمسری است. از نظر برخی افراد، چندهمسری در زمان‌های گذشته رسم بوده است و اینک در بیشتر جوامع مرسوم نیست. از نظر گروه دیگر، تنها اصل تجویز آن در متون دینی، بر جواز انجام ...  بیشتر

جامعه شناسی
پدیدارشناسی همسرگزینی دختران جوان در شهر مشهد

احمدرضا اصغرپور ماسوله؛ مهدی کرمانی؛ زهرا برادران کاشانی

دوره 9، شماره 1 ، فروردین 1396، ، صفحه 49-71

چکیده
  در هر جامعه‏ای برای گزینش همسر، بنا‌بر شرایط و مقتضیات آن جامعه، معیار‏ها و هنجارهایی وجود دارد. به بیان دیگر، همسرگزینی امری اجتماعی و تا حد زیادی تحت‌تأثیر ارزش‏های غالب در جامعه است. بیشتر تحقیقات انجام‌شده در این حوزه از استراتژی‏های قیاسی و روش‏های کمّی برای بررسی این پدیده بهره برده‏اند؛ در‌صورتی‌که این پدیده ...  بیشتر

جامعه شناسی
جمهوری اسلامی ایران و مسئلۀ بدحجاب

محمدجواد جاوید؛ عصمت شاهمرادی

دوره 9، شماره 1 ، فروردین 1396، ، صفحه 139-164

چکیده
  حجاب و عفاف به یکی از دغدغه‌های مهم مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران در دهه‌های اخیر تبدیل شده است. لزوم حجاب اجباری اسلامی و همسو قلمداد کردن آن با عفاف و اخلاقی انسانی زمینة اصلی بقای این قانون از بدو تولد انقلاب اسلامی تاکنون بوده است. در دوره‌هایی ‌‌خاص، انتقاد و اعتراض به حجاب اوج و افول داشته است، اما این اعتراض‌ها هیچ‌گاه ...  بیشتر

جامعه شناسی
تحلیل گفتمان فیلم زندگی مشترک آقای محمودی و بانو با تمرکز بر داغ ننگ ناشی از تقابل سنت و مدرنیته

مهوش خادم الفقرایی؛ مسعود کیانپور

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 443-452

چکیده
  روبه‌رو شدن جوامع با تغییرات همواره با مقاومت همراه بوده است. پیش‌رفتن به سوی دنیای مدرن نیز به‌منزلۀ تغییری بزرگ از این قاعده مستثنا نیست. برخی آداب جدید برآمده از دنیای مدرن، فارغ از ارزش‌گذاری‌های مثبت و منفی، به دلیل هم‌سو نبودن از سوی جامعه طرد شده و پیش‌داوری‌های متعددی پیرامون کسانی که از این آداب پیروی کنند شکل‌ می‌گیرد. ...  بیشتر

جامعه شناسی
بررسی رابطۀ عوامل روانی‌ـ اجتماعی اعتیاد به اینترنت (مطالعۀ موردی: دانشجویان دختر دانشگاه یزد)

مسعود حاجی زاده میمندی؛ سمیه وکیلی قاسم آباد؛ اکرم میرمنگره

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 473-492

چکیده
  اعتیاد به اینترنت عبارت است از استفادۀ بیش از حد، نادرست و بیمارگونه از اینترنت. این مشکل ناشی از عوارض زندگی در دنیای مدرن است. صرف نظر از اینکه اعتیاد به اینترنت را بیماری یا آسیب روانی یا مشکل اجتماعی بدانیم، پدیده‏ای است مزمن، فراگیر و عودکننده که با صدمات جدی جسمانی، مالی، خانوادگی، اجتماعی و روانی همراه است. دانشجویان به اقتضای ...  بیشتر

جامعه شناسی
مطالعۀ بسترهای زمینه‌ساز تأخیر در ازدواج دختران با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی

محمد عباس زاده؛ نرمین نیکدل

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 493-516

چکیده
  روند رو به رشد تجرد در میان دختران در جامعۀ ایرانی پدیده‌ای نوظهور است که نقش بنیادینی در تحول مفهوم خانواده ایفا می‌کند، زیرا ازدواج، به‌منزلۀ واقعه‌ای اجتماعی، زیستی و فرهنگی، تأثیرات درخور توجهی را بر ساختار جمعیتی و به تبع آن ساخت‌یابی نهادهای متبوعه می‌گذارد. بر این اساس، پژوهش حاضر درصدد است تا به بررسی و کشف زمینه‌ها و ...  بیشتر

جامعه شناسی
مطالعۀ پدیدارشناسانۀ عشق ازدواجی در دوران آشنایی (تجربۀ زیستۀ کنش‌گران تازه‌‌ازدواج‌کردۀ شهر اصفهان از آشنایی تا لحظۀ عقد)

زهرا مختاری؛ مسعود کیانپور؛ احسان آقابابایی

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 517-538

چکیده
  وجود عشق به‌منزلۀ مبنایی برای ازدواج و انتخاب همسر در جامعۀ کنونی ایران اهمیت یافته است. از همین‌رو، این پژوهش با اتخاذ رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی به توصیف چیستی و چگونگی تجربة زیستة عشق ازدواجی در دوران آشنایی تا لحظة عقد از منظر کنش‌گران تازه‌‌ازدواج‌کرده می‌پردازد. جامعۀ مطالعه‌شده شامل شهروندان متأهل شهر اصفهان است که ...  بیشتر

جامعه شناسی
بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت سیاسی زنان شهرستان سنندج در سال 1394

وریا شیخ ذکریایی؛ امید محمدی؛ صلاح الدین کریمی؛ ایوب نافعی

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 573-588

چکیده
  موضوع این مطالعه بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت سیاسی زنان شهرستان سنندج در گروه سنی 20 تا 40 سال در سال 1394 است. مشارکت سیاسی به‌منزلۀ یکی از شاخص‏های عمدۀ توسعه تلقی می‏شود. اگر توسعۀ سیاسی را به معنای «گسترش مشارکت و رقابت گروه‌های اجتماعی در زندگی سیاسی» در نظر بگیریم، بی‌شک یکی از پیش‌نیازهای آن مشارکت سیاسی خواهد بود. اهمیت ...  بیشتر

جامعه شناسی
بررسی رابطۀ جامعه‌پذیری و هویت جنسیت (مطالعۀ موردی: دانشجویان دختر دانشگاه پیام نور دزفول)

داریوش رضاپور؛ حسن چنانی نسب؛ رحمان باقری

دوره 8، شماره 3 ، مهر 1395، ، صفحه 333-348

چکیده
  هدف تحقیق حاضر بررسی رابطۀ بین جامعه‌پذیری و هویت جنسیتی‌ بین دانشجویان دختر دانشگاه پیام نور دزفول بوده است. روش تحقیق این پژوهش پیمایشی و شیوة گردآوری داده‏ها استفاده از پرسش‌نامه‏ بوده است. جامعة آماری همۀ دانشجویان دختر دانشگاه پیام نور شهر دزفول بوده که با استفاده از جدول لین تعداد 384 نفر به‌عنوان حجم نمونه تعیین شدند. نمونه‏گیری‏ ...  بیشتر

جامعه شناسی
بازنمایی روابط درونی خانواده درپنج فیلم سینمای دهۀ 1380 ایران

احسان آقابابایی؛ مهوش خادم الفقرایی

دوره 8، شماره 2 ، تیر 1395، ، صفحه 171-192

چکیده
  روابط اعضای خانوادة ایرانی، متناسب با شرایط جدید، در سال‌های کنونی تغییر کرده و در حال شکل‌پذیری به گونه‌ای جدید است. سینمای ایران با خلق کلیشه‌هایی از روابط، شخصیت‌ها و موقعیت‌ها، نقش مهمی در برساخت ذهنی انسان ایرانی به روابط خانوادگی دارد. در همین زمینه، این مقاله به دنبال توصیف بازنمایی روابط عمودی و افقی اعضای خانواده در فیلم‌ها، ...  بیشتر

جامعه شناسی
بررسی رابطۀ بین موقعیت محله و احساس امنیت اجتماعی زنان (مقایسۀ تطبیقی دو محلۀ ونک و سرآسیاب)

منصوره اعظم آزاده؛ مریم قاضی نژاد؛ آرزو صادقی ولنی

دوره 8، شماره 2 ، تیر 1395، ، صفحه 205-224

چکیده
  با ورود به هزارۀ جدید، جهان شاهد رشد جمعیت و شهرنشینی، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه بوده ‏است. این روند موجب توسعۀ شهرنشینی، گسترش کلان‏شهرها و پیچیده‏تر شدن روابط اجتماعی شده ‏است. ظهور چنین شهرهایی همراه با بروز مسائل مختلف شهری، از قبیل: گسترش حاشیه‌نشینی، افزایش جرایم اجتماعی و در‌مجموع کاهش امنیت اجتماعی بوده است. ...  بیشتر

جامعه شناسی
بررسی تفاوت های جنسیتی در نگرش به فرزند

امیر رستگارخالد؛ ساجده مقدمی

دوره 8، شماره 1 ، فروردین 1395، ، صفحه 101-116

چکیده
  با کاهش نرخ رشد و پیرشدن جمعیت کشورها، جمعیت جوامع به یکی از موضوعات چالش‌برانگیز تبدیل شده است. این موضوع بسیاری از متفکران را به سمت درک عوامل مؤثر بر کاهش باروری سوق داده است. فهم چگونگی کاهش باروری مستلزم درک تغییرات خانواده و جایگاه زنان بر اثر تغییرات جهانی است، زیرا زنان، به‌عنوان یکی از ارکان مهم خانواده و باروری، تغییرات ...  بیشتر

جامعه شناسی
بررسی عوامل مؤثر بر میزان استفادۀ دانشجویان دختر از لوازم آرایش

محمد اکبری؛ داریوش بوستانی؛ الهام زیدآبادی

دوره 7، شماره 4 ، دی 1394، ، صفحه 437-453

چکیده
  این مقاله در‌صدد بررسی عوامل مؤثر بر میزان استفادة دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی کرمان از لوازم آرایشی است. روش پژوهش پیمایشی است و داده‌های آن از طریق پرسش‌نامه جمع‌آوری شده‌اند. جامعة آماری شامل کلیة دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی کرمان (5413 نفر) و نمونۀ آماری نیز شامل 378 نفر است. چارچوب نظری مستخرج از نظریه‌های پیربوردیو، ...  بیشتر